Welcome Guest [Log In] [Register]
Welcome to EMVATHO HOME. We hope you enjoy your visit.


You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free.


Join our community!


If you're already a member please log in to your account to access all of our features:

Username:   Password:
Add Reply
NÓN G̉ GIĂNG.
Topic Started: Jul 9 2006, 01:05 PM (324 Views)
kimcuongbien
Member Avatar
Giải IV Hội Thi EVT 2007



Quê Hương
--------------------------------------------------------------------------------


Nón G̣ Giăng

--- Mai Th́n ---



Nhớ nón G̣ Găng
Vầng trăng đập đá
Sông dài sóng cả
Người quân tử,
Khăn điều vắt vai ...

Câu ca xưa gợi nhớ một thời các vị quan quyền quí, uy nghiêm với chiếc nón ngựa, rung reng tiếng lục lạc trên đường làng; những cụ già râu tóc bạc phơ, áo lương nón chỏm, khăn điều vắt vai ... Một thời nón G̣ Găng là thế, để bây giờ khúc ca dao lắng vào trong những đường chằm và chiếc nón trắng duyên dáng trở thành nét đặc trưng của một dân tộc.

Chiếc nón G̣ Găng bây giờ là sự kết hợp hài ḥa giữa nón bài thơ xứ Huế và nón ngựa ngày xưa. Nó tiết kiệm được nguyên vật liệu, giảm tính cầu kỳ thái quá, hợp với dân lao động; song không v́ lẽ đó mà mất đi vẻ duyên dáng nên thơ. Ngược lại với nét đẹp văn hóa dân tộc của ḿnh, nó được nhắc đến nhiều trong thơ ca nhạc họa. Cầm chiếc nón che mưa che nắng, mấy ai biết rơ những đường chằm và nắng mưa của nghề làm nón.

Ngày xưa việc làm nón ngựa rất dày công và tỉ mẩn. Nón được kết bằng những vành tre cật, chuốt nhỏ như tăm, đan thành ba lớp mê sườn; bên ngoài phủ lớp lá kè non chằm bằng những đường chỉ tàu trắng muốt và đều đặn. Trên đỉnh chóp được gắn chụp bạc hoặc đồi mồi có chạm trổ long-lân-qui-phụng. Quai nón được làm bằng lụa xanh hoặc đỏ, bản rộng và đều, dưới cằm cũng có những cḥm tua rất đẹp. Để chằm một chiếc nón ngựa phải mất cả tháng trời dày công nhọc sức. V́ vậy giá thành rất đắt, nó chỉ dành cho những người cao sang quyền quí, những chức sắc quan lại của triều đ́nh. Dần dần theo nhu cầu của giới b́nh dân, nón ngựa được cải biên thành ngựa đơn rồi nón buôn, nón chũm, rẻ hơn nhiều. Các loại này đều không có chụp bạc, nó được thay bằng những tua ngũ sắc ở chóp nón cho đẹp. Ở các vùng làm nón, ngày cưới, nhà giàu rước dâu bằng kiệu, chàng rể th́ đội nón đi ngựa; c̣n những nhà nghèo cũng ráng sắm đôi nón ngựa cho cô dâu chú rể đội đi trong ngày cưới. Vậy nên có câu ca dao:

Cưới nàng đôi nón G̣ Găng
Xấp lănh An Thái, một khăn trầu nguồn

Điều đáng buồn là, ngày nay các cô gái làm nón hầu như không c̣n giữ được phương pháp làm nón ngựa nữa. Họ quen với công đoạn nhanh, giản tiện và dễ tiêu thụ của chiếc nón trắng mảnh mai - một sản phẩm của quá tŕnh cải cách lâu dài. Để làm loại nón này phải qua nhiều công đoạn. Vấn sườn, lợp lá, chèn lá, chằm và nức. Việc làm lá đ̣i hỏi nhiều tính tỉ mỉ và kinh nghiệm lâu năm. Người xưa đă dặn:

Anh về B́nh Định ba ngày
Dặn mua chiếc nón, lá dày không mua

Mỗi nón phải xây vừa 18-19 lá ở độ tuổi thích hợp. Nếu lá quá tuổi sẽ dẫn đến màu vàng như mắc mưa, thếp lá dày không thanh mảnh; lá nhỏ tuổi th́ nhiều gân xanh, làm cho mặt nón thô nhám, mất đi vẻ mượt mà dễ cảm.

Đầu mối chính của nghề nón là thị trấn G̣ Găng thuộc Nhơn Thành – An Nhơn. Nơi đây có một chợ nón lớn họp thường ngày từ 3-4 giờ sáng. Cứ hết một đợt làm được 25-30 chiếc th́ bà con các vùng phụ cận lại mang nón đến bán và mua sắm vật liệu cho đợt sau. Bắt nguồn từ nơi đây, mỗi tháng G̣ Găng có thể cung cấp cho cả nước 50.000 chiếc nón. Gần đây nón G̣ Găng c̣n được xuất khẩu sang các nước láng giềng như Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia dưới dạng cải biên cho hợp với xứ người. Như vậy, từ vùng núi cao nguyên mưa nguồn gió dữ cho đến các miệt vườn Nam Bộ hay các vùng trời bè bạn, nón lá G̣ Găng đă trở thành vật dụng thân thiết của người lao động.

Có dịp về lại các vùng quê: B́nh Đức, Tân Nghi hoặc Phú Thành ... Nếu ở lại đêm, chúng ta sẽ được chứng kiến những cảnh nhộn nhịp đầm ấm quanh ánh đèn dầu. Cứ 2-3 nhà, chị em lại tập trung với nhau. Từ các bác các chị phải đeo kính tựa cột, đến các em học sinh tuổi 15-17, đôi bàn tay thoăn thoắt, họ vui vẻ chuyện tṛ trong tiếng th́ thụp của mũi kim chằm nón.

Từ trước đến nay, người ta vẫn coi nghề làm nón là một nghề phụ, thu nhập không đáng kể. Nhưng thực tế th́ ngược lại, nghề này rất hợp với phụ nữ nông thôn. Sau mùa làm mạ, gieo cấy, họ sử dụng thời gian rỗi để làm nón. Công việc nhanh có tiền lại không nhiều vốn như các nghề khác. Nói như vậy không phải làm nón là một việc dễ dàng không tốn nhiều công sức. Để làm được 10 cái nón trong ngày, chị em phải ngồi liên tục 14-15 giờ đồng hồ không ngơi nghỉ. Đôi bàn tay cầm kim phải dùng lực của ngón cái và ngón trỏ để cắm và rút kim; cũng ê ẩm nặng nhọc chẳng khác ǵ người gánh lúa.

Có thể nói nón G̣ Găng đă xe duyên cho bao nhiêu mối t́nh thi vị. Tao nhân mặc khách làm sao có thể cầm ḷng trước mái tóc thề nón nghiêng che nửa mặt, tà áo dài trắng bay kín đáo mà duyên dáng cả một khung trời ...




...........Giảng đường ngày tháng con ung dung bước
Mẹ vất vả nhiều nào được sẻ chia
Mỗi lần về thăm mẹ miệng con cứ tía lia :

_ Cứ thắc mắc: - Sao tay mẹ bên đen bên trắng ?
Con đau ḷng nhận ra từ phía nắng
Sao luôn là _ phía mẹ : - Mẹ ơi !!............................
Posted Image
Offline Profile Quote Post Goto Top
 
« Previous Topic · Quê Hương Tôi · Next Topic »
Add Reply

Theme designed by Lighty of Outline. Theme coded by Pando of GForce and ZNR.