Welcome Guest [Log In] [Register]
Welcome to EMVATHO HOME. We hope you enjoy your visit.


You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free.


Join our community!


If you're already a member please log in to your account to access all of our features:

Username:   Password:
Add Reply
Vài nét chưa biết về Đông Hồ
Topic Started: Mar 10 2008, 10:54 AM (501 Views)
TheBlackSun
Member Avatar
Administrator
Posted Image

Đông Hồ - thi sĩ yêu tiếng Việt
Sau khi Đông Hồ mất, có người viết về ông đă chê Đông Hồ viết toàn chuyện trời, mây, trăng, nước mà không bao giờ đả động tới cảnh điêu linh tang tóc của dân tộc. Lâu nay, tôi - và có lẽ nhiều người nữa - cũng nghĩ như thế.

Măi đến khi đọc bài kư sự Đốt sách của Mộng Tuyết, mới hay chàng trai trẻ Trác Chi những năm 30 cũng đă say mê đọc nhiều sách báo tiến bộ, yêu nước và đă có lần khăn gói đi tuyên truyền “quốc sự”. Ông cũng tham gia kháng chiến chống Pháp một thời gian, nhưng v́ lư do sức khỏe nên phải về sống ở Sài G̣n. Báo Nhân loại do ông phụ trách những năm 50 cũng là một tờ báo tiến bộ lúc bấy giờ .

Có thế chứ! Lẽ nào một người yêu đến tha thiết tiếng mẹ đẻ; một người luôn t́m ṭi, ǵn giữ một cách trân trọng từng di sản của cha ông lại thờ ơ với sự tồn vong của dân tộc cho được. Nhưng có lẽ nên nói như Hoài Thanh trong Thi nhân Việt Nam: “Đông Hồ “ vốn tính hiền lành, không đủ táo bạo”, nên ông đă đi theo một con đường khác, đă yêu đất nước bằng một cách khác và đă đeo đuổi chí hướng đó từ thưở đôi mươi cho đến lúc nhắm mắt.

Đó là việc vun đắp, xây dựng tương lai cho tiếng Việt. Hoài Thanh đă ghi nhận: “Hoàn cầu dễ ít có thứ tiếng được âu yếm, nâng niu như tiếng Nam... Nhưng yêu quốc văn mà đến như Đông Hồ kể cũng ít”.

Từ lúc làm giáo viên lớp sơ đẳng ở Hà Tiên, Đông Hồ đă bất măn với việc học sinh không được học tiếng Việt mà phải học tiếng Pháp, phải tụng câu “Tổ tiên chúng ta là người Gaulois”. Cho nên tuy phải dạy theo chương tŕnh, ông vẫn chú trọng đến tiếng Việt và khuyến khích học sinh trau dồi quốc văn.

T́nh yêu tiếng mẹ c̣n được ông thể hiện qua nghệ thuật thư pháp tiếng Việt. Có người cho Đông Hồ chính là người đă khai sinh ra nghệ thuật này. Mỗi lần Tết đến, ông đều tự tay làm những chiếc thiệp xinh xắn với những bài thơ xuân do chính tay ông viết. Những bức trướng tiếng Việt, những tấm thiệp Tết với một nét chữ hoặc rất chân phương, hoặc rất bay bướm để viếng người mất, để tặng bạn bè bây giờ đă trở thành những kỷ niệm vô giá của người thân, của học tṛ ông.

Chưa bằng ḷng với ḿnh, nên vào năm 1926, lúc mới tṛn hai mươi tuổi, ông đă mở Trí Đức học xá bên bờ Đông Hồ dạy toàn quốc ngữ, qua đó muốn học tập Tagore khi mở nhà Santiniketan để dạy cho thanh niên Ấn Độ cái đạo giải phóng tinh thần, sống gần thiên nhiên và học tiếng mẹ đẻ để vỡ trí khôn ra. Trường c̣n mở cả hệ hàm thụ để học sinh ở xa có thể luyện tập được tiếng Việt.

Giữa lúc tiếng Việt đang bị rẻ rúng, hành động của nhà giáo trẻ Lâm Tấn Phác quả là rất dũng cảm. Nhiều bài làm văn của học tṛ Trí Đức học xá đă được Đông Hồ biên tập và gửi đăng trên báo Nam Phong, trong đó có bài của người học tṛ xuất sắc nhất là nữ sĩ Mộng Tuyết, sau này trở thành người bạn đời của ông.

Bên cạnh việc dạy tại chỗ, Trí Đức học xá c̣n mở cả hệ hàm thụ để học sinh ở xa có thể luyện tập được tiếng Việt. Với sự nỗ lực của thầy tṛ, Trí Đức học xá đă gây được một tiếng vang đáng kể. Nhưng do bị thực dân Pháp ḍm ngó, nghi kỵ nên năm 1934 trường phải đóng cửa sau sáu năm tồn tại.

