| Welcome to EMVATHO HOME. We hope you enjoy your visit. You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free. Join our community! If you're already a member please log in to your account to access all of our features: |
| Chân trời cũ - Hồ Zdếnh | |
|---|---|
| Tweet Topic Started: Jul 9 2006, 08:47 AM (333 Views) | |
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 08:47 AM Post #1 |
|
Administrator
|
Thuyền c̣n nhớ bến cùng chăng, Bến th́ một dạ khăng khăng đợi thuyền. (Ca dao) Người chị dâu tôi Ḍng máu Trung Hoa thấm đến ba anh em chúng tôi th́ không c̣n được nguyên chất nữa. Người lo đến cái ngày lạc giống nhất, có lẽ là ba tôi. Triết lư qua làn khói thuốc phiện, chén nước chè Tàu, ba tôi thường bảo: -Thế nào một trong ba đứa cũng phải cho về Tàu mới được! Công việc gây dựng lại ṇi giống Trung Hoa thiêng liêng được anh tôi đảm nhận bằng cách cưới, sau bốn năm trời nghiên bút, một người vợ đặc Tàu. Cái hỷ tín ấy bắn từ bên kia trùng dương sang khiến ba tôi vuốt râu cười khoái chí, trong khi mẹ tôi có vẻ không bằng ḷng. Rồi, mặc dầu sự phản đối nhỏ nhặt của một người đàn bà phương Đông yếu đuối, chị dâu tôi đă ở dưới cái nóc nhà thân mật với chúng tôi, cái nóc nhà sau này đă chứng kiến những ngày buồn thảm của đời chị, mà tôi muốn tả ra đây bằng một nét bút chí thành. Hỡi chị! Nếu số phận đă bắt chị vào làm dâu một gia đ́nh cơ khổ, làm vợ một người chồng không bằng người, làm một người đàn bà lưu lạc, chị hăy nhận ở đây, trong mấy ḍng chữ này, một lời yên ủi, để may ra ḷng đau khổ của chị được san sẻ một vài phần. -ừ, rồi tha hồ mà vui. Chốc nữa chị dâu mày sắp về đấy! Mẹ tôi bỏ rá gạo vo xong xuống miệng chum, nh́n tôi và cười một vẻ mai mỉa. Từ hôm nhận được tin anh cưới vợ, mẹ tôi đâm ra buồn rượi suốt ngày. Là v́ mẹ tôi có định kiến sẵn về cuộc hôn nhân của anh tôi, và người con dâu của mẹ tôi phải là người biết gồng gánh, biết chịu khó xay lúa, giă gạo, cáng đáng mọi việc trong nhà. Tôi c̣n nhớ hôm cầm đến ảnh anh chị tôi, mẹ tôi thở dài: -Cái ngữ này lại chỉ xơng xác ra lá hết! Tôi nhỏ nên dễ tưởng tượng. Tôi tưởng tượng chị dâu tôi là một thiếu phụ sang trọng, đẹp đẽ, bó chân và chuốt bím bằng dầu thơm. Năm sáu lần, cầm bức ảnh chụp từ bên Tàu gửi sang, tôi sung sướng v́ sắp được là em một người đàn bà Tàu quư phái, yêu tôi và cho tôi nhiều tiền. Mà chị dâu tôi đẹp thật, nói là yểu điệu th́ đúng hơn. Đôi má hồng luôn và cặp mắt ngơ ngác như vừa qua cái thảm cảnh của phân lá, chị tôi nh́n chúng tôi, thằng nhớn dắt tay thằng nhỏ, ngó chăm chú cái con người bắt đầu đến làm thân với hơi bàn ghế trong nhà. Mẹ tôi lúc ấy không có ở đấy. Chỉ có ḿnh ba tôi yếu đuối ngồi trên sập gụ mỉm cười. Tôi đánh bạo xán lại gần chị. Chị vui vẻ vuốt tóc tôi và dúi vào tay tôi hai hào chỉ. Tôi càng mến chị tôi hơn nên quấn quưt bên chị suốt ngày. H́nh như chị dâu tôi sống giữa sự lănh đạm của mọi người, trừ anh Cả tôi, -chồng chị -và tôi, những người đem lại cho chị một phần lớn t́nh lưu luyến của gia đ́nh. Thậm chí đến anh Hai tôi cũng thường bảo tôi: -Mày cứ xán lại gần chị ấy, mẹ ghét lắm đấy! Mỗi lần anh tôi mắng, tôi thường đem những đồng hào mới tinh ra khoe: -Này, anh xem, chị ấy tốt lắm kia! Chị dâu tôi sống trong sự bỡ ngỡ có đến ngót hai tháng. Một hôm đi học về, tôi ngạc nhiên thấy chị đang xay lúa, thở hổn hển, và luôn luôn đưa khăn mặt lên lau trán. Tôi chạy ngay xuống nhà bếp, giận dỗi hỏi mẹ tôi: -Sao mẹ bắt chị Cả xay lúa thế? Chị Cả có quen làm những công việc ấy đâu? Mẹ tôi trừng mắt: -Không quen th́ không làm à? Tao mua con dâu về có phải để mà thờ đâu? Tôi tức quá, toan căi, nhưng nghĩ đến ngọn roi mây, lại thôi. Mẹ tôi, nói đúng ra, không phải là người ác. Sự cần cù có từ khi lấy ba tôi, và cái thành kiến xấu xa về mẹ chồng, con dâu nuôi ngấm ngầm trong những đầu óc bảo thủ, là hai cớ chính xui mẹ tôi khinh ghét những kẻ không quen làm. Thông minh, chị dâu tôi dần dần làm được hết mọi việc. Từ chiếc áo dài hoa, đôi giày nhiễu, chị tôi đă nhũn nhặn đổi sang bộ quần áo màu chàm thẫm, đôi dép da trâu mà chị tôi không bao giờ rời ra nữa. Cực khổ nhất là mấy tháng đầu, khi chị tôi chưa nói thạo tiếng Việt Nam. Nhớ đến sự cực khổ ấy, có lần chị tôi đă nhắc lại: -Thà cứ câm đi mà hơn, chú đạạ. Nhà tôi là nhà nghèo, cơm thường ghế khoai cho đỡ gạo. Trừ tôi là được ăn cơm trắng. Nấu niêu cơm ngon lành mà tôi thường ăn hết ấy, tai hại! lại là công việc của chị tôi, một người đàn bà Tàu xưa nay chỉ quen sống trong cảnh đài các. Một hôm, ăn quá no, tôi bảo đùa chị: -Chị ăn hộ cả cơm cho em nhé! Chị tôi ăn thật, ăn ngon lành, nhưng với một vẻ sợ hăi làm tôi đoán ra là lâu nay chị thường thèm những buổi cơm gạo trắng lắm. Từ đấy, tôi thường kín đáo dành lại trong nồi một hai bát, và bao giờ, bao giờ chị tôi cũng nể ḷng ăn hết! Chị dâu tôi hay khóc lắm, khóc rưng rức suốt ngày. Chị thường bảo tôi bằng một giọng lơ lớ: -Mẹ hay mắng lắm, em ạ. Tôi c̣n nhỏ, không biết can gián, yên ủi thế nào cho khéo, ngoài cách khóc theo với chị tôi. Tôi hiểu biết người đàn bà ấy lắm, người đàn bà buồn khổ sàng từng hạt mẵn xuống nong trong khi trời chiều từng giọt hoàng hôn xuống tóc. Trông chị ngồi tẩn mẩn làm những công việc hằng ngày mà có lẽ xưa kia, chị không bao giờ ngờ sẽ phải nhúng tay tới, tôi thấy tâm hồn xúc động, bâng khuâng... Tôi nghĩ đến cái tổ quốc Trung Hoa với những manh áo chàm giang hồ khắp tứ xứ, cái tổ quốc mà tôi chưa từng biết bao giờ! -Tối rồi, em ạ, thắp đèn mà học đi. ô hay! Sao lúc viết mấy ḍng chữ này, tôi c̣n thấy như một niềm bối rối, gió tối bận bịu trong chùm tre, một đốm lửa lung lay châm loe vào bóng đêm bất tận! Tôi chăm chỉ ngồi học dưới ánh đèn lúc ấy, nhưng lúc này, quay nh́n lại cái dĩ văng không vui vẻ, tôi rùng ḿnh thấy hiện ra trên cái ǵ xa xôi, một váng vất buồn rầu, tang chế. Người chị dâu tôi... Người chị dâu tôi... Tôi là người biết cảm sầu rất sớm, nên người đàn bà ĺa quê hương ấy đă là cái đề cho tôi khóc bằng thơ để làm ố hoen cả một buổi b́nh minh đáng lẽ rất tươi đẹp. Hai năm sau khi chị tôi ạinh thằng cháu đầu ḷng, th́ ba tôi mất. Cái vận mệnh nhà tôi thâm lại với những gót chân của ba thằng con mất bố. Mẹ tôi yếu, gia đ́nh sa sút thêm. Chỉ c̣n ḿnh tôi là được đi học. Chị tôi phải về ở nhà quê làm việc. Ngày đưa chân cả nhà tôi ra ga để ĺa bỏ cái tỉnh thành bạc bẽo, tôi sụt sùi bảo chị dâu tôi: -Chị về chịu khó hầu mẹ nhé. Đến Tết em về, em mua nhiều bánh cho cháu. Chị tôi gật, ứa nước mắt. Từ đấy cứ tuần tuần, tôi gửi về một bức thư, phần nhiều là thư khuyên mẹ tôi ăn ở rộng lượng với mọi người trong nhà. Làm như thế, tôi mong mỏi sẽ vợi được ở ḷng người chị dâu đau khổ của tôi những nỗi buồn rầu khi xa đất nước... Mỗi một dịp được nghỉ về nhà, với tôi hồi ấy, là sự giải thoát cái ngục tù thành phố, nơi tôi chỉ mơ màng thấy h́nh bóng một người đàn bà Tàu đau khổ. Tội nghiệp, những lúc trông thấy mặt tôi, chị dâu tôi cứ đứng ngây người ra, v́ sự cảm động đă làm cạn hết lời nói. Tôi giấu mẹ tôi những thức quà biếu chị, có lúc là chai dầu thơm, có khi là vài thước lụa. Chị tôi thường phàn nàn: -Chú tử tế với chị quá. Chị chả biết biếu chú ǵ được bây giờ. Có, chị ạ, chị đă biếu em một thứ quà quư nhất: một tấm ḷng thương người, một chân t́nh xứng đáng. Và bây giờ đây, trong cái linh hồn thơ pha lệ bị vùi sâu giữa cát bụi của đời, vẫn c̣n Sáng măi những cảm t́nh chân thật buổi đầu. Thường thường, chị kể chuyện cho tôi nghe: -Chú ạ, ngày xưa chị sung sướng lắm kia. Chị là con một trong gia đ́nh quí phái, cũng được nuông chiều như chú bây giờ, có phần hơn thế nữa. Nói xong, chị tôi lại khóc. Chị tôi chỉ biết khóc. Những bữa cơm khoai, những ngày lam lũ đă làm chị chạnh nhớ đến cảnh sum họp năm nào. Thời hạn nghỉ của nhà trường rất ngắn, nên thường thường tôi chỉ ở nhà được ba hôm là cùng. Mỗi lần lên tỉnh, chị tôi hay cho tôi tiền, hoặc bỏ giấu vào túi áo, hoặc nhét dưới đáy valise, và dặn quen miệng: -Chú chăm mà học, rồi về dạy cháu. Anh Cả tôi v́ sự làm ăn ở tỉnh, chỉ có thể về quê thăm nhà mỗi năm vào dịp Tết. Vắng hai người thân ái nhất, chị tôi trở lại sống buồn bă như ngày mới về nhà chồng. Tiếng xay lúa ồ ồ nhiều lúc đến tận hai giờ Sáng như những nhịp đời thương nhớ âm vọng trong thời khắc và ḷng người. Hai năm sau, chị dâu tôi hoàn toàn thành một người đàn bà nhà quê An nam đặc. Trên cánh đồng rộng răi của làng Đông Bích, người ta thường thấy một dải áo chàm in bặt trên nền trời mỗi Sáng, chăm chỉ và lặng lẽ như dấu hiệu một cuộc sống vâng lời, ngu muội. Chị dâu tôi đă khác với ngày trước lắm rồi. Ba năm đôi, mấy đứa cháu tôi thi nhau ra đời, thi nhau sống một cách cơ cực và thi nhau kết thêm một ít dây liên lạc trói buộc chặt chẽ người mẹ chúng nó với cái đất nước này. Người đàn bà ấy đă thôi không bao giờ c̣n dám há vọng trở về quê hương nữa. Tôi ra đời, xếp sách vở lại, mang vào trong bụi bậm cái h́nh bóng một người chị dâu lam lũ, nghèo hèn, chút chân t́nh nhận được khi trái tim tôi chưa biết đập một tiếng giả dối nào. Sáu năm rồi, tôi cố nhắm mắt xoá cái vết đen ṃ của dĩ văng, và xóa luôn cả những kỷ niệm buổi đầu. Vài ba lá thư mỏng mảnh thỉnh thoảng rơi vào trong cái tẻ lạnh của đời tôi, đem lại nỗi nhớ nhung c̣n hơi vấn vương ở góc trời cũ. Mẹ tôi bây giờ đă già, ngót bảy mươi tuổi. Chị tôi thêm được mấy cháu, đôi mắt lâu ngày tôi chưa gặp chắc cũng mờ dần dần... Tôi đi con đường tôi, đem châu báu của ḷng ném hết vào những cuộc t́nh duyên vô vọng. Tôi phao phí thanh xuân đi để chóng thấy cái ngày già sắp tới, để tự phụ là ḿnh biết sống đúng theo linh hồn. Trên cái bao lơn của năm tháng cũ, chị dâu tôi vẫn đứng, buỗn bă với manh áo màu chàm cũ, mắt nh́n từ quăng trời xa về, bóng hoàng hôn mơ hồ ôm trùm lên sự vật. Chỉ có tôi là sống ích kỷ, c̣n người mẹ già, người chị dâu đau khổ, mấy đứa cháu rách rưới vẫn sống theo khuôn phép, lặng lẽ và cần cù. Sáu năm! Tôi xa quê hương sáu năm rồi mà không một lần nào nghĩ đến chuyện trở lại. Cái sức khỏe yếu ớt của mẹ tôi c̣n đứng được hay không, tôi không biết, và người chị dâu lưu lạc của tôi, có nói dối mấy đi nữa, chắc cũng đă quá chiều, xế bóng rồi... 4-1938 Con ngựa trắng của ba tôi Ba tôi lúc mới đặt chân lên cơi đất này th́ vốn liếng không ngoài mấy đồng bạc. Cũng được đúc theo một khuôn khổ kiên nhẫn và cần kiệm như bao nhiêu bạn đồng bào khác, ba tôi hơn họ ở chỗ sớm biết t́m học chữ Pháp. Tôi biết không được tường tận lắm về sự học của ba tôi, bởi tôi ạinh ra quá chậm và khi cái tuổi lên chín bắt đầu mở hai con mắt ngờ nghệch của tôi ra chung quanh, th́ ba tôi mất. Ba tôi thụ bệnh đau xương trong một khu rừng ở Thanh Hóa, sau bốn mươi năm trời lăn lộn, gian nan, và mất đi, một buổi Sáng, lúc tôi c̣n bận gỡ nốt một đoạn dây thả diều. Tôi nhận cái hung tin ấy với một tấm ḷng b́nh tĩnh vô hạn, v́ tôi chưa từng được chứng kiến một cuộc lá tán nào xảy ra trong gia đ́nh tôi, từ ngày tôi cất tiếng khóc. Hôm ấy, người vú già bảo tôi: -ông "già" rồi, cậu ạ. Tôi không hiểu, nên đáp trơn tru: -Không già mà lại có râu! -Không, già là mất, là chết kia. Tôi vẫn nh́n vú, b́nh thản: -Thế mất th́ phải làm thế nào, u? -Cậu phải chít khăn trắng, phải chống gậy, phải khóc nữa. Tôi không hiểu làm sao lại có thể khóc được. Khóc được, với tôi, chỉ có khi nào bị đánh. Tôi lo lắng t́m cách để khóc, khóc cho nhiều như mẹ tôi trong những ngày giỗ chẳng hạn. Tôi đem duyên cớ sự lo lắng nói với một người bạn nhỏ, th́ hắn bảo rằng thế nào tôi cũng khóc được, v́ "ngày xưa", hắn cũng đă khóc được một lần như thế rồi. Chúng tôi đem chuyện đám ma ra ngồi bàn với nhau, và cuối cùng, cả hai đều thấy có những ư nghĩ vui vui cả. Nó tưởng đến sự mặc áo mới, chít khăn mới, tôi tưởng đến những bữa cỗ bày ra để mời mọc xóm giềng. Hồi ấy, chúng tôi chưa sống văn minh như bây giờ, để có được một tấm ḷng tám tuổi đă biết suy nghĩ hay thao thức. Chúng tôi sống b́nh yên với cảnh đời thay đổi, chưa từng để ư đến sự cảm xúc bâng khuâng gợi lên bởi một mảnh áo, hay một tấm lá. Cái vui của chúng tôi là cái vui của con diều lên gió, và cái nhớ viển vông chỉ có thể hơi làm buồn được những lúc vắng nhà. Vậy, tôi đă đợi ngày rước linh cữu ba tôi về -ba tôi mất trong nhà thương -với những ư nghĩ hoàn toàn ngây dại như trên. Tôi chỉ nhớ rơ một buổi Sáng năm ấy, nhưng không biết về mùa nào, mới Sáng sớm tinh sương, tôi đă bị đập dậy bởi những tiếng kêu hoảng hốt của người vú già: -Cậu! Cậu dậy mau! Về đến nơi rồi! Đoạn vú cơng tôi một mạch chạy ra cổng làng. Khi chúng tôi đến nơi th́ đă thấy hiện ra một đám người trắng lồ lộ. ảnh ba tôi được phủ lụa điều, được bốn người khiêng lên như kiệu, và theo sau cái bài vị sơn đỏ, mẹ tôi và anh tôi đi đếm từng bước. Tiếng khóc mà tôi lo lắng từ mấy ngày nay không biết làm sao cho có, th́ lúc này tự nhiên bật ra, khi tôi thấy cái ǵ không c̣n nữa trong cái ǵ đương c̣n trước mắt tôi. Đó là những tiếng khóc lần đầu tiên tôi biết, tiếng khóc sau này, khi tắt đi, c̣n vẳng lại một điệu thở dài chua xót trên ngày tháng bơ vơ của tôi. Mẹ tôi thấy tôi th́ bù lu bù loa lên, bế xốc lấy tôi, và đôi lúc dừng lại để xịt mũi hay lau nước mắt. Tôi nhận thấy mấy cây cột nhà đứng bơ vơ hơn trước, bóng tối mau chiếm lấy sân và ḷng tôi hay nhớ thương, ngao ngán. ở trong cái lạnh lẽo bốc lên trước lúc gà vịt nhảy chuồng, bốn ngọn nến cùng cháy mắt trên chiếc bàn thờ mới dựng, thay chỗ cho nơi kê bàn đèn thuốc phiện ngày xưa. Tôi bắt đầu sợ bóng tối, rùng ḿnh tưởng rằng ở đâu đây, vẫn c̣n rè rè những tiếng đọc tẩu kéo ngày xưa. Một t́nh thương mất đi, vừa khơi lũng xuống tháng ngày tôi sống. * |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 08:48 AM Post #2 |
