Welcome Guest [Log In] [Register]
Welcome to EMVATHO HOME. We hope you enjoy your visit.


You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free.


Join our community!


If you're already a member please log in to your account to access all of our features:

Username:   Password:
Add Reply
H́nh ảnh cau trầu trong ca dao
Topic Started: Jul 11 2006, 10:02 AM (609 Views)
MUC DONG
Member Avatar
V.I.P

H́nh Ảnh Trầu Cau Trong Ca Dao

--- Lê Xuân ---



Sự tích Trầu cau không biết xuất hiện từ bao giờ nhưng nó măi măi tượng trưng cho khát vọng hôn nhân hạnh phúc. Tục ăn trầu ở Việt Nam và một số nước vùng Đông - Nam á có từ lâu đời. Ngay cả ông Vua trong truyện cổ tích "Tấm Cám" cũng thích miếng trầu têm cánh phượng của cô Tấm. Biết bao câu ca dao dân ca về t́nh yêu chứa đựng h́nh ảnh của trầu cau. Bởi v́ Miếng trầu là đầu câu chuyện, hoặc Miếng trầu nên dâu nhà người.

Trong các lễ cưới hỏi không thể thiếu trầu cau: Quan năm tiền cưới lại đèo buồng cau hoặc trong thơ Nguyễn Bính: Nhà gái ăn chín ngh́n cau/ Tiền cheo tiền cưới chừng đâu chín ngh́n. (Giấc mơ anh lái đ̣). Trầu cau có mặt trong các chặng đường của t́nh yêu, từ lúc làm quen tỏ t́nh đến thách cưới, sum họp hay chia ly. Hăy lắng nghe lời đối đáp giữa hai anh chàng đi câu và cô gái hái dâu:

Sáng ngày em đi hái dâu
Em gặp anh ấy ngồi câu thạch bàn
Hai anh đứng dậy hỏi han
Hỏi rằng cô đă vội vàng đi đâu?
- Thưa rằng em đi hái dâu
Hai anh mở túi đưa trầu mời ăn
Thưa rằng bác mẹ em răn
Làm thân con gái chớ ăn trầu người

Hai anh được dịp giới thiệu miếng trầu "đặc biệt" của ḿnh để nài nỉ cô gái:

Trầu này trầu quế trầu hồi
Trầu loan trầu phượng, trầu tôi trầu ḿnh
Trầu này trầu tĩnh, trầu t́nh
Trầu nhân , trầu ngăi, trầu ḿnh , trầu ta
Trầu này têm tối hôm qua
Trầu cha, trầu mẹ đem ra mời nàng
Trầu này không phải trầu hàng
Không bùa, không thuốc sao nàng không ăn ?
Hay nàng chê khó, chê khăn
Xin nàng đứng lại mà ăn trầu này.

Cô gái khéo léo từ chối một cách tế nhị để chàng trai không bị "mất mặt", đồng thời tỏ thái độ lờ lững của ḿnh:

Miếng trầu ăn nặng bằng ch́
Ăn rồi em biết lấy ǵ đền ơn.

Chàng trai lại dấn thêm một bước, khẳng định giá trị miếng trầu của ḿnh và cũng là tế nhị, khẳng định không hề có sự bắt ép trong tỏ t́nh:

Trầu này têm những vôi Tàu
Giữa thêm cát cánh, hai đầu quế cay
Trầu này ăn thật là say
Dù mặn dù nhạt dù cay dù nồng
Dù chẳng nên vợ nên chồng
Xơi dăm ba miếng kẻo ḷng nhớ thương.

Trong t́nh yêu nam nữ, người b́nh dân ít bị ràng buộc bởi lễ giáo phong kiến. ở bài ca dao khác, cô gái đă chủ động ướm hỏi chàng trai về t́nh duyên:

Anh về cuốc đất trồng cau
Cho em vun kẻ dây trầu một bên
Chừng nào trầu nọ bén lên
Cau kia bén trái lập nên cửa nhà.