Sự nghiệp dạy học dang dở, năm 1935 Đông Hồ bỏ lên Sài G̣n làm báo Sống, một tờ báo đầu tiên ở Nam Bộ in đúng chính tả, nhất là dấu hỏi ngă, một tiến bộ trong nghề làm báo ở Nam Bộ lúc đó như nhận định của Nguyễn Hiến Lê. Trong báo có mục Trong vườn Trí Đức làm công việc b́nh văn và giới thiệu các bài văn hay. Nhà văn Bùi Hiển quê tận Nghệ Tĩnh cũng đă có lần gửi bài đến nhờ thầy Đông Hồ “coi giúp”. Cộng tác có các nhà văn yêu nước, tiến bộ như Tản Đà, Thiếu Sơn, Huỳnh Văn Nghệ …

Báo Sống được chăm sóc công phu như thế nhưng cũng chỉ ra được 30 số. Ông về Hà Tiên ẩn cư gần 10 năm, đến năm 1945 lại lên Sài G̣n. Năm 1950, ông sáng lập nhà xuất bản Bốn Phương và nhà sách Yiễm Yiễm thư trang, năm 1953 làm giám đốc tập san Nhân loại.

Dù làm báo hay xuất bản sách, ông đều hết ḷng với tiếng mẹ, với văn học Việt Nam. Với bút hiệu Đồ Mọt Sách, ông đă đưa ra nhiều nhận xét lư thú về tiếng Việt trên mục Chữ và Nghĩa của Nhân loại. Không chỉ bỏ công giới thiệu nhóm Chiêu Anh Các của Hà Tiên quê cũ hay lần t́m dấu vết Bạch Mai thi xă của Sài G̣n - Gia Định xưa, ông c̣n nhẫn nại, mày ṃ thử viết lại từng câu thơ đă bị rơi rụng bởi thời gian của Đặng Đức Siêu, của Ông Ích Khiêm..., cái công việc mà ông tự nhận là “vá chiếc áo nàng thơ”.

Cũng v́ ḷng yêu tiếng mẹ, nên ba mươi năm sau ngày Trí Đức học xá đóng cửa, Đông Hồ đă nhận lời giảng dạy phần Văn học miền Nam cho Đại học Văn Khoa, mặc dù tuổi đă gần sáu mươi và sức khỏe cũng đă kém. Việc trở lại dạy học chính là để nối lại “t́nh duyên lỡ làng” với Trí Đức học xá ngày nào, để đề cao “giọng Hàn Thuyên” và kêu gọi “hồn Đại Việt”.

Những năm ở Văn Khoa là những năm ông hạnh phúc hơn cả v́ đă t́m thấy trong việc dạy học niềm vui mà Mạnh Tử bảo là c̣n quí hơn cái vui làm vua trong thiên hạ. Trong hồi ức của các sinh viên Văn Khoa thời đó, giờ học của ông có không khí đặc biệt bởi phong thái nghiêm cẩn của một nhà Nho bên cạnh phong độ của một thi sĩ tài hoa và sự đồng điệu sâu sắc giữa thầy tṛ.

Vào ngày 25-3-1969 (tức ngày mồng 8 tháng 2 năm Kỷ Dậu), trên một giảng đường ở lầu hai lộng gió của Đại học Văn Khoa (bây giờ là Đại học Khoa học Xă hội và Nhân văn TP. Hồ Chí Minh), Đông Hồ đă bất ngờ ngă xuống lúc đang b́nh bài thơ Trưng nữ vương của Ngân Giang. Bài thơ nói về nỗi cô đơn, lạnh lẽo của người nữ anh hùng chạnh nhớ tới chồng sau chiến thắng, một tứ thơ rất độc đáo, rất nữ tính mà Đông Hồ đă tinh tế chỉ ra. Được các học tṛ đưa vào bệnh viện, ông mất ngay ngày hôm đó.

Ngày nay, mỗi lần đi ngang qua chỗ Đông Hồ đă ngă xuống, tôi lại hay nghĩ lẩn thẩn: sao chúng ta không đặt nơi đây một tấm biển nhỏ ghi mấy ḍng này chẳng hạn: “Nơi đây, thầy Đông Hồ, một người yêu tiếng Việt, đă ngă xuống”. Điều đó chắc sẽ góp phần làm cho sinh viên yêu thêm ngôi trường của ḿnh và yêu thêm tiếng mẹ thân thương của chúng ta hơn.
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua,
Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi.
Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương,
Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ...
Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh.
Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi.
Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác.
Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ.
Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về.
Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !


Posted Image
Offline Profile Quote Post Goto Top
 
« Previous Topic · Văn Học & Cuộc Sống · Next Topic »
Add Reply

Theme designed by Lighty of Outline. Theme coded by Pando of GForce and ZNR.