|
Administrator
|
Như trên kia tôi đă nói, tôi biết ba tôi quá chậm. Bảy năm một, ba anh em chúng tôi thi nhau ra đời, tài trí và tính t́nh khác nhau xa quá. Khi tôi bập bẹ biết nói th́ anh Cả tôi đă đi làm, anh Hai tôi cũng đă bắt đầu giật sợi dây diều xuống cùng với cái tuổi bay lượn của anh để vào trường. Tôi lớn lên giữa sự chiều chuộng, nựng nịu của một gia đ́nh có thể kể vào bực khá. Tôi là một đứa bé đầy nước mắt, và cái thân h́nh gầy g̣ được dễ dàng uốn xuống trên sự hèn yếu, do đấy, tôi thành ra tôi ngày nay. Thoạt đầu ba tôi làm thông ngôn cho một viên chức nhà Đoan, rồi sau xoay ra lập một công ty muối. Dần dần, v́ công việc phát đạt, ba tôi mở đồn điền buôn gỗ. Những cuộc kinh doanh, hồi ấy, toé ra tiền, nẩy ra bạc, nhờ ở cái thời mà mọi người chưa bị ngạt thở về ạinh kế như bây giờ. Tôi không hiểu rằng ba tôi đă học chữ Pháp với ai, bằng cách nào, v́ một người Tàu chưa nói sơi tiếng Việt Nam đă "thạo" cái tiếng ngoại quốc ấy, kể cũng kỳ! Đó là một sự hân hạnh lớn lao cho nhà tôi. Công việc của ba tôi xưa, thường được mẹ tôi kính cẩn thuật lại, có khi đang thuật, người đưa mắt nh́n lên bàn thờ ba tôi... Ngày nhỏ, mỗi lần chạy chơi đâu về, tôi thường ḷ ṃ lên gác, nằm yên lặng bên cạnh khay đèn, mũi hít từng hơi dài làn khói xanh thơm phưng phức, như khi chạy ra đường cái đón lấy mùi "ét xăng" dễ chịu tỏa lại sau chiếc ô tô. Tôi ṭ ṃ đưa mắt ngắm mấy quyển sách chữ Pháp đặt cạnh đấy, mà ba tôi ít khi rời ra. Ngoài cái sung sướng, hănh diện có một người cha khác thường, thỉnh thoảng một vài cái xe ngựa đỗ lại ngoài cổng, đem đến nhà tôi những người Pháp, lại làm tôi nghĩ ngợi về cái gia thế hẳn không phải là tầm thường của chúng tôi. Tôi thấy ba tôi nói chuyện với họ một cách dễ dăi quá. Người luôn luôn gật đầu, mỉm cười, khiến tôi nghĩ đến sự dồi dào chữ nghĩa ở bên kia chiếc trán rộng mênh mang. Thường thường những buổi đàm luận rất thân mật kia đều được hết bởi một bữa tiệc có bánh bích quá và sâm banh. Hồi ấy, mái tóc tôi thường được xoa bù lên dưới mấy cái bàn tay hùng vĩ và tôi sung sướng đoán ra những tiếng gió x́ xào bao nhiêu là lời khen tặng. Tôi thường hỏi anh tôi: -Ba học ở đâu mà giỏi thế anh? Anh tôi vênh mặt lên: -Mày tưởng ba vừa chắc? Ba giỏi gấp trăm tao kia! Chắc chắn là ba tôi phải giỏi, không c̣n ngờ ǵ nữa. Cái người Tàu ấy đă có thể vào làng Tây được rồi. Nhưng tôi c̣n muốn biết thêm nữa, tôi muốn biết về mấy quyển sách đẹp đẽ mà ba tôi hay đặt lên ngực, khi mắt người lim dim, môi người mấp máy. Nghe tôi hỏi thêm, anh tôi gắt với vẻ tự phụ: -Lăng-ga făng-se, đích-ạon-ne, hỏi măi! Nhưng những sự dẫn giải ấy không gạch được vào óc tôi một nét Sáng ǵ cả. Tôi đành phục ba tôi vậy. Cái con người kỳ lạ ấy là cả một sự khó hiểu với tôi, khó hiểu như cái ngôn ngữ xa lạ kia không biết nhờ ở một phép bí truyền ǵ, lại có thể kết được ư nghĩ trên đôi môi chỉ quen mấp máy thứ tiếng phương Đông. Sau này, đem chuyện ba tôi ra khoe với các bạn cùng lớp, tôi bị họ chế giễu: -Ba mày có nói tiếng Tây...giả cầy! Mặc dầu, tôi vẫn tin ở tài trí của ba tôi, v́ hằng ngày những bạn người Pháp vẫn đến, vẫn vui vẻ nói chuyện và vẫn vui vẻ ra về. Hai năm sau đấy, một chuyện phi thường vụt xảy ra trong gia đ́nh tôi: Anh Hai tôi đậu bằng Cơ thủy Pháp -Việt. Đậu được cái bằng Cơ thuỷ, vào hồi ấy, người ta có thể đi làm được ngay rồi. Anh tôi về nhà, tay xum xoe đốt một bánh pháo tép, đá vào đít tôi một cái, rồi nhảy thót lên gác báo tin mừng cho ba tôi. Thực là long trọng! Thực là vui mừng! Mấy người Pháp ngồi cạnh đấy rối rít xoa đầu anh, x́ xồ nói những ǵ làm anh đỏ mặt. Tự nhiên tôi cảm thấy hổ thẹn, ghen tị, khi tôi thấy anh sung sướng chạy nhảy khắp nhà. Tôi bảo anh tôi: -Anh cũng không giỏi bằng ba đâu. Ba sắp mua cho em cái xe đạp ba bánh kia! Anh tôi quay lại: -ừ, th́ mày có xe đạp ba bánh. Tao có tiền đây này. Đoạn anh dằn lên nền gạch cho tôi nghe tiếng kêu "cong cong" của đồng bạc mới long lanh. Tức quá, tôi chạy lại bên ba tôi, khóc tấm tức: -Bắt đền ba đấy. Ba không cho con tiền, ba cho anh Hai. Ba tôi bế tôi vào ḷng, tát lên đôi má trứng gà bóc của tôi, rồi móc túi cho mấy đồng hào con mới tinh. Tôi nhỏ ở cái tuổi sung sướng và trưởng thành trong cái bắt đầu khổ của cuộc đời. Cái cơ nghiệp to tát của ba tôi, những người nối nghiệp là mẹ tôi và d́ ghẻ tôi không giữ vững nổi. Chúng tôi sớm bị đuổi ra khỏi cuộc đời sung túc; cái bóng người mẹ già yếu đuối, và ba tấm ḷng mồ côi là chúng tôi thực đă thấy rơi hoàn toàn cả một buổi chiều đời buồn bă. Có đặt tai lên dĩ văng, chúng tôi cũng chỉ nghe thấy sự hờn trách mơ hồ vọng lại trong những ngày luân lạc, sự hờn trách ở bên kia nấm mồ, nơi nương giữ lấy nắm xương tàn của một người không bao giờ trở lại. Tôi nhớ từng mảnh sân, từng ḥn ngói, từng chuồng chim, rành rọt như một con chiên xét lại tội lỗi ḿnh trước Chúa. Nếu ba tôi sống lại, nếu người được thấy chúng tôi, thằng lớn chạy từng bữa cơm nuôi vợ con, thằng nhỏ đi những bước đường điên dại, bất chấp lề luật trong đời, th́ cái ngao ngán, thất vọng của người sẽ đến bực nào! Cái làm tôi nhớ nhất, và tôi không hiểu tại sao lại nhớ đến thế, là con ngựa kim hoa trắng của ba tôi. Những buổi trưa hè oi ả, mệt nhọc mang ba tôi từ ở những cánh rừng xa về, nó vui mừng hí lên khi nhận thấy cái mái nhà thân thiết, trên đấy đậu mấy con chim bồ câu. Chân nó đập lên những lối đi quen biết, mồm nó ngoạm những cây cỏ ngon lành. Tôi chạy ra đón ba tôi và thường thường người giao cương cho tôi cột nó lại. Dưới cánh những con muỗi bay vo ve, nắng hoa xôn xao, da nó động đậy, mỡ mượt trong một vẻ đẹp đẽ oai nghiêm riêng. Rồi những buổi trưa không c̣n có trong đời tôi nữa, tôi theo người nhà dắt nó đi tắm, đánh nó bơi qua sông. Tôi sung sướng cười vang trên mặt nước ḷa nắng, cưỡi trên ḿnh con ngựa kim hoa mà tiếng hí quen quen, tôi chắc đă lâu ngày rồi, không c̣n rên qua cánh đồng ngập cơ nữa Bây giờ đời tôi chỉ c̣n lại những chân trời quạnh vắng, những buổi trưa đột nhiên khởi một tiếng gà gáy lạ lùng. Tôi thoáng thấy bóng người cưỡi ngựa về sau hàng rào, đi ngược lại thời gian, run run như chỉ đợi một hơi gió mơ hồ là biến mất. Mẹ tôi bán dần nhà cửa, ruộng vườn để giả nợ, và cả đến con ngựa trắng cũng bị đổi lấy tám mươi đồng bạc. Hôm mẹ tôi định bán nó đi, tôi thấy ḷng buồn vô hạn. Tôi không mấy lúc rời cái chuồng nhốt nó ra nữa, lưu luyến như đứa trẻ con bị đuổi khỏi căn nhà cũ, c̣n tiếc rẻ những chốn ăn nằm, đồ đạc quen thân. Tôi cầm một nắm cỏ đút vào mồm con ngựa trắng, vỗ vào mớ lông bờm trắng toát của nó. Từ ngày ba tôi mất đi, nó gầy g̣ thiểu năo, mắt nó ướt v́ có ghèn, thỉnh thoảng cất tiếng hí không nhất định, mà tiếng hí mới buồn thảm làm sao. Hôm người mua đến dẫn nó đi, tôi khóc bảo mẹ tôi: -Mẹ đừng bán nó cho người ta. Mẹ để cho con. Mẹ tôi thở dài: -Nhà c̣n chả tiếc nữa là ngựa. Không bán đi th́ xé xác ra mà trả nợ à? Con ngựa ấy ngày nay đă chết. Cũng như ba tôi để lại cái danh vọng tàn của những ngày rực rỡ, nó cũng đă từng nổi tiếng một thời về nước kiệu hay. Anh Hai tôi thường trêu tôi: -Đồ người không nhớ người, lại nhớ ngựa. Rơ dở hơi! Mà tôi dở hơi thật. Trên đường đời, tôi đă nhiều lần dở hơi như thế, và chắc sẽ phải dở hơi suốt đời... * * * Ngày nay, mỗi lần đi qua cánh đồng ngập cỏ, tôi vẫn c̣n phảng phất ngửi thấy mùi ngựa, nghe thấy tiếng ngựa, và h́nh tượng một bộ yên cương vắng chủ, ngơ ngác đâu đây... 2 Ḷng Mẹ Quê mẹ tôi ở Trung Kỳ.ở bên kia một ḍng sông nhỏ, êm kín với hai bờ lau xanh. Chính ở nơi này, lúc người mới mười lăm tuổi, th́ một t́nh duyên đẹp đẽ gây nên sự gặp gỡ giữa hai người xa lạ. Mẹ tôi thường thuật lại cho tôi nghe cuộc nhân duyên ngày nhỏ, thuật lại bằng một giọng rất thờ ơ, h́nh như cho sự kết hôn với ba tôi là một điều không đáng nói. Tôi lọt ḷng năm mẹ tôi đă ngót bốn mươi tuổi, thế nghĩa là khi tôi biết ṭ ṃ hỏi đến chuyện tâm t́nh của người, th́ người đă già. Câu hỏi luôn luôn của tôi là: -Hả mẹ, mẹ lấy ba có xe ô tô đi đưa dâu không, mẹ? Mẹ tôi cười, một cái cười chua chát cực điểm: -Có, con ạ. Mẹ lấy ba con có những ba mươi chiếc ô tô kia! Tuy nhỏ, tôi hiểu ngay đó là một lời than kín. Thực ra, mẹ tôi lấy chồng trong một hoàn cảnh túng thiếu hết sức. Ba tôi hồi ấy c̣n nghèo; như phần nhiều những người bạn cùng nước mới sang đây. Người giang hồ theo chí nguyện, cái giang hồ nhằm một mục đích làm giàu, cố nhiên không như tôi bây giờ giang hồ cốt để thay đổi một khoảng không khí, một mảnh trời nh́n lâu đă chán mắt đi rồi. Như tôi đă có dịp nói đến, ba tôi làm giàu một cách mau chóng, nhưng là cái giàu mua bằng mồ hôi, nước mắt, bằng nghị lực, kiên nhẫn, không hổ thẹn, thẳng thắn như con đường cái quan. Sự sa sút của nhà tôi, lớp con cháu sau này không thể quá tội vào ai được, ngoài cách thầm trách số phận, như phần đông những người thất thế vẫn làm. Ngày nhỏ, tôi yêu mẹ tôi một cách bịn rịn. Người chiều tôi có lẽ v́ người thấy ở tôi một cuộc đời đau khổ ủ gói lấy cái số phận thiếu êm vui. Tôi đ̣i ǵ là người cho. Tôi muốn ǵ là người chiều ư. Sự nựng nịu ấy rơ rệt đến nỗi ba tôi thường phải kêu: -Cứ chiều nó như thế, th́ chửa biết nó hư ngày nào. Câu nói ghẻ lạnh làm tôi tủi nhục, nhiều lần oà lên khóc. Mẹ tôi sợ tôi bị đ̣n, vẫy giấu tôi ra một nơi, ôm lấy tôi mà vuốt ve. Cứ thế, mỗi lần sự khắc khổ của người cha làm tôi đau đớn, th́ một bàn tay âu yếm lại xoa dịu ḷng tôi ngay. Tâm t́nh của trẻ con rất đơn sơ mà cũng rất phức tạp. Tôi làm nũng mẹ tôi luôn để thấy cái thú làm lành của người sau những cơn thịnh nộ. Tôi chạy nhảy cùng nhà, la hét, cốt để mọi người biết tôi có quyền la hét, hay muốn làm ǵ th́ làm. Năm lên tám, tôi cắp sách vào học tại một trường huyện, ở đấy, sự học êm ái tiếp tục trong năm năm. Nhà trường gần ngay chợ. Mẹ tôi, mỗi lần dọn hàng về, đều dừng lại trước cổng trường, đưa bánh cho tôi vào những giờ nghỉ. Có một lần, mẹ tôi vô ư gọi to lên, giữa khi tôi đang ngồi trong lớp học. -Con ơi, ra lấy bánh, mau! Tôi giật ḿnh nh́n ra th́ thấy cái bánh gị đặt trên tay mẹ tôi, đưa qua hàng rào. Dưới nắng vàng vọt của buổi chiều hè, nhận thấy mẹ tôi vui mừng một cách đau khổ. Một tay người giữ chiếc nón, c̣n tay kia th́ run run. Người lách ḿnh, cho khỏi bị gai ở hàng rào vướng. Quần áo người tiều tuỵ nhuộm ánh nắng xế chiều: -Mau ra lấy bánh cho mẹ về, con! Tôi đưa mắt nh́n thầy giáo rồi lại nh́n mẹ tôi. Sau cùng tôi đánh bạo lên xin phép: -Thưa thầy, thầy cho con ra để mẹ con hỏi. Thầy giáo tôi đương mải xem quyển sách, gắt: -Không đi đâu cả, ngồi đấy! Nói xong, thầy b́nh tĩnh lẩm nhẩm: c'eạt parfait! parfait! Tôi về chỗ, đưa tay ra hiệu cho mẹ tôi ném bánh xuống đất, v́ tôi không ra được. Mẹ tôi không hiểu lại gọi to thêm. Lần 35 36 Prev Page 16 Next này, thầy giáo ngoảnh mặt lên, nh́n ra ngoài rồi hỏi mẹ tôi: -Bà kia muốn ǵ? Tôi đứng ngay dậy thưa: -Thưa thầy... mẹ con... -Xin cho nghỉ à? Tôi cuống lên, run run đáp: -Thưa thầy không ạ; mẹ con... mẹ con đưa bánh! Thầy giáo tôi buông dài một tiếng "ối chào" như hơi gió và bảo tôi: -Cút ra ăn đi, rồi vào ngay, nghe không? Tôi sung sướng suưt nhảy qua cửa sổ. Ra đến nơi, mẹ tôi hỏi: -Sao lâu thế? Tôi phụng phịu: -Mẹ gọi to làm thầy giáo gắt. Từ rầy có thấy con ra chơi mẹ hẵng đưa, c̣n không th́ mẹ đem về cất vào ngăn kéo cho con. Mẹ tôi mỉm cười nh́n tôi -ôi! cái mỉm cười của một người mẹ! -dặn mấy câu rồi quay đi. Chiếc bánh hôm ấy, tôi ăn một cách ngon lành nhưng hơi vội. Lúc tôi vừa ném mớ lá xuống đất, th́ tiếng trống bắt đầu báo giờ ra chơi. -Mày ăn cái ǵ đấy? à, thằng này sỏ, nó ăn mau lắm anh em ạ. Câu nói sau cùng làm tôi vụt cười, sặc ra ngoài miếng bánh ngậm trong miệng. Thủa thơ ấu của tôi phần lớn là những ngày buồn bă, cái buồn bă vô căn đến bây giờ c̣n theo dơi tôi măi, gh́m tôi lại trong lúc các chúng bạn vui vẻ ồ ạt rủ nhau tiến đến những phương trời đẹp đẽ hơn. Thỉnh thoảng tôi mới vui nhưng sự vui, ác hại! lại dồn dập như giông tố bỏ rớt lại một nỗi trống rỗng thiểu năo trong ḷng tôi sau khi tan đi. Tôi vui đấy mà buồn ngay đấy. Tôi lưu luyến một cái ǵ xa quá, hư huyền quá, nhưng không phải là thú vui t́m kiếm trong gia đ́nh hay trong kiếp sống. Bạn bè tôi lại rất hiếm. Vài ba cái mặt phảng phất Sáng trong quá khứ thiếu tươi vui, vài t́nh cảm xưa cũ lẽo đẽo theo tôi trên đường đời. Có thế thôi, và thường thường tôi chỉ sống bằng mộng. Tôi không bằng ḷng ai cả. H́nh như tôi cũng không bằng ḷng cả tôi. Cái đau khổ được tôi tự tạo lấy, dần dần trở nên mănh liệt. Tôi phải kiếm cớ luôn luôn cho ḷng ḿnh thắc mắc, trong cái tin tưởng quái gở là mọi người không ai yêu tôi. Đó thực sự là một cực h́nh cho kẻ nào, như tôi, chịu ảnh hưởng sự khủng hoảng tinh thần do chính ḿnh gây ra, do chính ḿnh ham thích. ở xa, nhiều lần tôi bắt chợt được h́nh ảnh mẹ tôi, giữa lúc thâm tâm sắp bày ra một cảnh giết chóc ghê gớm của ư nghĩ, sự rào rạt của máu, và nước mắt ứa xuống từ một vết thương không tên. Cách mấy năm đây, có lần tôi đă chép một đoạn thơ của Baudelaire, dán ở bàn viết, ngay trước mặt: II me semble parfois que mon sang coule à flotạ Ainsi qu'une fontaine auz ráthmiques sanglotạ. Je l'entendạ bien qui coule avec un long ma-mure; Mais je me tâte en vain pour trouver la blessure. Đôi lúc h́nh như máu xối nguồn Tựa như ḷng nước tiếng vang thương. Ta nghe máu chảy sầu rười rượi, Khốn nỗi, không t́m thấy vết thương. Mẹ tôi. Cái bóng mờ ấy, nguyên nhân sự chua xót ở tôi, tôi vùng đứng dậy, như một người trác táng đứng dậy, ra ngoài đường, hất đổ những tảng đau khổ trước mặt, chạy đến với nó, ôm lấy nó, hồi ạinh nó, như một bệnh nhân giằng cướp ngày sống khỏi phải sa vào đôi tay tàn ác của tử thần. Nhưng tôi càng chạy đến, bóng mẹ tôi càng xa đi. Giữa người và tôi, một sa mạc, trên đấy, để yên ủi tôi, những làn gió mát từ phương trời tản lại... Và đó là kỷ niệm tôi thành thực chép ra đây. * * * |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 08:52 AM Post #3 |
