| Welcome to EMVATHO HOME. We hope you enjoy your visit. You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free. Join our community! If you're already a member please log in to your account to access all of our features: |
| Người đàn bà đức hạnh; Nguyễn Quang Sáng | |
|---|---|
| Tweet Topic Started: Jul 9 2006, 10:26 AM (272 Views) | |
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 10:26 AM Post #1 |
|
Administrator
|
Khi tôi nhận vai "người điên" trong vở "Khi người điên biết yêu", tôi đến nhà thương điên Biên Ḥa để nhập vào xă hội người điên. Từ nhà thương Biên Ḥa trở về, tôi t́m Năm Thanh. Năm Thanh là cô đào, cùng gánh, cùng hát với tôi. Một cô đào lừng danh, hầu như không ngày nào không có h́nh ảnh cùng lời ca ngợi trên các mặt báo Sài G̣n. Có người dù chưa được dịp xem cô diễn lần nào, vẫn nghe tên tiếng và tài năng của cô, cũng si mê cô theo người khác. Trong làng, trong xóm, thấy cô nào đẹp, người ta ví "Đẹp như đào Năm Thanh". Cô gái nào giọng hát hay, người ta cũng ví: "Hay như đào Năm Thanh". Nơi nào có đào Năm Thanh về, nơi đó trở nên nô nức, tưng bừng. Người đang kể chuyện với tôi là lăo nghệ sĩ. Lăo nghệ sĩ đă một thời được báo chí tôn vinh là quái kiệt, vượt hẳn những nghệ sĩ được tôn là kép độc hoặc kép mùi. - Năm nay tôi đă bảy chín rồi. "Thất thập cổ lai hy". Chẳng biết đi ngày nào, đi ngày nào cũng là hợp với lẽ trời. Không chỉ đủ mà đă quá thừa, có ǵ để tiếc? Nhưng c̣n tiếc một điều, đó là chuyện chẳng ai biết, ngoài tôi. Tôi có thề với Năm Thanh sống để bụng, chết mang theo. Nhưng nhiều đêm suy nghĩ, nếu tôi mang theo xuống mồ th́ trên thế gian này dù có muôn triệu chuyện vui buồn, vẫn thiếu một chuyện đời, chuyện đời của đào Năm Thanh. Đêm qua, trước khi quyết định kể, tôi đă thắp một nén nhang lạy cô ba lạy xin cô cho tôi được phản lại lời thề. Năm Thanh dù mất đă lâu, nhưng hồn cô vẫn thiêng. Không ai hiểu được điều đó hơn tôi. Khi tôi cầm nén nhang trước bàn thờ tổ, qua làn khói lởn vởn trong bóng tối âm u của bàn thờ, lần nào tôi cũng thấy cô hiện lên trước mắt tôi những vai diễn của cô. Khi là Lưu Kim Đính, khi là Lữ Bố, khi là một gái quê, khi là một mệnh phụ. - Năm ấy! - Tôi thường gọi Năm Thanh là Năm. ở nhà thương Biên Ḥa, t́nh cờ anh gặp lại vị công tử si t́nh của em. - Ông ta làm ǵ ở đó? - Ông ta điên v́ Năm th́ phải nằm nhà thương điên chớ làm ǵ? - Đừng nói chơi, anh Ba. - Bộ hết chuyện nói chơi sao mà nói chơi về một người điên? Năm Thanh nh́n lại tôi, biết là tôi nói thật. Năm Thanh đang vui, mặt mày đang rạng rỡ, đôi mắt bỗng sụp xuống như bóng đêm. - Thiệt vậy sao anh Ba. Và tôi kể lại với Năm Thanh. Khi tôi nghe có một người điên v́ t́nh, tôi mừng (ác vậy) vậy là đúng "vai" của ḿnh rồi, tôi lật đật đến thăm. Một người điên v́ t́nh, nh́n qua song sắt, tôi thấy quen quen. Một thanh niên, tóc quăn từng lọn, phủ cả ót, cả mặt mày, chiếc áo sơ mi màu hột gà nát bươm khoác qua người, chiếc quần tây trắng cũng tả tơi. H́nh như người điên nào cũng thích