Trầu "bén lên" cau "bén trái" cũng chính là t́nh yêu đă chớm nở, đă bén duyên. Và khi chàng trai sang nhà cô gái chơi th́ cô đă chủ động mời trầu:

Ra vườn hái quả cau xanh
Bổ ra làm sáu mời anh xơi trầu

Cau bổ làm sáu là loại cau đă đủ độ chín, không non cũng không già, khi yêu nhau họ có thể bổ làm ba, không so đo hơn thiệt, to nhỏ, và nếu chẳng yêu nhau nữa th́ cũng quả cau sáu kia có khi được bổ ra thành mười.

Yêu nhau cau sáu bổ ba
Ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười

Được lời mời trầu của cô gái, chàng như mở cờ trong bụng, nói thẳng ư định ḿnh:

Vào vườn hái quả cau non
Anh thấy em gịn muốn kết nhân duyên

Cau th́ "cau non", "cau xanh", trầu th́ "trầu vàng, trầu quế". Miếng trầu, quả cau, cũng mang sắc mầu lung linh như t́nh yêu ban đầu.

Có trầu mà chẳng có cau
Làm sao cho đỏ môi nhau th́ làm

Trầu, cau và vôi là ba yếu tố tạo nên mầu đỏ cho môi người ăn trầu: Hạnh phúc chỉ có được khi t́nh yêu đến từ hai phía, tự nguyện và dâng hiến, không một chút vụ lợi tính toán. Trầu và cau cũng là ẩn dụ để chỉ anh em, chỉ t́nh duyên bền chặt gắn bó. T́nh yêu đẹp sẽ làm cho con người vị tha hơn "một trăm chỗ lệch cũng kê cho bằng", v́ thế người b́nh dân đă nói thẳng ḷng ḿnh:

Yêu nhau trầu vỏ cũng cay
Ghét nhau cau đậu đầy khay chẳng màng

"Trầu vỏ" là loại trầu ăn không có cau, cau được thay bằng một loại vỏ như "cây mấu" hoặc "bẹ mo cau non", không thể ngon bằng loại trầu ăn với "cau đậu" (hạt cau không bị bong ra trong miếng cau). Hoặc là cách "nói quá" cho vui:

Yêu nhau th́ ném bă trầu
Ghét nhau ném đá vỡ đầu nhau ra

Khi t́nh yêu mặn nồng th́ dù có "cau khô" đi chăng nữa ăn với "trầu vàng" vẫn ngon.

Đêm khuya thiếp mới hỏi chàng
Cau khô ăn với trầu vàng xứng không?

Cô gái hỏi để mà hỏi thôi, chứ thực ra đă đồng ư với chàng trai trong lời khẳng định đó rồi. Và nếu t́nh duyên trục trặc th́ họ chẳng mời trầu nhau nữa, cho dù bên kia nài nỉ.

Ăn trầu th́ ngỏ trầu ra
Một là thuốc độc, hai là mặn vôi

Ở bài ca dao "Trèo lên cây bưởi...", chàng trai đến muộn, buông lời nuối tiếc khi em đă "như chim vào lồng, như cá cắn câu". Cô gái chỉ biết thở dài với lời trách móc:

"Ba đồng một mớ trầu cay
Sao anh chẳng hỏi những ngày c̣n không?

Trầu cay rẻ thế, chỉ "ba đồng" mà mua được cả "một mớ'', sao anh chậm chân, chẳng đem miếng trầu dạm hỏi để "đặt cọc", "xí phần". Cô gái đă an phận nhưng không khỏi luyến tiếc chàng trai. Trong Dân ca Quan họ Bắc Ninh, hát "mời trầu" là chặng hát mở đầu của cuộc đối đáp giao duyên. Các liền anh liền chị mời nhau ăn miếng trầu mới hát, và khi "giă bạn" họ lại mời nhau một miếng trầu kỷ niệm để hẹn lần gặp sau. Thế mới biết miếng trầu trong dân gian có ư nghĩa thiêng liêng đối với đời sống t́nh cảm của người b́nh dân như thế nào.

Ngày nay, dân ta ít người ăn trầu, nhưng những câu ca dao dân ca về trầu cau vẫn c̣n đó, nhắc nhở ta về những ǵ là chân quê, về sự trong sáng của t́nh yêu nam nữ.




Posted Image

[email protected]__________
Offline Profile Quote Post Goto Top
 
« Previous Topic · Quê Hương Tôi · Next Topic »
Add Reply

Theme designed by Lighty of Outline. Theme coded by Pando of GForce and ZNR.