|
Administrator
|
Đậu bằng Cơ thủy xong, tôi phải lên tỉnh học. Trước khi thi vào ban thành chung, và c̣n những ba tháng nghỉ hè thênh thang trước mặt, tôi theo chúng bạn đến học tư với một thầy giáo tú tài. Tôi trọ ở nhà người chú, mỗi tháng, chỉ phải đem gạo ở nhà quê ra thay tiền. Tôi không cần hỏi ư kiến của mẹ tôi, v́ tôi cho sự học lúc ấy rất cần. Học được ba ngày th́ thầy giáo tôi lễ phép nhắc với bọn học tṛ bằng tiếng Pháp: -Tôi mong rằng các anh trả tiền học trong vài hôm sắp tới đây, và tôi xin cảm ơn trước. Học tṛ ai nấy nhốn nháo lên. Có vài người trong bọn móc ngay tiền túi mang lên trả. Các anh khác xin khất đến mai. Riêng tôi, tôi buồn lắm. Chỉ măi đến lúc ấy, tội nghiệp, tôi nhớ đến mẹ tôi, tôi mới nhớ đến cái vốn liếng ít ỏi của người. Bốn đồng! Tính theo giá tiền ở Trung Kỳ vào thời b́nh là hai mươi quan! Tôi làm một cái tính nhẩm và rùng ḿnh biết rằng đó là một số tiền cắt họng. Điều cần nhất là tôi phải mượn ở đâu lấy mấy hào về nhà quê tŕnh bày mọi sự với mẹ tôi. Cái cháp tiền của chú tôi đóng lại với con cháu, rất chắc. Hầu bao của các bạn cũng không thể mở được v́ một cử động nhân từ nào. Tôi đành xin nghỉ một hôm, cuốc bộ về nhà lấy tiền trả cái "nợ học". Thấy tôi về bất thần, mẹ tôi ngừng tay xay lúa, hỏi tôi: -Sao con lại về? Con không ở ngoài tỉnh mà học à? Tôi bậm môi lại để nén tiếng khóc. Tôi không đủ can đảm nói cái số tiền học quá lớn kia nữa. Mẹ tôi th́ lại ngờ rằng tôi bị hắt hủi nên hỏi nựng: -Hay là bọn nó làm ǵ con ? Tôi lắc đầu, khóc: -Thầy giáo... thầy giáo đ̣i tiền học! Mẹ tôi cười điềm nhiên: -Tưởng ǵ chứ đ̣i tiền học th́ để mẹ đưa. Mấy hào ? Tôi giật ḿnh nh́n mẹ: -Hàng đồng kia ! -ừ th́ bao nhiêu ? -Bốn đồng ! Tôi thấy mẹ tôi lặng người đi, không nói được nữa. Nhưng có lẽ cảm động v́ tấm ḷng thương mẹ của tôi, người gượng gạo: -Con cứ lên nhà nằm nghỉ, rồi để mẹ đưa cho. Mẹ tôi nói dối. Mẹ tôi đuổi tôi lên nhà để mẹ tôi khóc. Lúc tôi chạy xuống bếp lục cơm ăn, th́ thấy đôi mắt mẹ tôi đỏ ngầu, vạt áo ướt đẫm. Tôi ngả vào ḷng người, rồi mếu máo: -Con không đi học nữa, mẹ S. Mẹ tôi xoa đầu tôi, cười như thở dài: -Dại nào ! Con học đang giỏi thế kia mà. Để mẹ đưa tiền cho, đừng sợ. Sáng mai, thấy tôi sửa ạoạn ra tỉnh, người băn khoăn: -Con cứ ra khất với thầy giáo vài hôm nữa, rồi mẹ mang tiền ra trả sau. Tôi hiểu ngay là mẹ tôi c̣n phải chạy tiền nên ngoan ngoăn ra học lại. Cả lớp đă giả hết tiền học, trừ tôi. Tuy ngồi ở cuối lớp, áp lưng vào tường, tôi vẫn tưởng nghe sau lưng những tiếng cười chế giễu. Tôi đâm ngượng, cái ngượng của một người học tṛ không thuộc bài, nghênh ngang đứng trước mọi con mắt, tay xếp ṿng tṛn vê măi cúc áo của ḿnh. -Thế nào...? -Thầy giáo hỏi tôi. -Thưa thầy, thầy cho con khất đến hai hôm nữa. -Nếu hai hôm nữa chưa có tiền học th́ anh nghĩ sao ? Tôi đáp rất chắc chắn: -Thưa thầy có S. Thế nào cũng có. Mẹ con đă bảo đúng ngày kia đem tiền ra. Tôi vừa học, vừa sợ. Ngày tháng chạy mau thêm. Hai tờ lịch rơi chóng quá. Nhưng may, mẹ tôi đă ra, đứng đợi tôi ngoài cửa nhà học, v́ nơi học chính là một cái nhà thật. Mẹ tôi cắp cái thúng trong đựng mười quan tiền. Tôi ái ngại bảo mẹ: -Giả tiền học bằng tiền, thầy giáo không nhận đâu mẹ ạ. Tôi chưa kịp cản, th́ mẹ tôi đă cắp thúng đến trước mặt thầy giáo, và đặt lên bàn mười quan tiền và hai tờ giấy bạc lấy ở nút buộc ruột tượng ra, làm tôi đỏ cả mặt. Mẹ tôi kể lể như khi kể lể với một người bạn thân: -Cháu nó bảo thầy không tiêu tiền kẽm nên ngăn tôi không cho đem vào. Thầy tính cháu nó c̣n nhỏ, tâm tính như con gái, hay sợ vơ sợ vẩn... Thầy giáo sai người cất tiền đi, và chừng như động ḷng trước cảnh nghèo túng của chúng tôi, thầy cầm lấy tay tôi, thành thực: -Em chịu khó mà học đi. Em học khá đấy. Tháng sau thầy bớt tiền học cho. Ra ngoài, tôi vui vẻ hỏi mẹ tôi: -Sao mẹ có nhiều tiền thế, mẹ ? Mẹ tôi cười, nửa buồn, nửa vui: -Mẹ chỉ có mười quan thôi. Hai đồng bạc ấy là của thím con, mẹ thấy rơi ở đầu giường thím nằm nên mượn tạm ! Tôi rụng rời cả ḿnh mẩy. Tôi thấy tất cả thành phố quê hương của tôi quay đảo trước mặt, nhà chất lên cây, cây chất lên nhà. Tôi hỏi mẹ: -Sao mẹ lại lấy như thế, thím ấy nói cho. Mẹ tôi cười gần như khóc: -Người ta giàu, ḿnh mượn tạm rồi trả sau cũng không sao. Mà thím ấy có nói th́ nói mẹ, việc ǵ đến con mà con khóc. Vừa đặt chân vào nhà, tôi nghe tiếng thím tôi reo: -Tôi có ba đồng bạc để ở đầu giường, đứa nào lấy mất hai rồi ? Tôi toan cất tiếng, th́ mẹ tôi vội bấm tay tôi, nói khẽ: -Mặc nó ! Nhưng tôi không nghe. Tôi bảo thím: -Cháu lấy đấy, thím ạ. Cháu trót đánh mất rồi. Thím tôi lườm tôi, nghiến răng lại: -Cháu giỏi nhỉ ? Đồ ăn cắp ! Tôi chưa kịp nói thêm được ǵ, th́ mẹ tôi đă đứng lên: -Tôi mượn của thím đấy, để vài hôm nữa tôi mang ra giả lại. Thím tôi bĩu môi, thơng thẹo: -ừ, bà mượn thế th́ ai chả mượn được ! Câu chuyện trên đây theo dơi tôi như một ám ảnh cực nhục. Mỗi lần nhớ đến mẹ tôi, hay xét ḿnh phạm tội, tôi thường đem nó ra để tự h́nh phạt. Nhiều năm đă rơi theo nhiều năm, và bây giờ, trong những đêm của Hà Nội, cái thành phố hoa lệ chỉ quen tiêu bạc với hào, tôi vẫn rờn rợn nghe thấy âm thanh của mười quan tiền kêu lanh lảnh... 10 1937 Chú Nh́ Ba tôi có tất cả ba người em, tên nghe rất đơn giản: chú Nh́, chú Ba, chú Tư. Người ở xa chúng tôi nhất là chú Nh́. Chú ở tận một làng khuất nẻo bên Tàu. Muốn đến đấy, người ta phải dùng cáng, len lỏi qua những khu rừng rậm của tỉnh Quảng Tây mênh mông. Từ ngày nhỏ đến bây giờ, tôi thấy chú Nh́ tôi trước sau hai bận. Lần đầu trở sang Tàu, chú tôi mang theo vài trăm, số tiền tiễn hành của ba tôi tặng. Người Tàu bí mật ấy giắt vào bao da thắt lưng cáu ghét, số tiền kể trên một cách bí mật không kém. Ba tôi đối với chú có vẻ thân thiện. Mẹ tôi th́ chiều chú cho có lệ, cho ra vẻ ta là chị dâu. Anh tôi và tôi cùng không thích chú lắm. Hôm chú trở lại nước Tàu, sau khi thăm chúng tôi lần thứ nhất, đưa chân chú ra ga, tôi hỏi chú: -Chú cho chúng cháu tiền đi, chú ! Chú tôi sẽ cau mày, im lặng. Cuối cùng, muốn đỡ ngượng, chú tôi vén áo, móc trong ví da ra một hào chỉ, đưa cho tôi: -Đây cho hai đứa, để đi xe về. Tôi thoáng thấy anh Hai tôi bĩu môi một cách rơ rệt. Nghe anh, tôi ngừng ngay cuộc tiễn chân ở lúc ấy, và không nói, không rằng, chúng tôi lẩn ra ngoài ga, về thẳng, để mặc chú với cái sọt quần áo to tướng. Anh Hai tôi vừa đi vừa lầu nhầu: -Thế mà ḿnh cứ tưởng bở, ít nhất mỗi đứa cũng được dăm đồng! Nếu biết cung bực này th́ thèm vào mà đi đưa, thêm tốn công. Tôi vớ lấy dịp, hỏi luôn anh: -C̣n đồng hào đây, anh cho em nhé ? Anh tôi sực nhớ ra, bảo tôi: -Để mua chuối tiêu, ăn chung. -sao anh bảo anh không thèm ? Từ đấy chúng tôi có những ư nghĩ không tốt về một phần cái đại gia đ́nh mất tăm trên dải đất Trung Quốc. Chúng tôi yên trí rằng chú hay bác, cậu hay mợ, tất cả cũng chỉ là những người keo kiệt như nhau, như chú Nh́ của tôi, không hơn, không kém. Duy có anh Cả tôi là phục chú lắm. Chú tôi, dưới mắt anh, là một thi sĩ, một văn nhân. Chú thuộc ḷng tứ thư, ngũ kinh, và điều này mới thật lạ, nhưng đúng, là chú lại thông thạo đủ các môn vơ nữa. Chú có thể, vẫn lời anh Cả tôi, nhảy vút qua một cái nóc nhà chót vót, với một cái gậy tre, với hai cái vỗ vào đôi mông thực mạnh. Người chú quư hoá của tôi đă từng chống chọi với một toán cướp sáu người. Chú thắng trận nhưng mũi bị tẹt một bên. Chú Nh́ không có tài làm giàu như ba tôi, không "thạo" tiếng Pháp như ba tôi, nhưng về cái lượng hút thuốc phiện, người trên chưa chắc đă thua ǵ người dưới. Chú hút mỗi ngày sáu mươi điếu thuốc phiện. Chất nhựa đen âm ỉ trong người chú, làm sạm thêm những mưu mô càng ngày càng thêm sâu sắc. Tôi không tin, mấy cũng không tin, rằng con người, hóc hiểm như thế lại có thể là một nhà thi sĩ được. Thi sĩ, tôi đoán những người ấy phải hiền lành ngây ngô và liều lĩnh. Đằng này, chú tôi nghĩ rất chín, làm rất lẹ, giấu tiền vào hầu bao đến không một ai liếc thấy được. Năm lên ba mươi tuổi, chú tôi hỏng tú tài tam trường. Chú bực dọc về nằm thở dài giữa bốn bức tường xây bằng thứ đá tảng, bắt con cháu cung đốn thuốc phiện, để nghĩ thơ. Thơ đây không phải là thơ của Lư Bạch, nhưng là thứ thơ áp dụng theo thể câu đối, áp dụng trong những công việc đ́nh đám, vui mừng hay ma chay. Và chú tôi, chung quá, chỉ là một người viết mướn (un écrivain publique) Gia đ́nh tôi, trừ ba tôi và cả anh tôi là những người đă ở lâu năm bên Tàu, không một ai biết tường tận về những thân thích xa xôi hết. Họ như ĺa hẳn chúng tôi, bởi họ cách chúng tôi nhiều quá. Đôi lúc, cái gia đ́nh ở bên kia trùng dương lại gửi sang, để đánh thức t́nh thân ái của chúng tôi dậy, một vài người, một vài "chú Nh́". Nhưng khốn nỗi, những người này lại bí mật, dè dặt quá! Thành ra tôi sống để chỉ nhận biết có ba, mẹ tôi, hai anh tôi, và quá ra vài người gần nhất. Tôi chưa từng chiêm bao đến cái mặt nào, ngoài những cái mặt kể trên. Gia đ́nh tôi ở bên Tàu thuộc vào hạng những gia đ́nh quư phái. ạng cụ tôi đă làm quan, cầm đầu cả một huyện, cai quản ngót một vạn lính trong tay. Tôi nói huyện đây, là có ư đem nó ạo ạánh với một tỉnh rộng ở An Nam, và chức quan huyện ở nước tôi cũng đă to gần bằng chức một vị quan tỉnh. ở nước tôi, sự vâng lời phải tùy lúc. Quân lính chỉ biết có người nuôi ḿnh. V́ thế, trong quân đội, thường thường vẫn có sự há ạinh cho một đảng phái, hơn là cho toàn thể. Chủ nghĩa cá nhân ích kỷ đă vượt lên t́nh đoàn kết của quốc gia. Tôi thường được nghe ba tôi thuật lại cái vị trí hùng dũng của gia đ́nh tôi ở bên Tàu: một căn nhà rộng lớn, với một khu vườn mênh mông, bao vây chung quanh là một thành tường chắc chắn, dày gần một thước tây. Thêm nữa, trong nhà tôi lại có hai khẩu súng. Ba tôi kể thêm rằng nhà tôi không bao giờ bị cướp, v́ linh hồn cụ tôi -chết rồi mà vẫn c̣n hống hách! -thường báo mộng về cho con cháu và hứa giữ ǵn của cải trong họ. Nhưng dẫu có lời nói đáng tin được của ba tôi, vài năm sau, chúng tôi vẫn được tin quân cách mệnh đến chiếm đóng căn nhà ấy như thường ! Hai khẩu súng treo bên cạnh bàn thờ cụ tôi, hôm ấy, tai ác! lại không nổ được một phát nào. Chúng nó câm đi, v́ biết cái thời kỳ làm quan của cụ tôi đă hoàn toàn bị trả lại cho đất nước Trung Hoa ! Căn nhà ấy, măi sau, chú Nh́ tôi mới tu sửa nó lại, để làm chốn nương thân. Sửa nhà xong, chú tôi nghĩ đến cách sang An Nam thu tiền của ba tôi về, như tôi vừa thuật trên kia. Hoạ hoằn, chú mới viết thư sang thăm hỏi ba tôi, bức thư có cái phong b́ gạch đỏ, trên đấy tháu một hàng chữ như rồng bay. Đó là một chút ḷng gửi vào trong không gian, rồi mặc cho gió cuốn, sau ba tháng, hay bốn tháng cũng chưa chừng, lạc lơng đến tay chúng tôi, rách, nhàu thảm đạm. Tôi thấy ba tôi ái ngại đọc những ḍng chữ đó, đọc xong, đút thư dưới khay đèn, rồi không nói cho ai biết hết. Anh tôi bảo tôi: -Anh biết chú Nh́ chả hỏi thăm ai đâu, chú ấy chỉ tiền ! Cái con người ấy chỉ tiền thật ! Rồi tôi đoán chả chóng th́ chầy, chú tôi sẽ lại sang đây, lại về, rồi lại sang nữa. Có điều tôi chắc chắn nhất là không bao giờ chúng tôi đưa chân chú ra ga nữa. Tôi tâm niệm cầu khấn cho chú đừng sang, v́ thấy chú sang, chả sao, tôi cũng hơi ...ghét chú. Cách đấy một năm, ba tôi mất. Hai cái dây thép đánh sang Tàu báo tin buồn đều bị quay trở lại. Anh Cả tôi viết tiếp theo đấy hai cái thư nữa, nhưng vẫn không thấy trả lời. Một năm rồi hai năm, rồi đến ngày tôi học lớp nh́. Mẹ tôi đồ rằng nhà chúng tôi bên Tàu không c̣n ai nữa, mà có c̣n th́ chắc cũng lang bạt xa xôi. Sự lá tán, măi đến thời kỳ ấy, mới khiến ḷng tôi buồn bă. Tôi gợi lên cái bóng người gầy yếu năm xưa, và t́nh thương mơ hồ đi qua không gian, đánh thức ḷng nhớ mong của tôi lần đầu tiên và cũng là lần sau hết. Tôi buồn rầu bảo anh Hai tôi: -Chú Nh́ h́nh như chết rồi, anh ạ. Anh tôi lạnh lùng: -Chú ấy c̣n sống nhé ? Sống để rồi mang tiền về Tàu, rồi cho một hào chỉ ? Ḷng tôi nghe vang một thứ gió âm u của miền sa mạc Mông Cổ, trôi qua Thiểm Tây, Cam Túc, luồn vào những khu rừng không tên của hai tỉnh Lưỡng Quảng, vượt trùng dương, sang tôi, như tiếng thở dài năo nùng của những linh hồn phiêu bạt. Không hiểu sao, ḷng tôi? rưng rưng...Tôi không