xé áo xé quần. Khi người điên nhe răng, th́ tôi bỗng lùi lại, tôi nhận ra anh ta, người mà trong gánh hát ai cũng gọi đùa là vị công tử si t́nh của Năm Thanh. Đó là chàng thanh niên tuổi độ hai bốn hai lăm, con của một nhà giàu xứ Bạc Liêu, ruộng đất c̣ bay thẳng cánh, từng học ở Sài G̣n, lấy bằng "đíp lôm". Đêm đầu hát ở Bạc Liêu, sau khi hạ màn, giăn hát, th́ có một thanh niên ăn mặc sang trọng quần tây trắng, áo sơ mi lụa lèo màu hột gà, người tầm thước, nước da trắng hồng, mái tóc hớt xanh, tay cầm một bó hoa hồng rực rỡ lên sân khấu xin được tặng cho cô đào Năm Thanh. ở một miền đất xa, trong một thành phố nhỏ, giữa những người lam lũ, người thanh niên nổi bật lên như một vị công tử. Và xứ Bạc Liêu vốn là nơi xuất thân của những anh con nhà giàu, nhờ cách ăn chơi, mà nổi danh công tử, công tử Bạc Liêu. Trong bó hoa tặng cho Năm Thanh có cài một danh thiếp đề rơ họ tên - "Trần Hữu Liêm, Thông ngôn quan chủ tỉnh", dưới có hai hàng chữ, viết tay "vô cùng ngưỡng mộ!" Và một ḍng chữ tiếng Pháp, mà cả gánh chẳng ai hiểu. Năm Thanh nhận được hoa của khán giả là chuyện thường, có ǵ đáng nói. Rồi đêm sau, chúng tôi chú ư thấy vị công tử ngồi ghế thượng hạng, và khi màn hạ, vị công tử lại lên sân khấu tặng hoa cho Năm Thanh, lần này trong bó hoa không phải là danh thiếp mà là một lá thư. Khán giả gửi thư cho đào Năm Thanh cũng không phải là chuyện lạ. Đêm sau, đêm thứ ba, cũng vậy, cũng chẳng có điều ǵ đáng ngạc nhiên. Gánh chúng tôi nhổ neo, rời bến. Đêm đầu đến điểm mới cách xa chợ Bạc Liêu có đến ba ngày đêm đường sông nước, sau một hồi chuông, chúng tôi hé màn nh́n khán giả, lại thấy vị công tử với chiếc áo lụa lèo, ngồi ở ghế thượng hạng. Rồi sau khi màn hạ, vị công tử lại lên sân khấu tặng hoa cho đào Năm Thanh. Đêm sau, và đêm sau nữa, cũng vậy. Sau ba đêm diễn, gánh lại nhổ neo... Từ tỉnh này sang tỉnh khác, từ miền Tây đến miền Trung, không thể nhớ bao nhiêu sân khấu, bao nhiêu đêm diễn, đêm nào chúng tôi cũng thấy vị công tử trên ghế thượng hạng, và đêm nào đào Năm Thanh cũng nhận một bó hoa với một lá thư t́nh của chàng công tử si t́nh. Vị công tử biết tôi tuồng nào cũng diễn cặp với Năm Thanh, khi Năm Thanh trong vai Lữ Bố, tôi là Đổng Trác, khi đào Năm Thanh là hoàng tử cầm quân ra biên ải th́ tôi là tướng giặc, khi Năm Thanh là cô gái quê th́ tôi là chàng sở khanh, khi Năm Thanh trong vai người đàn bà đài các th́ tôi là đức lang quân, và biết tôi là bậc đàn anh của Năm Thanh, đêm nào vị công tử cũng nài nỉ mời tôi và Năm Thanh đi nhà hàng sau đêm biểu diễn. - Anh Ba ơi, nếu người nào đó mời th́ em đi, những v́ em thấy vị công tử này lậm quá, em sợ, anh Ba đi giùm em đi. Những lần đầu, tôi lựa lời nói cho qua. Càng ngày càng nh́n thấy cái vẻ si mê trên gương mặt, trong đôi mắt và giọng nói của anh chàng, tôi thấy động ḷng, nói xa nói gần với anh rằng, anh nhỏ hơn Năm Thanh gần mười tuổi, cho anh thất vọng, ngờ đâu sau đó, anh viết cho Năm Thanh... "Với anh, em là người không có tuổi...". Có