yêu chú tôi thật, nhưng có cái ǵ, cái ǵ xao xuyến, huyền ảo đă khiến tôi bâng khuâng và tôi nhận ngay ra trong đó t́nh yêu giống ṇi, gia đ́nh ḥa lẫn với t́nh yêu đất nước. Trong khi tôi buồn rất hăo hờ, anh tôi vẫn nhất quáết: -Đấy rồi biết, chậm lắm vài tháng nữa, chú ấy lại không ḷ ṃ sang hay sao kia chứ. Vài tháng sau, chú tôi sang thật, lần này, với thêm một chiếc valise, thêm một vài nét sung sướng trên mặt. Tôi đang ngồi xếp bài tam cúc chơi, thấy chú, liền reo lên: -Chú Nh́ đă sang đấy, mẹ ạ. Mẹ tôi từ trong bếp chạy ra, khi thấy chú, th́ mếu máo: -Anh mất rồi, chú ạ. Tôi chợt thấy như một tà thuật, ánh sáng sung sướng trên mặt chú tôi sầm lại. Trăm phần trăm đó là sự thất vọng, mà không phải ḷng thương trắng trợn. Chú tôi yên lặng ngồi trên ghế, yên lặng tính toán. Măi sau chợt nhớ ra là chưa đến thắp hương ở bàn thờ ba tôi, chú tôi nói để đỡ ngượng: -Đâu, bàn thờ anh đâu, chị? Sau khi nghiêng ḿnh ba cái trước linh vị của ba tôi, con người ấy bắt đầu đưa mắt nh́n ra chung quanh... Anh Hai tôi, từ lúc chú vào, không thấy bén mảng gần đấy. Mẹ tôi ngồi tiếp chuyện chú, kể lể cảnh nhà sa sút trong ít lâu nay. Tôi thấy đôi phen chú tôi cau mặt lại ngẫm nghĩ. Chú không hỏi thăm chúng tôi, không hỏi thăm ai hết. Măi đến trưa, lúc mẹ tôi đi đâu vắng, chú yên lặng lại bên tôi, hỏi bằng một thứ giọng hết sức dè dặt của người sợ lộ chuyện bí mật: -Cháu này, cái ấy đâu rồi ? Vừa nói, chú vừa ra hiệu bằng cách nắm tay để trước miệng. Tôi ngơ ngác không hiểu. Chú phải hỏi rơ: -Cái dọc tẩu của ba cháu ngày xưa ấy mà ! Tôi lắc đầu: -Cháu không biết. H́nh như mẹ cháu bán đi rồi hay sao ấy! Chú tôi thở dài một cách năo nuột: -Hoài của! Cái dọc tẩu hơn ba mươi năm ! Nói đoạn chú tôi thẫn thờ lại lục đống hành lư -một cái chăn bông, vài bộ quần áo đựng trong cái sọt mây và chiếc valise -lấy ra cái hộp sắt tây đựng những viên ǵ con con. Chú tôi sai tôi rót một tách nước trà, ngậm thuốc trong miệng, rồi nuốt đi. Tôi ngây thơ hỏi chú: -Chú đau bụng à ? Mẹ cháu có thuốc đấy, để cháu lấy cho nhé ? Chú tôi lắc đầu, rồi lại nằm ở giường, mơ mộng. Tôi biết không hỏi chú thêm được điều ǵ nữa, nên chạy ra t́m anh tôi, mà bảo: -Anh S, chú Nh́ đau bụng đấy. Anh tôi ngạc nhiên: -Thật à? -Em thấy chú tiêu mấy viên thuốc ǵ đen đen với nước trà vừa rồi. Anh tôi vụt cười: -Mày dốt lắm! Chú ấy nuốt sái thuốc phiện đấy. Nhà ta làm ǵ c̣n giàu như ngày xưa để lúc nào cũng có bàn đèn trong nhà. Chú tôi sống như ma xó. Chú lặng lờ đi hết vào buồng lại ra vườn, mắt như t́m một thứ ǵ, óc như suy một điều ǵ. Quang cảnh nhà tôi đă buồn, bóng con người bí mật ấy hắt lên cái váng tàn lại càng làm hằn rơ nỗi yếm thế vây bọc chúng tôi. Mẹ tôi biết ư chú, nên đi mượn một cái bàn đèn về. Quả nhiên, chú tôi hơi vui thật. Đôi mắt thâm và sâu của chú long lanh lên khi thấy cháy ngọn lửa con thân yêu, khi thấy bén mùi nhựa dễ chịu. Nhà tôi, từ đấy, đỡ được ít phần tĩnh mịch, tuy chịu thiếu thốn thêm ra, v́ mỗi ngày mẹ tôi phải chạy vài hào chỉ thuốc phiện cung chú. Một hôm, tự nhiên, tôi thấy mất chú Nh́. Tôi chạy ra vườn, rồi lại lên nhà, rồi lại ra vườn. Sau hết, ghé mắt nh́n vào chuồng tiêu, tôi vẫn không thấy con người kỳ dị ấy. Tôi rối rít bảo mẹ tôi: -Chú Nh́ không biết đi đâu rồi, mẹ ạ. Hay là chú ấy bỏ về Tàu ? Mẹ tôi lạnh lùng: -Dễ mà về được ! Ai cung cấp thuốc phiện cho ! Khi tôi chạy ra đường th́ gặp chú đương đi lẩn lút ở một phố huyện vắng, mồm nhai nhồm nhoàm, và tay cầm một quả chuối bóc dở. Tôi dừng lại, lắc đầu nghĩ thầm: -Cứ thế này rồi c̣n khá chán! Chú tôi ăn xong chuối, giở đến gói kẹo lạc lấy ở hầu bao ra. Tôi đi ŕnh theo sau, nhưng v́ vô ư bước mạnh quá, làm chú quay lại. Tôi hỏi chú trước: -Chú đi đâu đấy chú? Sao chú không rủ cháu đi cho vui? Chú tôi ngậm ngay miếng kẹo lại, nói rất mau, v́ sợ nó rơi: -Đi chơi ! Tôi không có ư nghĩ xin kẹo của chú, v́ tôi biết có xin, chú tôi không cho là thường. Ai cấm được người nghiện tham ăn, cũng như ai nỡ trách người nghiện nhác tắm. Anh Hai tôi ghét chú tôi là có lư lắm. Cái lư ấy, măi đến bây giờ, tôi mới t́m ra. 59 60 Prev Page 10 Next Chú tôi c̣n sống với chúng tôi ngót một tháng nữa, và sau khi nhận biết là vốn liếng nhà tôi không c̣n ǵ, chú mới ngỏ ư trở về Tàu. Mẹ tôi hốt hoảng giữ lại: -ấy chết! Chú ở chơi với các cháu ít lâu nữa đă. Giọng mời của mẹ tôi rất thành thực. Là v́ người chắc rằng chú tôi thế nào cũng hỏi một món văng phí lớn. Chú tôi bảo: -Chị có định cho thằng út về Tàu với tôi không? Mẹ tôi lắc đầu: -Chú tính về làm ǵ cho thêm tốn kém. Để sau này lớn lên, nó sẽ t́m cách về thăm nhà cũng được. Chú tôi được dịp, tiếp theo, khôn khéo: -Cũng chả tốn mấy. Từ đây đi Hải Pḥng mất độ 14 đồng, kể cả ăn uống. Từ Hải Pḥng đi Móng Cái, rồi đáp thuyền buồm về, tất cả độ 50đồng. Tôi thấy mẹ tôi có vẻ lo lắng: -Những năm mươi đồng kia à chú ? -Thế là hà tiện, hoang ra, vài trăm ! Từ đấy, chú tôi vừa nằm hút thuốc phiện, vừa đợi món tiền văng phí lớn kia để về Tàu. Mẹ tôi th́ chạy ngược chạy xuôi, hết mắng đầy tớ, lại đến gắt với chúng tôi. Đôi lúc, chú đỡ ngang dọc tẩu, mắt lim dim, tai hướng cả xuống phía dưới nhà, hỏi tôi: -Mẹ cháu làm ǵ mà gắt dữ thế ? Tôi đáp: -Mẹ cháu mấy hôm nay h́nh như buồn nên gắt luôn. Tôi thấy chú đặt dọc tẩu lại chỗ cũ, chép miệng: -Việc ǵ mà phải buồn ! Cứ đưa ra là hết chứ ǵ ! Tôi biết chú nóng ruột lắm, mà mẹ tôi th́ cứ dùng dằng. Nửa tháng sau, số tiền văng phí mới dồn đủ. Chú tôi tiếp lấy tiền, khẽ thở dài: -C̣n anh th́ làm ǵ đến nỗi chật vật như thế này ! Mẹ tôi chêm vào: -Phải, c̣n anh th́ đă chẳng phải chạy chọt thế. Từ hôm được tiền cho đến hôm ra về, chú tôi không cần nói chuyện với tôi nữa. Mỗi lúc tôi có mon men lại với chú, th́ chú bảo nhẹ: -Đi ra ngoài chơi, không nóng chết ! Hôm ra đi, chú tôi xét lại hành lư, và các vật dụng rất cẩn thận. Đến khi thấy rằng mọi thứ vẫn y nguyên, chú tôi chào mẹ tôi và chúng tôi: -Chị ở lại nhé. Các cháu nữa, chóng ngoan, rồi bao giờ chú sang, chú mua bánh cho. Mẹ tôi bận không ra ga được, nên sai anh Hai và tôi đi tiễn. Hai chiếc xe gỗ lăn bánh trên con đường cái quan, qua cánh đồng, rồi đến ga. Chúng tôi chia nhau ngồi làm hai toán: chú tôi với cái sọt và chiếc valise, anh tôi với tôi. Tôi lắng nghe từng tiếng bánh gỗ, long lở và rời rạc, như cái thanh thế đă đến lúc tàn của nhà tôi. Thỉnh thoảng, một cơn gió thổi tạt qua cánh đồng, cùng lúc đem theo lên một nỗi ǵ như xa xôi, bát ngát... Chú tôi, lúc ấy, đă kéo sụp chiếc mũ dạ tàng xuống để che ánh nắng chiều vàng vọt và h́nh như khe khẽ thở dài... Tôi hỏi anh tôi, để chế bớt sự im lặng nặng nhọc giữa ba người: -Sao anh bảo anh không thèm đi tiễn chú Nh́ nữa cơ mà? Anh tôi nói rất ơ hờ, nhưng rất ư vị: -Trước khác, bây giờ khác. Bây giờ ba chúng ḿnh đă mất rồi! Bây giờ ba chúng tôi đă mất rồi. Cái người chú kia, dẫu keo kiệt, dẫu hóc hiểm, nhưng là cái bóng tàn c̣n sót lại ở một chi họ gần nhất, và cũng bắt đầu xa nhất của chúng tôi, như bóng chiều dần tan trên cánh đồng rộng răi... Lần đầu tiên, khói tàu hỏa che lấp bóng chú Nh́, ngừng lại trong mắt tôi, lâu lắm. 1-1941 Hai anh em Nếu cứ b́nh tĩnh vất hết những thành kiến trong óc đi, nếu xoá bỏ những sự bất b́nh nhỏ nhặt đi, cái người tôi thương nhất không ai ngoài anh Cả tôi. Chúng tôi xung khắc nhau như chưa từng hai anh em nào xung khắc đến thế. Tuy nhỏ, nhưng bao giờ tôi cũng giữ phần thắng, không phải v́ tôi át được anh tôi mà v́ quanh tôi vô số là người bênh vực. Vững vàng trong sự che chở của mẹ và các anh chị, tôi bĩu môi nh́n cái nắm đấm hằn học của anh đưa lăm lăm ra trước mặt tôi, nắm đấm mà anh thường hà hơi cho nóng hôi hổi lên để dọa. Đó là chuyện ngày nhỏ. Tôi không muốn nhớ lại những cái ǵ vặt vănh nữa. Tôi chỉ viết ra đây v́ sao trước kia giữa hai tôi vẫn ngấm ngầm một sự hằn học. Anh tôi sướng từ trong bụng sướng ra. Ba tôi nưng niu anh hơn nưng trứng, ngỡ rằng mẹ tôi chỉ ạinh có một ḿnh anh là hết. Bất ngờ, bảy năm sau, anh Hai tôi ra đời. Địa vị của anh Cả tôi bị giáng xuống một trật. Ba, mẹ tôi thu dần cái t́nh thương ban quá nhiều cho anh để bắt đầu nghiêng ḷng xuống người con thứ. Sau đấy ít lâu, tự nhiên lại có tôi. Đến tôi th́ t́nh thương đă vợi. Mẹ tôi thu nhặt những cái ǵ là âu yếm đắp điếm vào tôi, đắp điếm một cách vội vàng nhưng tha thiết vô cùng. Đó là thứ t́nh thương dồn dập bất chấp cả lời kháng nghị của trời đất, bất chấp cả những nết xấu của thằng con. Anh tôi thường bị người mắng, mỗi lần có chuyện kèn cựa với tôi: -Mày th́ ăn như vẹm ấy, sung sướng bao lâu nay chưa chán hay sao mà c̣n bắt nạt nó ? Anh Cả tôi lùi lũi bước lại sau lưng mẹ tôi, dơ nắm đấm lên ngấm ngầm bảo tôi: -Mày cứ ra đây với ông ! Nhưng có bao giờ tôi lại ra dại như thế. Tôi bảo mẹ: -Mẹ ḱa! Anh Cả anh ấy dọa đánh con, kia ḱa! Mẹ tôi quay lại nh́n anh, th́ tinh ư, anh đă x̣e bàn tay ra, phụng phịu: -Nó nói điêu mà mẹ cũng nghe ! Mỗi lần ba anh em chúng tôi ngủ chung với nhau là một dịp tốt cho anh Cả tôi báo thù. Anh cấm tôi ngáy, tôi đạp, mà hễ ngáy và đạp th́ "đừng trách". Tôi nằm ở giữa hai người anh, một cây tre con nằm ở giữa hai cây cột. Cây cột thứ nhất bảo cây cột thứ nh́: -Này, Hai tương cho nó mấy cú, mày! -Tội nghiệp nó, anh S. Nhỡ nó be lên th́ nguy đấy! Tôi vin ngay vào câu nói ḥa giải của anh tôi mà mếu máo: -Được, cứ chạm vào em mà chơi. Em khóc lên cho mà xem. Đêm nằm, tôi không dám thở, không dám co và duỗi. Những đêm như thế, tôi thấy kiếp sống là khổ sở, anh em là những đồ tồi. Ngoài những tính nóng nảy, bạ miệng, anh Cả tôi c̣n được một cái tính thứ ba rất đáng chú ư: tính mê gái. Văn thơ của các báo Thực Nghiệp, Nam Phong, Nông Công Thương hồi ấy được anh trân trọng chép ra và thuộc ḷng như cháo. Anh mê hơn điếu đổ một người con gái bên cạnh nhà, và người này cũng như anh, cũng thích thơ một cách nông nổi. Không một bức thư nào anh tôi không đặt lên ngay đầu một bài vè để phá đề. Đại khái đều là: "...Đường lên ga lắm cát mát chân," "Cô em bóng bẩy làm chi," "Để cho quân tử sớm đi, tối về." Người con gái cũng đáp lại bằng một điệu như thế: "Bắc thang lên hái hoa vàng," "V́ ai cho thiếp với chàng quen nhau." Năm ấy, anh tôi ngoài hai mươi tuổi, mới bập bẹ biết viết và tập đọc quốc ngữ Việt Nam. Cuộc t́nh duyên vụng trộm kia, chỉ có tôi biết rơ hơn ai hết, v́ tôi được anh giao cho cái trọng trách là đưa thư, với số tiền thuê ba hào một chuyến. Cứ mười bức thư, tôi chỉ giao có bốn, c̣n bao nhiêu đưa cả anh Hai tôi để đọc chung với nhau cho vui. Với cách truyền tay ấy, không bao lâu mẹ tôi biết chuyện, cả nhà người con gái biết chuyện. Mẹ cô ta cong cớn: -Con tôi có phải lá ngọc cành vàng đâu mà thằng con bà cứ nay trêu, mai ghẹo. Có lấy được th́ cứ hỏi, việc ǵ mà hẹn ḥ cho mang tiếng. Mẹ tôi phải xin lỗi măi mới êm chuyện, rồi gọi anh tôi vào trị tội. Không bao giờ tôi quên được cái thùng nước đặt trên đầu anh tôi, mà cứ mỗi giọt rơi ra ngoài là một roi phết quắn đít. Mẹ tôi bắt anh lạy, bắt thề từ nay không được vượt lễ nghi như thế nữa. Anh tôi vâng dạ luôn miệng, và sau khi được mẹ tôi cho phép đứng dậy đi chơi, anh nắm ngay quả đấm, đi sướt ngang mặt tôi hằm hằm: -Hừ ! Mày làm hại ông, liệu ! Tôi biết lỗi nên im lặng. Bắt đầu từ đấy, tôi tránh anh tôi như tránh tà. Giữa chúng tôi, không có một cuộc hội kiến nào, nếu không có mẹ tôi dự thính. Những hôm mẹ tôi đi đâu, tôi xem ư anh có vẻ xum xoe lắm. Anh liếc tôi, lườm tôi, vừa dận gót giày vừa cười khẩy. Hai tháng qua, tôi chưa bị anh đánh lần nào, bởi tôi trốn rất giỏi. Hai tháng qua và một hôm, đột nhiên bước vào buồng riêng, tôi giật ḿnh thấy anh bưng mặt khóc. Anh đưa cặp mắt đỏ ngầu nh́n tôi, như người nh́n một kẻ thù địch. Tôi toan rú lên, lui ra, th́ anh tôi nức nở: -Em làm hại anh ! Em làm anh chết mất ! Liệu hồn mày ! Tâm thần xúc động, tôi tiến lại gần anh, quên cả sự đề pḥng, dịu ngọt: -Em trót dại, anh tha lỗi cho nhé. Để bắt đầu từ ngày mai, em lại đưa thư cho anh. Anh nín đi, anh S. Anh tôi mếu máo: -Đưa cái đầu mày nữa. Nó đi... lấy chồng mất rồi ! Tôi bàng hoàng như chính ḿnh là vai chính trong truyện, chính ḿnh vừa thấy vỡ cái hạnh phúc tốt đẹp nhất đời. Bây giờ, những cuộc chia rẽ giữa các người con gái khác và tôi càng khiến tôi nhớ đến cái đau khổ ngày nào của anh tôi. Với một chút hối hận ấy, tôi cũng đă sẵn ḷng tha thứ những hành vi ngông dại của anh tôi đối với tôi rồi. Như trên kia tôi đă nói, chúng tôi xung khắc như chưa từng hai anh em nào xung khắc đến thế. Anh Cả tôi chỉ chơi với anh Hai tôi, và mỗi khi phải đem tôi đi đâu, anh cho là một sự bực bội nhất. Anh thường bảo: -Nó nhác, nó tồi thế, mà ba mẹ cũng yêu được. Ngày nhỏ, anh Cả tôi có tính lấy vắng mặt tiền, ta gọi nôm là ăn cắp. Một lần anh tiện tay thủ một bánh thuốc lào bỏ vào túi áo, ra ngoài bán cho các trẻ khác để đánh đáo. Mẹ tôi biết chuyện, trói anh vào cây cột, lấy roi đánh túi bụi. Anh Hai tôi cuống cuồng lên, chạy ṿng quanh người anh vừa đỡ hộ roi, vừa khóc: -Lạy mẹ! Mẹ đừng đánh anh con nữa. Con biết chỗ anh giấu thuốc lào rồi, để con lấy đưa mẹ. Nói xong, anh ôm quần chạy ra vườn lấy cái tang vật giấu dưới hai tàu lá chuối phủ kín lại. Câu chuyện trên kia làm tôi cảm động lắm. Tôi ân hận măi sao ḿnh không hào hiệp, che chở cho anh Cả tôi như thế. Nhưng từ đấy, anh tôi không thèm lấy vặt vănh nữa. Đôi khi, tôi định làm thân với anh, th́ anh trợn mắt: -Cút ! Ai chơi với mày ! Sau chuyện thất t́nh tôi kể trên kia được vài tháng, anh tôi sang Tàu học rồi lấy vợ. Mấy hôm trước ngày lên đường, hai anh tôi bàn với nhau những chuyện rất thân mật và rất kín đáo. Tôi có ṭ ṃ ghé lại nghe th́ họ lại: -Kín nhá! Chỉ có ta biết với nhau thôi nhá! Anh Hai tôi gật gù cái đầu trông có dáng thích lắm. Tôi muốn nói với người anh sắp xa tôi một câu ǵ thật buồn bă, nhưng tôi không thể nói được. Đôi mắt anh luôn luôn nh́n tôi, mà sự giận dữ để lộ ra h́nh như bảo: "Tao với mày không anh em ǵ nữa đâu, đừng có chuyện!" ức quá, tôi chạy đến khóc với mẹ tôi: -Mẹ S, các anh ấy không chơi với con. -Chúng nó không chơi th́ thôi, thèm vào. Đă có mẹ. Tôi nũng nịu: -Nhưng mẹ không biết nói chuyện. Sáng hôm sau, anh Hai tôi ở đâu chạy lại bảo tôi: -Anh Cả bằng ḷng chơi với em đấy. Sung sướng quá, tôi toan chạy lại ôm lấy anh, th́ ngạc nhiên tôi thấy anh nức nở khóc. Tuy không hiểu nỗi buồn ǵ đă làm anh xúc động đến thế, tôi cũng cảm thấy một sự tiêu điều hoang vắng xâm chiếm linh hồn. Chúng tôi cùng quên hết thù cũ, cùng ngồi xúm lại với nhau, và ba tấm ḷng cùng thông công trong một sự buồn bă tương tự. Chúng tôi nói chuyện bên Tàu, nhắc đến những người xa lạ. Tôi hỏi anh: -Anh có biết bao giờ về không? Anh tôi ngoảnh mặt nh́n lên trời, rồi bậm miệng lại, khó khăn lắm mới thốt được ra: -Hàng năm ấy! Trùng dương bật ra trong óc tôi, với cảnh dặm trường xa cách. Tôi chớp mi cho nước mắt chảy xuống, rồi cầm lấy tay anh: -Bao giờ ở bên Tàu về, anh cũng cứ chơi với em nhé ! Anh Cả tôi gật đầu. Tối hôm ấy, chúng tôi cùng ăn cơm và đi chơi với nhau. Tôi hối hận lắm, khi nghĩ đến cách đây mấy tháng, tôi làm cho anh tôi thất vọng. Tôi không hiểu làm sao chỉ ở lúc sắp xa cách, ḷng người mới bấu víu lấy nhau, mà lại không là lúc đang sum họp? Hay v́ đi là "hơn" chết một ít, đi là "gần như" không trở về? Tôi c̣n thấy cả sắc trời hôm đưa chân anh tôi lên tàu, một sắc trời xanh ngắt, bao la, đem vọng lên nền cao những tiếng c̣i lanh lảnh. Anh tôi mặc bộ quần áo sọc mới, ở túi bên trái dắt một chiếc "mùi-ạoa".Tất cả người nhà tôi xúm lại bên anh, mỗi người dặn một câu, tỏ một sự âu yếm. Lúc tàu chuyển bánh, tôi thấy ḷng thắt lại, và mếu máo bảo mẹ tôi: -Sao mẹ không giữ anh Cả lại cho con ? -Mẹ giữ làm sao được. Anh con phải về đi học chứ ! Từ đấy, ngày sống của tôi trở nên bơ vơ, trong lúc thanh xuân, với tôi, c̣n là một kho tàng vô tận... * * * |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 08:54 AM Post #4 |
|
Administrator
|
Sau bốn năm trời xa cách, anh Cả tôi đă lại trở về. Nhưng những sự vui vẻ tôi hằng đợi ở anh, đă không c̣n nữa ! Anh tôi lớn lắm rồi, gia dĩ lại cồng kềnh một người vợ mới. Kỷ niệm xưa kia, anh tôi không nhắc lại một lần nào nữa. T́nh thân ái xưa cũ dần dần bỏ tôi đi, như bóng mây một buổi chiều lững lờ kéo sang nơi khác. Anh tôi đâm ra cau có, ghen tị với chúng tôi: -Các chú Tây học rồi lo ǵ mà chả kiếm được nơi no ấm. C̣n tôi, với ngọn bút lông, chết lúc nào không biết. Cuộc đời sung sướng của anh tôi đến đấy là hết. Và cũng đến đấy là hết mối t́nh thân thiết trong buổi ngây thơ giữa ba chúng tôi. Ngày xưa không bao giờ về, v́ hỡi ôi! ngày xưa đi là mất. Trong ḷng tôi, vết thương mà sự phản bội, của thế nhân gây ra tuy lớn, nhưng chưa thấm thía bằng vết thương khơi ra v́ sự lănh đạm của các người nhà. Xa anh, tôi bắt đầu gần lại chị dâu tôi, một linh hồn Trung Hoa lưu lạc. Cũng v́ sự thân cận ấy mà có câu chuyện này, câu chuyện mà tôi nhắc lại với một giọng buồn bă, như người nhắc lại một đoạn đường thiếu êm đẹp trong đời. Khi sinh hạ thằng cháu đầu ḷng, chị tôi phải bệnh căng sữa. Trong nhà không c̣n ai tiện cho việc vắt cho cái sữa thừa kia vào chén bằng tôi. Tôi vui vẻ, vô tội làm cái việc ấy, và khoe với anh Hai tôi: -Anh ạ, vú chị ấy đến to ! Bất ngờ, anh Cả tôi đi qua, nhằm lúc tôi hớ hênh nói lên như thế. Anh đứng lại và không nói, không rằng, tát tôi một cái té xỉu. Câu chuyện ấy đến tai ba tôi. Tôi được người cho gọi lại bên khay tĩnh để dạy nốt cách làm người, ba tôi bảo: -Đại phàm là em chồng, th́ nhất thiết không được vào buồng chị dâu. -Nhưng con vào vắt sữa kia mà! Ba tôi vớ lấy cái dọc tẩu, khiến tôi mất vía, im lặng. Ba tôi hớp một ngụm nước trà rồi tiếp: -Tao cấm mày không được bước chân vào buồng chị ấy nữa. Mày không biết chứ luật Tàu cấm ngặt cả em chồng không được nói chuyện với chị dâu. Vừa rồi, mày là một thằng mất dạy. Tôi xấu hổ quá, lùi lũi bước ra ngoài, thề từ nay không thèm chơi với anh chị tôi nữa. Ṛng ră trong hai ngày sau, tôi đoán biết một sự xung đột nhỏ nổi lên giữa anh chị tôi, và khi ghé mắt qua khe cửa pḥng học nh́n sang bên cạnh, tôi thấy chị dâu tôi đương quỳ trước mặt chồng khóc lóc... * * * Chị dâu tôi bây giờ đă sinh được nhiều cháu, và vẫn tận tụy với cảnh dâu con. Không một vết nhơ nào trong mười sáu năm trời, có thể làm mờ được danh tiết của người đàn bà ĺa quê hương kia. Mười sáu năm qua trong một thoáng gió. Anh Cả tôi đă già, chị dâu tôi giữa hai thứ tuổi. Riêng tôi vẫn c̣n xuân sắc, ḷng vui giữa cảnh sa mạc của đời. Tôi vẫn cảm thấy cái rát, cái nóng, reo mạnh do một bàn tay xương xương lên má tôi, mỗi lần tôi nghiêng xuống thổi bớt những làn bụi vương trên bức họa ngày xưa. Tôi nhớ nhất cái dáng điệu vừa quỳ vừa khóc của chị dâu tôi, và tôi thấy buồn một nỗi buồn thê thiết quá. Nhưng ngày nay anh Cả tôi đă hiểu và thương tôi rồi. Như thế đă là đủ lắm. 6-1940 Vừa một kiếp người Anh Hai tôi đi đến nay đă là sáu năm mà không hề quay về lấy một bận. Thỉnh thoảng tôi có đả động đến chuyện về, anh tôi lại gạt ngay đi: -Cứ như trẻ con ! Tôi biết v́ sao anh tôi không muốn về, mà chỉ thỉnh thoảng mới nhắn lời về thôi: anh tôi nghèo. Nghèo th́ về làm ǵ, một khi họ hàng, bà con cứ yên trí là ai đi đâu xa về th́ phải giàu. Nhưng cớ chính giữ anh tôi ở lại măi đây là cái tuổi ba mươi của anh. Anh tôi nhiều lúc ạoi gương rồi cau mặt lại. Tôi biết anh tôi khổ lắm: ba mươi tuổi mà đă hai lần vợ chết. Nhiều khi nằm ngửa mặt lên trần nhà, đương suy nghĩ sự ǵ, anh tôi vùng dậy hỏi tôi: -Mẹ năm nay bao nhiêu tuổi em nhỉ ? Tôi không biết đáp làm sao cả, v́ tôi có biết mẹ tôi bao nhiêu tuổi đâu. Sáu mươi nhé? Bảy mươi nhé? Chắc đâu vào quăng ấy. Điều đúng nhất là mẹ tôi đă già. Đời người chỉ c̣n tính từng gang, từng tấc; mặt trời đă nhuộm một sắc vàng tận thế v́ sắp xuống núi rồi. ở ḷng mỗi người trong ba anh em chúng tôi đều có h́nh ảnh một bà cụ già, vẻ mặt đau khổ, chống gậy chiều chiều trông ngóng một bầy con không về. Anh tôi thấy hỏi tôi cũng không biết được thêm sự ǵ, nên lại nằm xuống, và lần này, kín đáo thở dài. Tôi ít khi nói chuyện với anh tôi, v́ hai anh em ruột ít khi nói chuyện với nhau. Vài ba câu chuyện nhà cửa, mấy điều hỏi thăm về sức khoẻ, rồi chúng tôi quay ra nghĩ ngợi riêng, tựa hồ như sống tách hẳn nhau ra. Anh tôi chơi khét tiếng lên một dạo. Hết giải khiêu vũ này đến giải khiêu vũ khác, hết bạc trăm vất vào ṣng này, lại đến bạc ngh́n vất vào ṣng khác. Trên các dải đường đưa đến những ngơ trụy lạc, anh tôi, mồm ph́ hơi rượu, thuốc lá ngậm xiên ra một bên mép, vẫn hất cái mũ dạ lên gần chỏm đầu, thất thểu đi t́m cái lư tưởng đen tối của đời anh. Đời sỉ nhục, mắng mỏ anh tôi nhiều lần, nên anh bảo không cần ngó ngàng đến đời nữa. Những con "gà mái thượng hạng" gọi anh tôi là ông Hoàng, và các bạn của tiền bạc tặng anh là "người rất thân yêu". Anh tôi cho bọn này hưởng tất cả những đêm sung sướng mà chúng có thể ao ước được. Tiền bạc, tiền bạc nhắm mắt vất qua cửa sổ ấy, anh tôi không gửi về cho mẹ tôi, cho tôi đồng nào. Anh bảo cứ tiêu, tiêu cho sướng, cho từ cái chóp núi lăn xuống khe sâu, cho cùng một lúc hưởng được cả hai vị đời: khoái lạc và chua chát. Cuối năm sau, người ta cho anh tôi vào tù. Tiền bạc lúc ấy mới được dịp minh oan cho cái két tự nhiên thủng của một nhà buôn to nhất nh́ ở Hà Nội. Ngày dán cái trán vào thanh cửa sắt, trước mặt anh tôi, tôi thấy con người phóng đăng ấy nói một giọng buồn lạ: -Cũng chả nên trách ai. Tiền bạc kiếm được một cách không lương thiện chỉ nên tiêu vào những chỗ không lương thiện. Mẹ tôi ngày ngày đem cho anh mấy chiếc bánh gị và thỉnh thoảng phong thuốc lá. Một tháng sau, anh tôi được tha. Lo liệu nơi ăn, chốn ở cho anh tôi xong, chúng tôi đưa chân mẹ ra tàu. Lúc tàu huưt c̣i đưa mẹ tôi trở lại cái làng, cái chợ ở một vùng nhà quê Trung Kỳ, th́ người chỉ vào cái đầu bị húi trọc của anh tôi mà dặn: -Rồi liệu mà tu tỉnh lại đấy, con nhé ! Anh tôi im lặng không đáp. Nh́n dáng đi vẫn đường hoàng của anh, tôi thầm nhủ: -Hay anh này lại định thụt két nữa đây? Nhưng tôi không dám nói ra; tiếng thế, tôi vẫn sợ anh tôi, tôi c̣n phục anh tôi là khác. Anh tôi xấu ở ngoài đời, nhưng khi c̣n ở đằng sau cánh cửa gian pḥng thuê, anh tôi vẫn tỏ ra là một người anh biết dạy em, yêu em. Tôi nghiệm thấy từ ngày anh tôi bị bắt, bè bạn cứ rủ nhau vắng dần. Tự nhiên, trên trái đất của t́nh cảm, những bóng dáng thân thiết biến ṃn đi, chỉ c̣n để mọc lên bên anh, h́nh dáng một người đàn bà góa tay dắt đứa con nhỏ là tôi. Nhớ đến những người trước kia hay cho tôi ăn bánh, hay vuốt má tôi, tôi hỏi anh: -Các anh Thịnh, Thảo, chị Joséphine Huệ, Henriette Loan đâu rồi anh ? Anh tôi không trả lời, đứng nh́n ra dăy phố âm thầm dưới bầu trời tang tóc như không hứa có ngày mai... Cuối năm sau, tôi tiếp được tin anh tôi lấy vợ. Anh tôi lấy một người rất đứng đắn, theo lời anh, cốt để làm lại cuộc đời đă gần long lở hết. Tôi mừng v́ có người chị dâu tốt, c̣n mẹ tôi, v́ từ nay đỡ phải lo lắng nhiều cho anh. Trước mấy hôm cưới, anh tôi gửi cho tôi một bức thư: Haiphong le 25 Mars 1936 Em yêu quí. Anh báo cho em một tin vui: anh sắp lấy vợ. Em có thể tin chắc rằng em sẽ có một người chị dâu biết chiều chuộng em. Bao giờ rỗi, anh gửi tiền cho mà xuống đây chơi, lúc ấy, em mới tin lời anh nói là thật. Chúc em học hành tấn tới. Về chuyện này anh đă có thư thưa với mẹ rồi. Mẹ cũng bằng ḷng. Anh của em X.X Ngước mắt nh́n lên tấm lịch, tôi viết thư trả lời cho anh: Hanoi le 27 Mars 1939 Anh yêu quư, Em sung sướng vô cùng khi nghe tin anh lấy vợ. Em sung sướng hơn nữa là người vợ hiền lành của anh sẽ là người chị dâu gương mẫu của em. Nhưng em buồn lắm anh ạ. Tháng trước mẹ gửi ra cho em năm đồng, mẹ bảo đấy là tiền học vay được. Hiện giờ mẹ không có lấy một cái quần cho ra tṛ, v́ cái quần lĩnh Bưởi của anh biếu mẹ năm ngoái để mặc đi chợ đă sờn rách rồi. Em không muốn quấy mẹ, nên em phải quấy anh. Anh chịu khó vay tạm cho em ở đâu bốn đồng rưỡi (quatre piaạtres et cinquante centạ) cho em giả tiền học, không th́ ông đốc trường đuổi đi. Em chả c̣n ḷng nào mà làm thơ mừng anh chị nữa. Bao giờ có tiền hăy hay. Chúc anh chị b́nh an. Em bé của anh X.X. Bốn ngày sau, đương ngồi trong lớp, tôi nhận được một lá thư từ Hải Pḥng gửi lên. Tôi xé ra xem th́ thấy... tám đồng bạc! Tôi bàng hoàng như người chợt tỉnh ngủ. Có điều lạ là chữ đề phong b́ lại là chữ đàn bà, hơi mất "phốt". Tám đồng là tám đồng! Bức thư -gọi thế v́ nó có tem, có dấu -không thêm một chữ hỏi thăm nào. Măi sau này, lúc người chị dâu quư hóa của tôi mất đi, anh tôi mới kể chuyện lại: "Hôm nhận được thư tôi, anh tôi đút túi rồi quên đi. Cách đến ba hôm sau ngày cưới, chị tôi lục quần áo xem có thư nhân t́nh không, th́ bắt được mảnh giấy cầu cứu ấy. Chị tôi tháo ngay chiếc nhẫn ra cầm đi, gửi tiền cho tôi, v́ chị không biết mua mandat thế nào". Câu chuyện trên kia sống măi trong trí tôi, như vẻ mặt phúc hậu trong ảnh của người đàn bà đi qua cuộc đời anh tôi vừa đúng sáu tháng. Hôm nhận được tin chị tôi chết, tôi gục đầu xuống bàn khóc, như khóc một người ân nhân. Cái t́nh xa xôi ấy quả thật là cao quư, cao quư thêm khi người thi ân lại chưa gặp người chịu ân lấy một lần. Ngày nay, mỗi khi gặp trên đường đời một người đàn bà thùy mị, tôi lại nhớ đến chị dâu tôi và tôi chắc sau này sẽ được ve vuốt bởi những bàn tay dịu dàng như cái bàn tay tôi tưởng tượng. Lâu lâu, tôi lại xuống Hải Pḥng thăm anh tôi một lần. Tôi nhận thấy anh tôi gầy đi, buồn thêm ra. Anh tôi thôi việc, nhất định nằm ĺ ở nhà một người bạn. Trong số phận đen tối của cuộc đời, anh tôi ḍ dẫm níu lấy cái tương lai không chắc chắn, mắt nh́n ra một phương trời không hứa hẹn, giữa một cánh đồng mà băo táp vừa đi qua. Tôi thương anh tôi lắm, những lúc anh ngồi gác chân lên bàn, ngửa ḿnh ra thành ghế, điếu thuốc lá cháy hờ hững giữa hai kẽ tay, cặp mắt ngó chăm chú lên trần nhà trắng, trên đó, rong chơi mấy con thạch sùng. Một lần, tôi hấp tấp đi tàu từ Hà Nội xuống báo cho anh tôi một tin mừng: tại một công sở trên đây người ta đương cần dùng một viên thư kư thạo tiếng Anh. Trái lại với sự tôi chờ đợi, anh tôi lạnh lùng gật đầu một cái, rồi trả lời: -Để anh xem! Suốt ngày hôm ấy, tôi không thấy anh tôi đả động đến chuyện đi làm. Anh tôi cứ lờ đi như không có tôi ở bên ḿnh, vẫn quẳng mũ xuống giường, rồi lại ném thân xuống ghế. Một giấc mơ bao phủ lấy cử chỉ và lời nói của anh. Con đường tôi ném ra trước mắt anh lại nhỏ quá, bấp bênh quá, trong áng sương mù dày nghịt vây kín đời anh. Nghe tôi giục lần thứ ba, anh tôi mới uể oải