hôm, tôi khuyên anh không nên bỏ công ăn việc làm, vừa hao tốn mà chẳng ích lợi ǵ th́ thư anh viết cho Năm Thanh có câu: "T́nh yêu không suy tính. Và mỗi đêm anh phải đến em, v́ t́nh yêu cũng có nghĩa là ngắm, nh́n. Càng ngắm em càng lộng lẫy. Càng nh́n càng thêm yêu thương. Nh́n em như hoa đang nở. Ôi, em là đóa hoa nở măi không tàn". Đọc những ḍng chữ của anh, không thể không nhận anh là con người tinh tế. Năm ấy, đào Năm Thanh vừa tuổi ba mươi, cái tuổi đầy đặn của người đàn bà. Thật ra, Năm Thanh không phải là người đẹp sắc sảo, hay lộng lẫy, cũng không có vẻ quyến rũ gợi t́nh, cũng không duyên dáng mặn mà, Năm Thanh có một vẻ đẹp phúc hậu. Nhưng khác hơn người, Năm Thanh có một giọng nói rất lạ. Năm Thanh không nói bằng môi, không nói bằng lưỡi, mà như nói từ tận đáy của tấm ḷng. Một giọng nói bắt anh phải quay nh́n, phải t́m kiếm, phải lắng nghe. Và một điều kỳ lạ hơn, sân khấu là phông màn, là cảnh giả nhưng khi đào Năm Thanh với vai hoàng tử bước ra sân khấu cùng với tiếng kèn tiếng trống, th́ cái cảnh giả của sân khấu bỗng lộng lẫy, uy nghi của một triều đ́nh. Khi đào Năm Thanh là một cô gái quê trong bộ đồ bà ba vá vai, tay cầm chiếc nón lá bước ra, th́ sân khấu là một cánh đồng quê. Và khi Năm Thanh cất tiếng th́ trong rạp như không c̣n hơi thở nữa. Sau, tôi phải nói thẳng với vị công tử rằng Năm Thanh đă có chồng, th́ thư anh viết: "... Em có chồng hay không, em vẫn là của anh. Thế gian có biết bao nhiêu người, những sao anh chỉ thấy, chỉ nghĩ, chỉ mơ một ḿnh em, em ơi!". - Vậy là lậm quá rồi anh Ba, chắc em phải trốn. Đêm sau đó, khi vị công tử mang hoa lên sâu khấu th́ một cô đào khác bước đến anh: - Thưa công tử, chồng của cô Năm Thanh vừa mới rước cô đi, bó hoa này xin công tử tặng cho em. Vị công tử si t́nh chết lặng giữa những cặp mắt đào kép đứng vây quanh, vị công tử si t́nh vẫn lịch sự, đưa tay rút lại lá thư cài trong bó hoa, đặt bó hoa vào tay cô đào, rồi quay gót lẳng lặng đi... Tôi nh́n thấy sự sụp đổ qua dáng đi của anh. Anh gục đầu lùi lũi như một thân cây đă trốc gốc. Từ đó gánh chúng tôi không c̣n gặp lại vị công tử si t́nh ấy nữa. Câu chuyện vị công tử si t́nh ấy mỗi ngày một nhạt dần trong câu chuyện và tôi cũng quên đi, th́ gặp lại chàng trong nhà thương điên. Trong song sắt, có lúc chàng đóng vai Lữ Bố của Năm Thanh, vừa múa vừa la hét, khi đă mệt lả th́ cất tiếng ngâm thơ. Thư anh viết cho Năm Thanh, anh thường trích thơ t́nh của nhà thơ Xuân Diệu hoặc Nguyễn Bính, bấy giờ trong cơn điên, anh ta la hét thơ của anh: "Yêu là giết cả hồn ta. Yêu là thiên đàng, là địa ngục. Ta đă đến tận cùng địa ngục. Ta bị lửa t́nh địa ngục đốt ra tro. Ôi ta hạnh phúc" Vị công tử lúc tỉnh, lúc điên. Lúc tỉnh ra anh ta nhận ra tôi: - Anh Ba hả anh Ba? - Tôi đây. - Anh Ba đi đâu đây? -... - Năm Thanh tôi đâu anh Ba? Vừa nhắc đến tên Năm Thanh th́ anh quơ tay múa theo Năm Thanh trong vai Lữ Bố. - Thiệt vậy sao anh Ba? - Năm Thanh hỏi mà không phải hỏi, mắt ngước nh́n tận đâu đâu. - Nếu