lại bàn ngồi làm "đờ măng", c̣n tôi th́ yên trí cầm quyển sách xem, rồi ngủ mất. Khi tôi tỉnh dậy, anh tôi đă đi từ lúc nào. Tôi ḷ ṃ lại bàn xem anh tôi đă viết được những ǵ, th́ trời ơi! anh tôi thoắng một lối chữ như gà bới, với một văn pháp khó nhọc và mơ mộng đến cực điểm. Anh tôi viết như thế này: Kính gửi ông giám đốc, Tôi tên là....ngụ ở số nhà...phố....Hải Pḥng, được hân hạnh đến với tấm ḷng thành kính sâu xa.... sâu xa.... sâu xa xin ông cái chân việc khuyết.... Trời ơi! Tôi buồn quá, buồn quá, buồn.... buồn.... đến chết được... Chưa hết, anh tôi c̣n bỏ một đoạn giấy trắng, rồi chua thêm, như người nói xong chuyện, buồn quá, gắt lên một tiếng chua chát: "Phải chăng là người ta phải sống thật sa ngă mới thấy ḿnh sung sướng??? Tôi buột miệng than dài: -Ra anh này hỏng rồi! Điên rồi! Mơ ngủ rồi! Hai giờ sau, anh tôi cầm cái vé tàu về, bảo tôi: -Đến ba giờ tàu chạy, em ra ga đi th́ vừa ! Tôi ngơ ngác, không hiểu sao, nhưng cũng đi thu vén quần áo bỏ vào cặp, v́ đă gần hai giờ bốn mươi rồi. Anh tôi đưa chân tôi ra ga, giơ tay chào tôi theo kiểu nhà binh, và nói bằng một thứ giọng say rượu: -Em viết thư thưa với mẹ là anh vẫn b́nh yên nhé ! Anh tôi nói xong rồi biến mất. Nh́n lại sân ga, tôi h́nh dung bóng một người đau khổ, đi trộn vào trong những người đẹp đẽ, vui tươi, cái rơm rác trôi dạt trên biển đời, qua bao nhiêu ngày giông tố. Tàu chạy được quá hai ga th́ tôi quên mất anh tôi đi. Trời mát và đẹp của tiết tháng tám cứ như xui người ta làm thơ. Đồng lúa miên man chảy ở hai bên thành tàu, mau hơn dăy núi đường xa đi như người bách bộ. Anh Cả tôi nghèo và phải nuôi vợ con. Anh Hai tôi phong trần, chán hết mọi sự cho đến cả há vọng. Tôi làm thơ và chỉ thích có làm thơ. Mẹ tôi đau khổ ạinh ra ba chúng tôi để chỉ càng ngày càng thêm đau khổ, càng ngày càng thấy ḿnh già đi. Cách ít lâu, anh tôi lại lấy vợ, lại thử lập cuộc đời. Sự cưới xin lần này không kèn, không trống. Người chị dâu mới của tôi chắc hẳn không được lương thiện lắm, v́ anh tôi, tôi biết, chỉ thích tạo hạnh phúc trong những đêm đen, và làm mặt trời vào những ngày mưa lạnh. Mẹ tôi trả lời anh rằng: "Con muốn lấy ai th́ lấy, mẹ bây giờ nghèo lắm, không c̣n sức nào lo cho con nữa. Mẹ chỉ lo cho thằng út sau này sẽ phải bơ vơ thôi." Thằng út là tôi. Nhưng tôi có bơ vơ đâu nào? Tôi vẫn ngày ngày nh́n mây gió, xây dựng cuộc đời trong không gian và ước ao cái chết của Lư Thái Bạch. Tôi sung sướng lắm. Tôi sống thoả rồi. Nàng thơ đến cho tôi hoa, và lấy cái tay hiền hậu xé từng mảnh đời của tôi mang đi, xé mà vẫn cho thuốc tê, nước ngọt. Mẹ tôi nhầm, cũng như người đời nhầm. Tôi có khổ đâu, mà mẹ tôi cứ khóc thương tôi măi? Người chị dâu mới của tôi lại cũng... chết nốt ! Tôi nhất định không lấy làm lạ nữa. Mẹ tôi bảo anh có số ạát vợ. ạát vợ th́ lấy đến tiên, tiên cũng chết nữa là người! Anh tôi nhất định không lập gia đ́nh nữa, nhất định không về. Rồi anh bỏ đi vào Sài G̣n, vào Phnom Pênh, và nghe đâu đương làm một chân ǵ trên hăng tàu buôn chạy ngoài vịnh Xiêm La. Nhiều lúc tôi quên bẵng rằng trong đời tôi c̣n có một người anh đi bao nhiêu lâu mà chớ hề viết cho tôi một chữ. Không gian thê lương và mông mênh lắm, bóng dáng một con chim chỉ là con số không trong vùng rộng lớn. Tôi chắc anh tôi đă nhiều lần phải buồn, cũng như mẹ tôi nhiều lần đưa dải yếm lên lau nước mắt, và tôi tưởng tượng qua sợi khói thuốc lá, mơ màng đến một góc biển xa xôi, nơi phiêu lưu một linh hồn phóng dật. Bây giờ tôi đă đi đạo, v́ tôi xét ra là tôn giáo chỉ cần cho sự t́m hiểu cái nghĩa tinh thần của sự sống. Hằng ngày đọc kinh, hằng tuần quỳ trước ṭa giải tội, tôi thấy tôi trong sạch hơn lên. Nhưng tôi không khỏi có vài giọt nước mắt ứa trên mi, chảy trên quyển kinh tôi đọc, khi tôi nghĩ rằng, xa tôi đây, qua mây và qua gió, c̣n một người đau khổ sống tách hẳn ra những nỗi vui sướng trên trần . Giờ này, mẹ tôi chắc cũng đương lần hạt, và tùy theo hai tôn giáo khác nhau, lời cầu xin của chúng tôi vẫn là một: mong cho kẻ ở xa chóng được yên ổn trở về. Nh́n lên tượng Chúa, tôi thấy tự đấy tỏa ra một lẽ thiêng liêng, nhân từ và đẹp đẽ. Tôi nh́n vào trong hồn, h́nh ảnh một tù nhân của đời xổ tóc, ngày ngày nh́n ra mây gió, làm tôi đoạn ḷng. Điều tôi tin đúng nhất, là Chúa sẽ ạoi ḷng cho anh tôi, sẽ cho anh hưởng một cuộc đời khác hẳn cuộc đời anh đang sống. Tin như thế, nên tôi chắc sẽ được bắt tay anh tôi ở trên thiên đường. |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 08:58 AM Post #5 |
|
Administrator
|
12 -1940 thằng cháu đích tôn Chỉ măi cách đây không lâu, sau mười năm từ ngày ba tôi mất đi tôi mới kịp nhận thấy ḷng thương yêu của người trao cho thằng cháu đích tôn là hợp lẽ. Và, càng chân nhận cái giá trị của tấm ḷng yêu thương ấy, tôi càng cảm thấy ḿnh là nhỏ nhen, ích kỷ. Nó lớn hơn tôi năm tuổi, và mồ côi từ ngày mới biết đi. Đó là một tâm hồn rất lạ, tôi có thể nói là lạ hơn mọi tâm hồn tôi gặp từ trước đến nay. Đó là một đứa trẻ ạinh ra trong cảnh túng thiếu, gạo ít, khoai nhiều, để rồi lớn lên dưới một trời binh lửa. Trong cặp mắt thâm và sắc của nó, tôi thoáng thấy vẻ cương quáết thầm kín của một tấm ḷng phơi ra trước sự tàn ác của số mệnh, thử thách những nỗi khe khắt nhất đời. Một người khác vào tuổi thằng cháu tôi không thể nào sống hơn những cảnh gian nan như thế: nó đă từng nhịn đói ṛng ră trong sáu ngày trời để tránh loạn, và đă từng thăm viếng cảnh mất c̣n của gia đ́nh sau bao ngày giặc giă. Cuộc cách mệnh vĩ đại của đất nước Trung Hoa, tôi tin như thế, nếu đă tạo ra những Tôn Dật Tiên, Uông Tinh Vệ, th́ nó cũng đă tạo nên thằng cháu tôi, một tâm hồn dạn dày và đau khổ. Có khác là những bộ mặt trên được Sáng ngời qua lịch sử, c̣n cái dưới th́ bị ch́m đắm trong tối tăm. Vậy trải những nỗi gian nan quá lớn lao cho một tâm hồn c̣n bé bỏng, thằng cháu ấy đă đặt chân lên đất nước Việt Nam của tôi -tôi viết rơ: đất nước Việt Nam của tôi -với cái thân h́nh thô bỉ, tâm tính cục cằn. Tôi th́ đương ở thời kỳ yêu những cái ǵ mảnh dẻ, bé nhỏ, và những bước chân đầu tiên của thằng cháu tả trên dội xuống thềm gạch nhà tôi, đem lại ngay cho tôi sự khó chịu của một người thốt nhiên thấy ḿnh bị ngáng trên con đường đi. Thủa ấy, tôi sống gần như lơ đăng hẳn, nên tôi chưa từng để ư đến những ḍng máu thân thiết đương c̣n chảy trên một mảnh đất khác đây. Hồn tôi chỉ đầy đủ khi nào nó có lẩn một phần lớn linh hồn Việt Nam. Tôi yêu nhớ nước tôi thật, nhưng t́nh yêu ấy, trước khi gieo vào ḷng tôi, phải được lọc qua màu cây xanh thắm vây kín lấy những làng mạc thân yêu. Đôi phen ḷng tôi se lại, nhưng sự se ḷng v́ một t́nh cảm khác lập tức được hoà trong âm điệu của một thứ tiếng nói âu yếm, cái tiếng nói của trái tim tôi. Ngày xưa, cho đến bây giờ nữa, hồn tôi nhiều lúc bỏ tôi đi, và áng chừng không t́m thấy phương trời nhất định, lại trở về với tôi, để lại rời xa tôi như thế măi. Nếu vào những lúc bị phân chia trong t́nh cảm như thế, có ai hỏi tôi yêu nước Nam hay nước Trung Hoa, th́ tôi chỉ c̣n biết... khóc! Tôi khó mà nói ra đây, cái tâm trạng phức tạp của một người mà huyết quản chứa đựng hai thứ tinh hoa, ngoài sự để cho ḷng ḿnh rung động, rung động đến tận cùng v́ một tấm t́nh ngh́n đời không có lời phân giải. Tôi c̣n nhớ rơ hôm đó, sau buổi học chiều, về nhà, tôi đă thấy cái con người là lạ ấy ngồi xếp bằng tṛn lên tấm phản, gần bàn thờ, vây chung quanh là họ hàng, thân thích. Không hiểu sao tôi nghĩ ngay đến một tṛ lạ mắt, thứ tṛ vẫn diễu ở ngoài đường của mấy người Tàu măi vơ. Đôi mắt thâm của thằng cháu xa lạ bật lên nh́n tôi, khiến tôi lùi lại. Thấy dáng điệu sợ sệt của tôi, anh tôi cười: -ông cháu của chú đấy ! Thằng Quắn đấy mà! Thằng Quắn ! Thằng Quắn là thằng nào ? Tôi nh́n anh tôi, ngờ vực: -Anh đừng nói dối nữa, ai đấy anh ? -Con anh chị ở bên Tàu đấy. Ba yêu nó hơn mày kia ! Biết không ai nói dối tôi nữa, tôi mới tin. Nhưng lúc tôi tin là lúc tôi ghét. Một sự ghen tuông nổi dậy, xâm chiếm lấy tôi. Tôi vất sách ra giường, làu nhàu: -Cháu với chả cháu ! Chạy xuống bếp, tôi phụng phịu hỏi mẹ: -Sao anh Hai lại bảo ba yêu nó hả mẹ? Mẹ tôi cười: -V́ nó là cháu ! -Thế mẹ cũng yêu nó à ? Mẹ tôi biết tôi ghen, nên vừa dịu giọng, vừa lấy tay đánh vào má tôi: -Con chó con của mẹ th́ ai mà ghét được ! Vẫn chưa yên ḷng, tôi c̣n hỏi gặng người thêm: -Mẹ đừng yêu nó nhé, mẹ yêu con kia ! Mẹ thề đi ! Mẹ tôi vụt cười, nhưng cũng chiều ḷng tôi: -Nào, thề nào. Đứa nào mà yêu nó hơn con th́ đứa ấy... không ăn cơm nữa ! Từ đấy, tôi gieo cái ác cảm vô lư xuống đầu thằng cháu xa lạ. Tôi hạch sách nó, kèn cựa nó, nhưng vẻ mặt thiết b́ lạnh lùng kia vẫn không v́ thế mà thay đổi. Mỗi lần tôi có làm quá lắm, th́ nó chỉ: -Chú hay ghẹo cháu lắm ! Đến thế mà vẫn cho là ghẹo, th́ chỉ có một ḿnh thằng cháu tôi mới nghĩ được sự đó. Đôi khi tôi gắt lên: -Cút, cút về Tàu đi ! ở đây làm hại ông ! Nhưng nó vẫn lầm ĺ suốt ngày. Mẹ tôi bảo nó thâm. Ba tôi cho là nó biết nghĩ. H́nh như ba tôi có lư hơn. Nó đi thơ thẩn hết trong sân lại ra đường, mồm lẩm nhẩm đọc những ǵ không rơ. Tôi hỏi măi nó mới đáp: -Cháu học bài ! Tôi lườm lườm: -Mày th́ có mà học ăn ! Tôi gắt, nó im lặng. Và sự này càng làm tôi thêm tức. Thậm chí tôi ngờ nó nịnh ba tôi, để người yêu nó. Nhiều lần đi học về, lên gác, tôi thấy nó nằm sóng ạoài bên cạnh khay đèn của ba tôi, không để hút mà để tṛ chuyện. Những lúc ấy, nó tươi cười, vui vẻ, nhưng hễ thoáng thấy tôi là im bặt. Ba tôi thường bảo tôi: -Con làm ǵ mà xung khắc với nó thế. Chú cháu không biết th́ dạy bảo nhau mới phải chứ. Tôi vâng dạ cho có chuyện. Tôi không dám làm nũng ba tôi nhiều, v́ người nghiêm, v́ người ít nói. Ba tôi là nước Tàu, nước Tàu bí mật. Ḷng mẹ tôi mới thật là cái địa hạt t́nh cảm của tôi. Sống với chúng tôi được một năm, khi đă nói hơi thạo tiếng Việt Nam, thằng cháu tôi bắt đầu đi học. ư kiến ấy là của ba tôi. Ba tôi cho rằng nó thông minh, có thể học chữ Pháp được. Hẳn là tôi không thích có người bạn đồng học và đồng hành như thế. Tôi bảo mẹ tôi: -Nó th́ học ǵ được chữ Tây, mẹ nhỉ ? Mẹ tôi gật đầu đồng ư. Từ đấy ngày bốn lần, chúng tôi men theo con đường nhỏ hẹp đến nhà trường. Tôi không phải cắp sách nữa. Tôi lấy sự đi tay không là một cái thú của những người trịnh thượng và kiêu căng. Thằng cháu tôi không bao giờ biết thẹn. Hắn ứng đáp mạnh bạo những câu hỏi của thầy giáo, giữa bao nhiêu cặp mắt nghịch ngợm mở to ra v́ ṭ ṃ. Có nó đi bên cạnh, tôi được cái lợi là thấy lảng ra xa những người bạn trước kia làm tôi kinh hăi nhất. Tôi ngồi ở lớp ba và cháu tôi, lớp bét. Tôi học hơn nó hai lớp nên nói tiếng Pháp có cơ thạo hơn. Hồi đó, v́ chương tŕnh ban sơ học chưa đổi mới như bây giờ, nên một người học tṛ lớp ba mà biết lơm được mẹo luật chữ Pháp là thường. Nhưng dẫu "tài" đến đâu, tôi bắt buộc phải thừa nhận rằng thằng cháu tôi học tấn tới đến nỗi thầy giáo phải cất nó lên lớp tư cùng trong một năm. Với một khiếu thông minh sắc nhọn, một bản tính ham học và ham biết, nó cơ hồ có thể tiến ạát đến bực học vấn của tôi lúc nào không biết. Tôi đâm ra lo và... ghen. Nhưng thằng cháu, thằng cháu ghê gớm ấy, vẫn tuần tự tiến, vẫn tuần tự đọc rơ từ quyển sách này sang quyển sách khác. Hắn học chữ Pháp theo lối cổ điển Trung Hoa, nghĩa là dịch bừa sang bên cạnh những chữ nào khó nhớ. Thí dụ như "pơ tít tơ" th́ nó chữa sang chữ Tàu là "pổ tít tố", để dễ nhớ. Không cần tôi dạy, người học tṛ ḷng đầy hoài băo to lớn ấy vẫn xáo trộn cả Đông, Tây dưới ánh đèn hoa kỳ, để nhẫn nại phá thủng bức màn đen vây bọc chân trời văn chương Pháp. Bắt đầu từ ngày nghe nó chào bạn bằng một câu tiếng Pháp rất oai vệ, tôi không c̣n dám khinh nhờn người cháu ấy nữa. Tôi ước đoán rằng, chỉ chậm lắm là một năm nữa chúng tôi sẽ được cùng nhau ngồi một lớp, học chung một thầy, để rồi nó lại bỏ tôi mà đi xa hơn. Giữa năm ấy, ba tôi mất. Trước khi tắt thở, người vẫn nhắc nhở đến đứa cháu yêu và ân cần dặn mẹ tôi phải chăm sóc nó tử tế. Tuy có lời dặn của người đă khuất, cháu tôi từ đấy sống rất bơ vơ, có lẽ v́ nó cảm thấy chung quanh ḿnh sự xa vắng, tuy luôn luôn sống giữa gia đ́nh. Người cháu đau khổ ấy đă thấy chết lần thứ hai niềm thân thiết nhất trong đời. Cái chết của ba tôi mở đầu một cuộc sống khác giữa chúng tôi, cuộc sống dần dần trở nên êm ái v́ thiện cảm, nhưng đúng hơn là v́ ḷng xót thương. Khi tôi không c̣n ḷng ghen tị đối với người cháu ấy nữa, th́ lại chính là lúc những sự uất ức nổi lên trong ḷng nó, sự uất ức mà không một lần nào nó thèm thổ lộ ra ngoài. Như tôi đă có dịp nói trong bài "Người chị dâu tôi", nhà tôi hồi ấy, cơm toàn ghế khoai. Riêng phần tôi được một niêu cơm trắng với đĩa cá thu kho, hay gị mặn. Những đĩa đồ ăn ngon lành ấy, mẹ tôi thường có ư đẩy lại trước mặt tôi, v́ người chỉ muốn có một ḿnh tôi ăn thôi. Cái sung sướng ích kỷ của tôi được diễn ra trong hơn hai năm, và có thể c̣n diễn ra được măi, nếu không có một lần... Một lần, thằng cháu tôi mua hai xu kẹo trước bữa cơm. Nó nói thầm với người nhà là ăn cho chắc bụng, v́ ăn cơm khoai măi đă chán đi rồi. Nghe chuyện, và từ đấy, tôi xóa cái phần cơm ích kỷ trên kia đi, để chịu chung sự khó nuốt với những người chung quanh. Ngày tháng lạnh lùng qua... Nhà quê An nam như một tấm ḷng hiền từ rộng mở, nhà quê An nam niềm nở, thân thiết tiếp đón chúng tôi, vào lúc mà tương lai chỉ là sự mù mịt, c̣n dĩ văng th́ lưu lại những dấu vết đau ḷng. Chúng tôi sống những ngày tàn ở đấy như nhà ẩn sĩ vui quên những sự bất đắc chí một thời. Cái cảm xúc lần đầu nhận được hoàn cảnh, tôi đem hoà nó vào t́nh yêu thiên nhiên, và tôi khăng khít giữ lấy từng mẩu kỷ niệm của thiếu thời, do đấy, ḷng thương sâu xa đất nước Việt Nam. Sau ngày ba tôi mất đi, cảnh túng thiếu của gia đ́nh tôi lại càng rơ rệt. Mẹ tôi lo lắng trăm ngh́n công việc, đến quên cả chăm nom sự học của chúng tôi. Không ai bảo ai, thằng cháu kể trên và tôi cùng biết thu ngắn những hàng chữ trước kia hoang toàng trên mặt giấy. Chúng tôi bắt đầu bỏ những cái gạch ở dưới mỗi bài học đi để được lợi thêm một hàng chữ. Không phải v́ nhà tôi nghèo đến nỗi không mua cho chúng tôi được một thếp giấy, nhưng v́ chúng tôi thấy sự xin tiền mua vở là một điều khó khăn. Nếu cái gạch trí khôn thường được nẩy ra trong những lúc nguy biến, th́ chính trong cảnh nghèo khổ, sự Sáng kiến của người ta mới được dịp đâm chồi. Thằng cháu thân yêu của tôi biết tự may lấy quần áo mặc, bằng cách phá bốn cái quần đùi một lúc để làm thành một cái quần dài. Nó đem những bẹ cau, bẹ dừa, đóng thành dép, thành những đôi giày Tàu xinh xinh một cách bất ngờ. Nó trau dồi "nghệ thuật", cần mẫn và tinh vi đến nỗi tôi tưởng sau này ra đời, nó sẽ không cần mang một chút ơn nào của nhân loại. Duy có giấy Tây là nó không chế ra được. Một hôm nó bảo tôi: -Chú có giấy trắng cho cháu mấy tờ. Tôi hỏi lấy giấy làm ǵ, th́ nó không đáp. Vài ngày sau, giở vở học của cháu, tôi thấy những tờ giấy tôi cho được dán nối sau mấy trang viết đặc chữ, cái mưu mô tuyệt xảo làm dài hạn hết của những quyển vở ở đám học tṛ nghèo. Một hôm khác, đương buổi học, tôi được thầy giáo bên lớp ba cho gọi sang. Thầy vừa bảo tôi, vừa chỉ thằng cháu đương qùy ở cuối lớp: -Có phải thằng này là cháu anh không? Sao anh không bảo nó mua giấy đóng vở học? Tôi sợ quá, không biết đáp thế nào, th́ thầy đă tiếp: -Tôi bảo nó mua vở tất cả bốn lần, mà vẫn chưa có. Nếu chiều nay không có nữa, th́ đừng trách tôi ác nhé! Rơ đồ Tàu! Câu nói sau cùng vừa hết, tôi thấy nổi dậy trong ḷng nỗi công phẫn, cái đau đớn khi có người dẫu là người trên chạm đến quốc thể tôi. Tôi nói: -Thưa thầy, sách vở nó thiếu, để con mua. Nhưng thầy đừng mắng chúng con như thế th́ hơn. Giọng tôi nói hơi bướng làm thầy đỏ mặt. Và, tiếp theo câu mắng: "Đúng là đồ... Tô Định !", một tờ giấy kê khai rơ tội tôi gửi lên ông đốc trường. Tôi bị phạt v́ tội hỗn, bị qùy hơn hai tiếng đồng hồ. Lần đó là lần đầu trong đời học ạinh, tôi cảm thấy sự vui vẻ trong lúc chịu phạt. Chiều về, tôi hỏi cháu: -Sao cháu không mua vở, để thầy giáo phạt cho ? Cháu tôi đáp, lạnh lẽo: -Nhưng cháu sợ xin tiền bà lắm ! Chỉ một câu trả lời vắn tắt ấy thôi, nhưng nó đă làm tôi cảm động bao nhiêu, Viên Thái thú nhà Hán, hồi Hai Bà Trưng khởi nghĩa. v́ tấm ḷng há ạinh và nhẫn nại của cháu, nếu sự há ạinh và nhẫn nại ở đời này có thể dùng để xứng đáng chỉ những hành vi cao quư, cao quư ở chỗ nó rất đơn giản, tầm thường. Cách đây một năm, chúng tôi xa nhau, và cháu tôi đă học hết lớp nh́. Tôi bỏ căn trường nhỏ, bỏ khu làng thân yêu, đi học xa, để trau dồi cái học thức mà càng ngày tôi càng thấy thiếu thốn, nghèo nàn. Rồi cháu tôi cũng thôi học nốt. Nó xoay ra đi làm, sống cái đời của những người Trung Hoa không nề hà sự khó nhọc, Sáng quét hè, chiều lên cửa, không cần biết đến số tiền lương nhiều lắm là ba đồng, khi mới bước chân vào học việc. Mấy năm sau, cháu tôi đă tậu được một ngôi nhà nhỏ, đă lấy vợ, và ạinh con. Cuộc đời khe khắt như ḷng người, thô sơ như manh áo vải sọc, đă bị lùi trước sự kiên nhẫn, chịu khó của những người tản mác ở khắp mặt địa cầu, ở bất cứ một nơi nào có khói. Tôi không thể như các bạn đồng bang, không thể như thằng cháu thân yêu của tôi được. Tôi không muốn để cho kinh nghiệm nắm chặt tay lôi đi trên đường đời. Tôi là một đứa trẻ dại, chạy theo con đường thênh thang của ḷng sở thích, ngă nhiều lần, rồi lại gượng đứng dậy, trên mặt đầy nước mắt, trong ḷng đầy đau thương. Nhưng tôi cảm thấy thanh thú vô cùng, khi cái gai hoa hồng đâm rách da, khi con bướm thân yêu trên tay tôi tan thành phấn, khi tôi được khóc v́ những sự điên dại, ngang trái của đời ḿnh. Cháu tôi -lúc này đă là cha của hai đứa con -thường bảo tôi: -Sao chú không chịu gây dựng cuộc đời, cho bà vui ḷng? Chú học giỏi, chú có thể đi làm được nhiều tiền. Tôi đưa mắt nh́n hai vợ chồng đứa cháu yêu quư, cồng kềnh thêm hai đứa con, rồi trả lời, nhưng h́nh như trả lời cho chính tôi th́ đúng hơn: -Cháu ạ, gây dựng trong cuộc đời, là điều tốt, nhưng phá hoại v́ văn chương, sự ấy cũng không kém vinh hạnh ǵ. Cả hai cùng chứng rằng ta đă sống. 8-1943 Ngày lên đường Thế rồi tôi nhất định bỏ cái tỉnh nhỏ của tôi từ đấy. Tôi nhất định đi lính, nhất định bắt chước những bạn đồng học của tôi. Họ, một phần lớn, đă khoác lên ḿnh bộ quần áo màu vàng nhợt, vượt đến một nơi cách đây hàng ngh́n dặm. Tiếng hát của buổi từ biệt c̣n văng vẳng trong tai tôi, thứ tiếng hát mỗi lần cất lên, người nghe có cái cảm tưởng được ngửi thấy mùi thuốc súng, được sống một ít cái không khí ở chiến trường. Họ đă đi rồi. Chân trời b́nh yên khép lên họ. Bây giờ đến lượt tôi. Ṛng ră trong bao nhiêu ngày trời, trong óc tôi hằn một cái dấu hỏi: đi hay ở ? Sau cùng tôi bằng ḷng đi. Tôi tâm niệm, giữ ǵn cái ư định ấy cho nó khỏi phai, cho nó khỏi lạt. Tôi không dám nh́n mẹ tôi, v́ sợ những nếp nhăn trên má người. Tôi sợ không dám chơi với ai nữa. Tôi cầu cho cuộc đời vẫn cũ như cuộc đời, để đừng có cái ǵ mới hết. Tôi sẽ hăng hái đi như các bạn, bởi quanh tôi, ở đây, gió đă vàng lắm rồi, và mùa thu của cuộc đời đă lại. Tàu chỉ c̣n một chuyến nữa. Số lính kén có chừng. Tôi hỏi tôi: -Về nước ta sẽ làm ǵ ? Ta yếu lắm ! Rồi tôi tự trả lời lấy: -Quét chuồng ngựa. Lau giày cho ba quân. Làm được tất, làm là tốt rồi. |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 09:01 AM Post #6 |
|
Administrator
|
Tôi chưa đi đâu bao giờ, nên nói đến đi đâu, tôi vẫn cảm động. Mộng giang hồ ám ảnh tôi từ hồi nhỏ, ngày tôi bắt đầu cầm cái thước ḍ đường trên tấm bản đồ năm châu. Tôi ao ước sang Marseille, sang Manille, Hương Cảng, sang Lào, sang Cao Mên. ở đâu, tôi cũng tin chắc rằng cảnh tượng đẹp đẽ, sung sướng hơn ở tỉnh nhà. Tôi mơ ước được làm bồi tàu thủy, được theo về xứ sở của họ, những người Pháp giàu ḷng nhân từ. Tôi biết cả giá tàu sang Pháp, từ trên "pont", đến hạng nhất, bằng cách mày ṃ, thóc mách riêng. Nơi xa, nơi xa với tất cả những tuổi trẻ như tôi, nơi xa vẫn có một sức quyến rũ say đắm. Tôi nhớ măi cái màu trời xanh biếc, sắc nước lam tươi, chen vào giữa là những cánh buồm trắng chấm lửng một cách nên thơ trong mấy bức ảnh bày rải rác ở các cửa hiệu. Tôi phải đi. Tôi phải sống. Đời tôi phải khác thế này. Và cơ hội tốt nhất đă đến. Nhưng tôi mới có mười lăm tuổi. Tôi băn khoăn không hiểu v́ sao được đi là thú, tôi lại ngại ngần giữa lúc nên đi. V́ mẹ tôi chăng ? V́ nước Nam yêu quư chăng ? Có lẽ. Những ruộng đất, đồi núi của xứ Trung Kỳ b́nh yên như thế này, ai xa mà không nhớ được! Tôi thấy là một sức mạnh quá đầu óc tôi, sự rời bỏ một người mẹ hằng nựng nịu tôi, hôn hít tôi, hằng chia bùi, xẻ ngọt với tôi. Thêm nữa trời ban cho cái óc mộng, tôi đă trót làm thơ cái t́nh sâu rộng ấy lên, và biến nó thành t́nh yêu đất nước. " Mẹ." Thực không c̣n ǵ có nghĩa bằng người ấy nữa. Người ấy to quá, rộng quá, tuy tất cả sự có nghĩa chỉ là cái thân h́nh tiều tụy, bọc bằng chiếc áo vá vai. Ngày mai là ngày lên đường, mà hôm nay, tôi chưa sửa ạoạn ǵ hết. Tôi đờ đẫn cả người. Tôi bâng khuâng như vừa để mất đi một cái ǵ thân thiết lắm. Và lúc tôi khép mắt lại, để không trông thấy, không tưởng tượng ǵ nữa, th́ hồn tôi chợt nhận biết một cảnh sắc lưu luyến hằng ngày: cảnh quê mùa, đồng áng. ạ hay ! Nước Nam đẹp đến như thế này ư ? Ngày thường tôi có thấy nước Nam "mẹ" như thế này đâu! Một tổ quốc. Hai tổ quốc. Cái trên là cha tôi. Cái dưới, mẹ. Tôi nắm tay lại, nói như người quáết định: -Đi là đi ! Đi là đi ? Dễ như thế à ? Không, đi là ... nhớ! Tôi để rơi một giọt nước mắt cho bạn tôi trông thấy. Hắn cười: -à, thằng này nó khóc, anh em S. Hay nhớ mẹ th́ ở nhà! Tôi vội gạt nước mắt, căi: -Người ta ngáp mà lại! Sự chế giễu của bạn làm tôi hăng lên, không bịn rịn nữa. Nhưng không bịn rịn nữa th́ tôi lại xấu hổ. Tôi nhận rơ rằng trong đám người quả quáết kia, tôi là người thiếu quả quáết nhất. Tôi sắp được giang hồ rất phải lúc, cái giang hồ nhiễm đầy vẻ hào hùng, phóng thái. Quê hương của tôi gọi tôi, cái đất nước mà tất cả mọi tấm ḷng tôi c̣n đều phải thương nhớ đến. Xưa kia, ḷng tôi đôi phen náo nức, muốn cao lên, cao lên theo lá cờ vui mừng trước gió, nó là cái dấu hiệu của một t́nh yêu khác rào rạt trong tôi. Xưa kia tôi từng mơ ước một cuộc đi đến mục đích, tốt đẹp như bây giờ. Đi là sống. Tôi cần phải đi, và đây rồi, ngày lên đường đă lại. * * * Tôi vừa xếp valise, vừa gạt nước mắt. Tôi làm cái công việc ghê gớm ấy vào một đêm khuya khoắt, lúc cả nhà tôi ngủ rồi, sau khi nói dối mẹ tôi là ra Nam thăm người bạn. Tôi nghĩ chỉ c̣n cách nói dối ấy là tiện, v́ mẹ tôi chắc cũng không nỡ giận tôi nữa, một khi tôi ở xa. Mẹ tôi bằng ḷng cho tôi đi, nhưng ái ngại dặn: -Con mau mà về nhé, đây mẹ cho thêm một đồng nữa mà tiêu vặt. Trước sự tử tế trắng trợn của mẹ tôi, tôi suưt oà lên khóc, và chực nắm lấy áo người mà nói: "Không, con nói dối, con đi lính đấy, mẹ ạ". Cũng may lúc ấy, mẹ tôi bận hàng, để tôi có đủ th́ giờ trở vào nhà, vừa đi vừa sùi sụt. Tôi chọn những cái quần áo c̣n lành lặn bỏ vào trong valise, và chất thêm vào đấy ít cuốn tiểu thuyết chữ Pháp. Tôi đau đớn như người vừa phạm lỗi nặng, khi tôi nghe, từ gian pḥng bên đưa lại, tiếng thở dài năo nuột trong giấc ngủ của mẹ tôi. Xếp hành lư xong, tôi bí mật trao valise cho thằng nhỏ, dặn nó mang lại nhà bạn trước v́ tôi cần phải đi với vài cái quần áo cho người nhà đỡ nghi. Sáng mai... ánh b́nh minh chưa bao giờ nhợt nhạt, sầu muộn đến thế. Tôi chống mắt thức, chờ giờ tàu, nên tiếng gà gáy thứ nhất vọng vào ḷng tôi một nỗi buồn thăm thẳm. Rồi tiếp đến rạng đông diễu cái cảnh huyền ảo bên ngoài. Sáng ấy, không hiểu sao mẹ tôi lại dậy sớm hơn mọi ngày. Từ dưới bếp, người lệ khệ mang lên một thau nước nóng, thả bơi ở giữa chiếc khăn mặt bông trắng tinh. Người c̣n tự rót nước cho tôi uống nữa. Lúc ấy, đă sáu giờ Sáng. Chỉ c̣n một tiếng đồng hồ nữa là tàu chạy, là tôi đi. -Ḱa con không ra ga đi th́ vừa ? Tôi không đáp, lẳng lặng cắp gói quần áo ra đi. Mẹ tôi ngờ là tôi dỗi v́ có ít tiền nên gọi lại cho thêm mấy hào. Đă trót bước đi, tôi không thể nào quay lại được nữa, nên chối: -Đă, con có đủ rồi ạ. Giọng tôi nói run run qua bóng tối mờ mờ. Mẹ tôi đứng lặng nh́n tôi, nhưng chiếc xe tay đă chạy. Chúng tôi có tất cả năm người đồng ḷng đi. Theo chương tŕnh đă định, chúng tôi lấy vé tàu ra Hà Nội, rồi từ ở đấy, lên thẳng Vân Nam. Chúng tôi sẽ sống chết với nhau, chúng tôi sẽ làm đủ mọi cách để đến khi về, mặt mày được vinh dự. Đưa chân chúng tôi hôm ấy, độ mươi người, hầu hết là bạn bè cùng lớp, những tâm hồn sôi nổi nhất, mà cũng chóng nguội lạnh nhất. Chúng tôi mặc quần áo vàng học ạinh, mạnh dạn và cố lấy vẻ tươi trẻ. C̣n mười lăm phút nữa th́ tàu chạy. Trong chúng tôi, lác đác có vài ba cái mặt trở nên nằng nặng, vài cặp mắt hơi chớp. -Huưt ! Huưt ! Śnh...