bây giờ em đến thăm th́ liệu anh có tỉnh lại không anh Ba? - Có thể lắm! Lúc ấy, gánh chúng tôi đang hát ở Thủ Dầu Một, cách Biên Ḥa chẳng bao xa. Sáng hôm sau, Năm Thanh bao một chiếc xe thồ mộ. Trên xe Năm Thanh chỉ dặn tôi một điều: "Anh Ba giữ kín chuyện này giùm em nghe anh Ba". Tôi gật đầu, suốt trên đường chẳng ai nói với nhau thêm lời nào. Trong tiếng vó ngựa gơ đều trên mặt đường, tôi chợt thấy Năm Thanh đẹp hơn mọi ngày, nhưng là vẻ đẹp u buồn. * * * Sau vài đêm hát, gánh trở lại Sài G̣n. Và mỗi ngày lặng lẽ một ḿnh, Năm Thanh đều đi Biên Ḥa. Mỗi ngày Năm Thanh đều tin cho tôi. - Bác sĩ nói, bữa nay ảnh tỉnh nhiều hơn hôm qua. Mỗi lần ảnh lên cơn, bác sĩ nhắc lại lời dặn của em th́ ảnh dịu xuống. ảnh bớt hát bớt ḥ. Nhưng đến bữa ăn th́ vẫn c̣n đổ cơm xuống nền nhà, ăn bốc. Chiều hôm sau, Năm Thanh tin thêm: - Bữa nay, trước mặt em, ảnh chịu ngồi yên để hớt tóc, đầu cổ bữa nay gọn gàng rồi. Nhưng con mắt nh́n em vẫn c̣n dại lắm. Chiều hôm sau: - Bữa nay ảnh đi tắm. Chiều hôm sau nữa: - Ảnh hỏi em là anh đang ở đâu? Sau mỗi ngày là mỗi tin vui của người điên. Có gần một tháng mỗi ngày đều đi thăm người điên, chiều hôm ấy, Năm Thanh hỏi tôi: - Anh Ba c̣n tiền cho em mượn đỡ. Đào kép chúng tôi hỏi mượn tiền nhau là chuyện thường, nhưng với Năm Thanh đây là lần đầu... Sáng ngày hôm sau, Năm Thanh gọi tôi lúc tôi đang ngủ. Nh́n Năm Thanh tôi giật ḿnh, Năm Thanh như già đi trong vẻ bơ phờ. Hai con mắt, không c̣n hai con mắt vừa long lanh, vừa băng lăng của một cô đào nữa, hai tṛng mắt cứ nh́n ngược lên, dài dại, đôi môi như sẫm lại trong bóng tối của đôi mắt thâm quầng. - Có chuyện ǵ vậy Năm? - Chiều hôm qua, em không nói với anh. Em hỏi mượn tiền anh là v́ em rước ảnh về Sài G̣n, em thuê pḥng cho ảnh ở. Tối qua, hát xong, em vào thăm ảnh. Đêm qua, em cho ảnh hết rồi anh Ba! Cho xong, em hỏi ảnh: "Anh thấy chưa? Tôi có ǵ để cho anh phải mơ ước, phải khao khát đến phát điên? Tôi cũng là một người đàn bà, một người đàn bà, b́nh thường đừng thêu đừng dệt thêm cho tôi nữa. Thôi, anh về, tịnh tâm cưới vợ, đẻ con, sống như mọi người". Em nói mà không nh́n mặt ảnh. Rồi em đưa ảnh ra bến xe, mua vé cho ảnh và dặn ḍ tài xế phải đưa ảnh về tận nhà. Xe chạy lâu rồi anh Ba. Nói xong, Năm Thanh gục đầu, ôm mặt khóc. Khóc nức, khóc nở, khóc vật vă, khóc rung cả đôi vai. Tiếng khóc của Năm Thanh tôi nghe như tiếng cào, tiếng xé trong tâm hồn ḿnh. Tiếng khóc nhói đau suốt cả cuộc đời tôi. - Anh Ba ơi, em có lỗi với chồng em, em là người đàn bà hư hỏng. - Không ! Không phải vậy đâu Năm Thanh. Đừng nghĩ bậy. Em đă cứu một người điên, em là Người đàn bà đức hạnh. Năm sau, lăo nghệ sĩ quái kiệt mất, thọ 80 tuổi. Nếu cơi này có cả thế giới bên kia, hai linh hồn của hai nghệ sĩ chắc gặp nhau. Họ đă để lại trần gian những điều thiện, điều đẹp, linh hồn họ chắc thanh thản, phiêu diêu. 8-6-91 |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| « Previous Topic · Văn Học & Cuộc Sống · Next Topic » |






2:17 AM Jul 12