Śnh ! Tiếng c̣i và máy của tàu chở than làm chúng tôi, không hẹn nhau, cùng giật ḿnh. Lấy vé xong, tôi vừa xách valise ra sân ga, th́ có người bạn bảo tôi: -Mẹ anh kia ḱa! Mẹ tôi thật ! Tôi vội vàng giấu chiếc valise đi, rồi chạy ra đón người. Tôi chắc mẹ tôi đă được mách về cuộc hành tŕnh của tôi, nên tôi lo lắm. Nhưng sự thực th́ mẹ tôi chưa biết ǵ hết. Tôi muốn khóc lên mà thú tội với người, v́ tôi không c̣n một phần nhỏ can đảm nào bỏ đi trước những vết nhăn chằng chịt trên mặt người nữa. Mẹ tôi đưa ra một cái gói ǵ to bọc bằng nhật tŕnh, rồi bảo tôi: -Con bỏ quên đôi giày "săng đan" này, nên mẹ phải chạy lên đưa cho con. Mẹ tôi đă "chạy" lên thực, cố nhiên là chạy trên đôi chân gầy yếu, v́ sợ tốn tiền xe, đưa cho tôi đôi giày mà người biết là tôi thích đi nhất. Tôi cầm đôi giày mà ứa nước mắt. Tôi đă quáết định về sự đi của tôi rồi. Tôi đă quáết định bằng cách... ở lại ! Không một lời nói, tôi đến giằng chiếc valise ở tay bạn lại, và trong khi các bạn nhốn nháo ra sân ga, tôi cũng nhốn nháo... trở về. Mẹ tôi ngạc nhiên bảo tôi: -Sao con không đi với các anh cho vui ? Tôi lắc đầu: -Để hôm khác con đi cũng được. * * * Câu chuyện trên, măi đến hai năm sau, mẹ tôi mới biết. Mẹ tôi biết, rồi mẹ tôi cười, rồi mẹ tôi đánh yêu tôi mà bảo: -Mày chả về mà làm quan cho mẹ nhờ ! Các bạn tôi cũng không đạt được đến mục đích. Họ nản chí ở dọc đường, có kẻ xuống Nam, có người gan liền theo tàu đến Hà Nội rồi đáp ô tô trở về. Gặp lại nhau, chúng tôi chỉ cười, cười rơi nước mắt, và không ai bảo ai, cùng lẳng lặng đẩy câu chuyện trên kia vào dĩ văng. * * * Hôm nay, một buổi chiều không nắng, không mưa, một buổi chiều nhàn tĩnh. Tôi đứng trên một dốc phố vắng, đưa mắt nh́n toán người từ xa lại với màu áo tôi thường khoác ngày xưa, ngày mà tôi đă suưt một lần về nước. Gió chiều lên lành lạnh. Qua màu áo cũng bạc, cũng cũ ấy, cái màu áo xông lên mùi Y Đông, tự nhiên, tôi cảm thấy ai hoài, chua xót. H́nh như từ phương trời xa đương trôi về ḷng tôi một buổi chiều tận thế..... 2-1940 Chị Yên Chính tên chị là An. Mẹ tôi gọi tránh ra là Yên. Yên là con nuôi mẹ tôi, nuôi để thay cho người nhà, để có ai hỏi th́ bảo: nó là con nuôi tôi. Mẹ tôi thường kể lại rằng mua chị ta với cái giá hai quan tiền vào một năm lụt lội, đói kém. Yên như biết phận ḿnh là con nuôi nên không bao giờ lên mặt với tôi hết. Ngày tôi c̣n nhỏ, Yên giữ tôi. Đó là người bạn gái ngày xưa, để sau này thành một người chị rất tốt. Kể ra, đối với Yên, tôi chịu lỗi nhiều lắm. Ḷng tử tế, trung thành của Yên, mỗi lần nhắc đến, tôi không khỏi ngậm ngùi. Ngày nay, tuy Yên không sống chung với tôi trên quả đất này nữa, nhưng h́nh ảnh Yên vẫn theo tôi, bên những h́nh ảnh thân mến khác. Chị Yên có một thân h́nh gầy nhẳng, trái hẳn lại với cái sức khỏe dai dẳng của chị. Cái nghệ thuật độc nhất, cái nghệ thuật đạt được đến cái độ tối cao của Yên là sự bổ hết mười hai tạ củi trong một ngày liền. Mẹ tôi đảm đang thế mà vẫn phải lắc đầu, mỗi lần thuật lại cái kỳ công ấy. Một hôm chị Yên cầm dao rựa chặt củi, vô ư để lưỡi dao phập vào đầu ngón chân cái bắn ra cách đấy vài thước. Không một tiếng kêu, chị lấy vạt áo bịt ngay chỗ máu chảy, và lê dần nhặt cái đầu ngón chân ĺa ra kia, chắp lại. Tuy bị thương, chị vẫn bổ củi, với một vẻ điềm tĩnh không hai. Không phải chị Yên bị mẹ tôi bạc đăi, nhưng v́ tính thích làm, nên Yên tự muốn đầy đọa ḿnh luôn. Người con gái ấy, suốt trong mười mấy năm trời, đă chứng kiến cái lên xuống của gia đ́nh tôi, đă chia chung cảnh vui vẻ, nghèo khó với mọi người trong nhà. Ngày bốn lượt, chị gánh hàng cho mẹ tôi đi, về chợ, tiếng kẽo kẹt của chiếc đ̣n tre trên vai, b́nh yên nhip với tháng ngày âm u vắng mọi sự xa hoa của một người đàn bà Việt Nam chân chính. Chị Yên của tôi không đẹp, nhưng có duyên. Chị ăn trầu cắn chỉ, và vá vai một cách tài t́nh. Đôi khi có người giễu cợt chị, chị chỉ yên lặng. Tôi không hiểu có phải v́ sự chịu thương, chịu khó như thế mà kiếp Yên chỉ là một chuỗi ngày đau khổ, nó thu ngắn đời sống của Yên lại không ? Chị Yên là tượng trưng cái tinh thần Việt Nam cao quư, là đại biểu của những bà mẹ cúi ḿnh trên sự khó nhọc, để ạinh sản ra một đàn con ĺa cội rễ, vênh vang tự nhận ḿnh là những đầu óc Sáng suốt của cái thế kỷ đương qua. Trước sau, dưới sự phán đoán nghiêm ngặt của kỷ niệm, đối với chị Yên tôi vẫn là người bội bạc. Chữ bội bạc, với tôi, c̣n là nhẹ, tôi toan mượn đến tiếng dă man. Tôi không thể nào quên được một hôm, đi học về, lục nồi không thấy cá thu, thứ cá tôi ưa nhất, v́ chị đă để cho mèo tha mất rồi, tôi nóng mắt, sẵn đôi giày Tây đang đi, nhằm xương ống chân chị mà chọt một cái thật mạnh. Yên nhắm mắt lại, nghiến răng để chịu đựng sự tàn ác của tôi. Khi nghe thấy tiếng guốc của mẹ tôi xuống nhà, Yên vội đứng lên, xuưt xoa: -Khiếp ! Cái bực cửa làm cao quá, vấp phải luôn ! Mẹ tôi lườm chị và mắng: -Rơ mù ! Người ta đi th́ chả thấy việc ǵ. Chỉ được cái bị thịt ! Tôi không biết nói thế nào cả nên yên lặng. Đợi mẹ tôi đi khỏi, tôi tháo đôi giày Tây ra, trói cả hai chiếc làm một, định vất xuống ao. Chị Yên thấy thế, can tôi: -Đừng em ! Vất giày đi, nhỡ mẹ hỏi không thấy, mẹ đánh chết ! Tôi phụng phịu trả lời: -Nó đá chị th́ em vất quách nó đi. Đôi giày ấy, tôi đem ném nó vào một xó, nói thác với mẹ tôi là đau chân phải đi guốc. Tôi vất nó đi, nhưng thỉnh thoảng Yên lại lấy nó ra lau chùi, làm tôi phát gắt: -Chị c̣n tiếc nó làm ǵ nữa. Để em chặt nó ra. Tôi chặt nó ra thật. Bắt đầu từ đấy, không bao giờ tôi dùng thứ giày Tây mơm nhái và có ống như thế nữa. Thậm chí tôi ghét lây cả những người mang nó. Tôi thương Yên ngày một thêm, bởi chỗ tôi đá Yên loét thành một mụn sâu quảng, rồi biến ra cái sẹo thâm đen. Ḷng tôi đôi phen thắt lại, rùng rợn nghĩ đến cái cử chỉ hung hăn của ḿnh. C̣n Yên, Yên không nghĩ ǵ hết. Mỗi lần tôi nhắc chuyện xưa, Yên chỉ cười mà gạt đi: -Tṛ con nít, nhắc lại làm ǵ! Ḷng Yên chỉ biết có sự trung thành và tận tuỵ. Yên không thể nào như tôi, một người tự tạo ra đau khổ để sống, để sung sướng v́ thấy ḿnh đau khổ hơn người. Tâm hồn mơ ước kín đáo của người con gái ấy chỉ hơi hé mở để rung động v́ một trong số những người thích Yên. Tôi biết chuyện, trêu Yên, và Yên chỉ đỏ mặt. Yên không biết chữ, nên vẫn nhờ tôi đọc các truyện Phạm Công và Cúc Hoa cho nghe. Yên thuộc ḷng từng đoạn và đôi khi ngâm lên. Dưới ánh Sáng của ngọn đèn dầu con, những tối, Yên chăm chú nghe tôi đọc, và nhiều lúc đọc theo. Cuối năm ấy, người yêu Yên đến hỏi Yên. Mẹ tôi bằng ḷng gả, nhưng bảo đợi đến hết tang ba tôi. Non ba năm đối với người con gái ấy có là bao; đó chỉ là một sự đợi chờ nhỏ nhặt, bên cạnh những công việc liên miên. Gia dĩ, chị Yên lại không biết thế nào là phản bội, th́ cái ái t́nh chỉ thầm nuôi trong ḷng hẳn phải là đẹp đẽ, chân thật. Trong gia đ́nh tôi, sau ngày ba tôi mất, xảy ra nhiều chuyện bất b́nh giữa mẹ tôi và d́ ghẻ tôi, chuyện bất b́nh kéo theo nó cả một cảnh chia rẽ vĩnh viễn. Hôm căi cọ đầu tiên, hai người xung đột nhau. Chị Yên giúp mẹ tôi một cách đắc lực. Chị lăn vào gỡ tóc cho mẹ tôi, chị tát, chị xé những người về phái khác, trong khi tôi vừa khóc, vừa chạy loanh quanh. Kết quả chị Yên được đôi mắt sưng tím, mất một mảng da đầu. Chị bảo: -Giá chúng nó c̣n đánh mẹ nữa, th́ chị cho nhừ đ̣n ! Trông chị Yên lúc ấy đến gan dạ. Ai dám bảo đấy là một người con gái nhà quê, một người con gái gầy nhẳng, yếu ớt ? Yên trung thành trên hết mọi người trung thành. Tuy nghèo nhưng chị Yên không bao giờ lấy cắp, mặc dầu nhiều lúc mẹ tôi giao ch́a khoá cho Yên giữ. Vốn liếng của chị Yên là vài hào chỉ giắt trong thắt lưng để ăn trầu dần. Chị Yên có cả chiếc gương nhỏ h́nh bầu dục, cả chiếc lược đồi mồi, và bằng những thức này, Yên giữ ǵn nhan sắc để đợi một ngày đẹp đẽ đến trong đời Yên. Người thiếu nữ Việt Nam gương mẫu ấy c̣n một cách trang sức khác là ạoi dung nhan ḿnh trên làn nước giếng lặng lẽ, rồi lấy tay từ từ rẽ ra hai bên mái tóc đen lanh lánh. Bánh quà nhận được sau mỗi buổi mẹ tôi đi chợ về, tôi thường chia cho Yên. Nhưng Yên để dành, trả lại cho tôi. Tôi hỏi chị: -Sao bánh ngon thế mà chị không ăn ? Yên đáp, đôi mắt buồn buồn: -Chị lớn rồi, chị không thích ăn nữa. -Chị lớn rồi, chị đi lấy chồng phải không ? Yên hơi đỏ mặt, đáp: -Không, chị không lấy chồng, chị ở với mẹ và em. Yên hay ru tôi ngủ, tiếng hát của Yên rất buồn, buồn v́ ḷng Yên sẵn buồn, hay v́ từ ngh́n xưa, tiếng hay ru em vẫn buồn như thế ? Câu Yên thường hát là: "Cát bay, vàng lại ra vàng," "Những người quân tử dạ càng đinh ninh" Nếu văn mà bây giờ tôi tin là người, th́ tiếng hát xưa kia, biết đâu, lại không là tâm hồn Yên một ít? Ngủ trong t́nh thương của mẹ, trong ḷng yêu của Yên, tôi say sưa trọn mười mấy năm trời đằng đẵng, và chỉ tỉnh dậy, cách đây không bao lâu, để tin rằng nước Nam, quê hương thứ hai của tôi, c̣n đẹp lắm, người nước Nam vẫn rất đỗi hiền lành ! |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 09:03 AM Post #7 |
|
Administrator
|
Đă bao nhiêu lần, cánh mây xuân ngừng trên quăng đồng đầy hứa hẹn, trên ḍng nước sông trong, đă bao nhiêu lần những người đàn bà nhà quê đau khổ, chua xót, nhưng vẫn bị sống quên lăng trong luỹ tre xanh ! Hỡi nước Nam! Tôi nghiêng ḷng xuống người, trên những luống cày mà hương thơm c̣n phảng phất, v́ tôi đă từng uống nước và nói thứ tiếng của người, v́ tôi đă thề yêu người trên bực tuyệt vời của tôn giáo. Trên dải đất súc tích những tinh hoa của văn chương, những công nghiệp của lịch sử, tôi c̣n ghi cả những bóng dáng người xưa tôi thương yêu, và trong số những người này, chị Yên tôi là một. Tôi kể nốt chuyện chị Yên. H́nh như bao giờ chị Yên cũng đứng trước mắt tôi, với những nét nhăn nhó, với cái thân ḿnh gẫy oặt v́ sức gieo nặng của đau thương. Chị Yên chết rồi, nhưng chết như chị Yên là thoát. Tôi sống không hơn một chiếc lá lạc, một cánh mày vương. Tôi lớn rồi, tôi đă hiểu thế nào là bổn phận một người sống. Tôi đă biết thế nào là tha thứ, mặc dầu mỗi khi nh́n lại thời xưa, tôi vẫn căm ghét trước h́nh ảnh con người đáng ghét mà tôi đă có lần từ chối không nhận trong sổ họ nhà tôi. C̣n hơn hai tháng nữa đến ngày cưới chị Yên, th́ nhà tôi nhận chứa thêm một người khách: cậu họ tôi. Đó là một cái bóng thân thích lạc đi đâu lâu ngày, rồi một hôm, không hiểu v́ túng tiền hay buồn sao đấy, sa xuống cái mái nhà quen biết, một cách vô lư và hết sức vô duyên. Tôi không bao giờ ưa những hạng người như thế, những người sống không ra sống, giằng cướp tay trên những hạnh phúc không thuộc về phần ḿnh. Tôi hỏi mẹ tôi: -Cái người nào đấy, mẹ ? Con trông ghét lắm ! Mẹ tôi trợn mắt lên: -Hỗn nào! Cậu mày đấy! Một giọt máu đào c̣n hơn ao nước lă! Cậu th́ cậu, tôi nhất định không ưa. T́nh cảm của tôi trao cho ai, tôi muốn nó thẳng một mạch. Bắt nó quẹo lại, hay xiên đi, nó rất hậm hực. Đến mỗi bữa cơm, tôi ạo cho người ấy đôi đũa tre xấu nhất, nhưng chị Yên lại đổi ngay cho đôi đũa đẹp. Làm như thế, Yên chỉ là do ḷng tử tế, nhưng có ai biết ḷng tử tế cho Yên ? Yên đă bị hiểu lầm một cách tai hại. Cậu tôi, trông người xâu xấu thế nào ấy. n th́ ăn nhiều, ngủ lại ngủ mê mệt đến tám chín giờ. Từ ngày có vị khách ấy vào, tôi mất vui. Yên chắc cũng không vui lắm, nhưng tính t́nh kín đáo, Yên không để lộ sự bất măn như tôi. Có cái bóng ǵ hắt lên ngày sống vui tươi của tôi làm tôi khó chịu. Chị Yên hay dậy sớm đun nước pha trà. Biết lệ ấy, cậu tôi cũng ḷ ṃ dậy sớm, vào bếp, ngồi ngay cạnh Yên. Mỗi lần xuống bếp, tôi lại lộn tiết lên, v́ cái dáng điệu đáng ghét của cậu. Tôi bảo chị Yên: -Sao chị không chừa cái mặt ấy ra ? Yên lắc đầu: -Chừa làm sao được, v́ cậu ấy là người nhà kia mà ! Tôi biết chị Yên đâu khổ lắm. Chị Yên bị vướng, bị ngáng, đủ t́nh đủ tội. Một hôm, không nén được giận nữa, tôi bảo mẹ tôi: -Mẹ ạ, mẹ đuổi quách cái cậu ǵ đi. Mẹ tôi ngừng tay khâu, lườm tôi: -Lần này là lần thứ mấy rồi hả ? Tôi ngập ngừng: -Cậu ấy... cậu ấy... Nhưng tôi im bặt, chạy vội ra ngoài sân. Tôi biết là nếu nói sự thật ra trong nhà tôi sẽ có sự xô xát, và Yên sẽ không c̣n được "cát bay vàng lại ra vàng" nữa. Sự tức giận, hằn học, tôi trút nó vào trong một bức thư gửi ra Hà Nội cho anh tôi: "Anh ơi," Nhà ta có cái người cậu ǵ ấy. Trông cậu ấy em chỉ muốn đánh chết đi. Cậu ta cứ xán lại gần chị Yên rồi cười thế nào ấy. Em nghĩ giả dụ anh có ở nhà th́ mấy mà chúng ḿnh chả làm nên chuyện. Không tin anh cứ về nhà mà xem, em không nói dối đâu. Chúc anh b́nh yên; em tức lắm anh ạ. Em yêu của anh, X.X. Tái bút:-Anh có về th́ mua bánh về nhé. Anh mua cả khăn chít đầu cho chị Yên nữa. Về mà xem, mau lên anh! Viết xong thư, tôi hả lắm, lẩm bẩm măi: -Rồi phen này biết tay nhau ! Mẹ tôi vẫn không hay biết ǵ hết, vẫn lặng lẽ ngày hai buổi đi chợ, và khi về lại đưa cho cậu tôi những thức nhắm rượu. Tôi ngứa mắt lắm, nhưng không biết làm sao được. Yên cũng như lấy cái buồn của tôi. Yên hay ngồi một ḿnh, thỉnh thoảng lại thở dài. Một Sáng, tôi thức dậy sớm, th́ đă nghe tiếng cậu tôi nói trong bếp: -Trông Yên ngồi bên lửa hay lắm ! Không có tiếng trả lời, rồi tiếng tiếp theo: -Người ta khen c̣n làm bộ. Tôi gọi to lên: -Chị Yên ra đây, chị Yên ! Yên vớ được dịp tốt chạy ra với tôi, nét mặt xanh ngắt. Tôi cầm tay Yên mà tội nghiệp hộ. Yên nh́n tôi, lộ vẻ cảm ơn, rồi lấy dải yếm lau mắt. Từ đấy, tôi không gọi cái người kia là cậu nữa. Tôi gọi bằng "ấy" hay "này", như người vợ mới cưới thẹn tḥ không dám gọi chồng bằng "cậu" hay "ḿnh". Rồi đến một Sáng kia -độc ác thay là cái Sáng ấy -tôi đương ngủ th́ một bàn tay chợt đánh thức tôi dậy. Tôi hốt hoảng nhận ra là Yên, Yên đương khóc. Lúc ấy, trời Sáng chưa rơ mặt người. Ngọn đèn canh trộm vẫn leo lét cháy, ủ dột. Tôi ngồi dậy hỏi Yên: -Sao chị khóc ? Yên không đáp, lắc đầu, măi sau mới nức nở: -Em ở lại, chị đi đây. Tôi rụng rời: -Chị Yên đi đâu ? Ai đánh chị Yên ? Yên như chợt biết câu nói của ḿnh là hớ, nên chữa: -Không ai đánh chị hết, chị đi rồi chị lại về. Thấy tôi giữ riết lấy vạt áo, mà bên ngoài th́ đă có tiếng gà gáy báo trăng thượng tầng lên, Yên nóng ruột: "Chị ra tỉnh mua hàng cho mẹ. Em có tiền cho chị vay mấy hào". Tôi lục rương đưa cho Yên một đồng bạc, tiền mẹ tôi cho để mua sách. Chị Yên c̣n nắm tay tôi đến mấy lượt nữa rồi mới bước ra đi. Bên ngoài, tiếng một con chó sủa bóng trăng lạnh. Tôi bắt đầu thiu thiu ngủ, th́ chợt nghĩ đến một sự. Tâm linh vô cùng Sáng suốt của trẻ nhỏ đă cho phép tôi phác vẽ một chuyện ghê người. Tôi nhảy xuống đất, gọi: -Cậu ! Cậu đâu rồi ! Không có tiếng thưa. Tôi vặn to ngọn đèn lên, rồi chạy lay tay cậu. Sự thông minh riêng làm cho tôi ngờ rằng cách ngủ mê của cậu tôi là giả vờ. Đợi tôi lay đến lần thứ năm -người lớn ai lại ngủ mê thế nhỉ ? -cậu tôi mới choàng tỉnh dậy, làm ra vẻ ngơ ngác nh́n tôi. Trước cặp mắt mở ra không vướng một bóng mệt nào của giấc ngủ, tôi điên lên: -à, ra cậu gớm thật. Cậu tồi thật ! Cậu tôi tỏ vẻ kinh ngạc hỏi tôi: -Sao cháu lại bảo cậu tồi ? Tôi càng tức thêm: -C̣n không tồi ! Được để tôi mách với mẹ tôi cho mà xem! Sáng hôm sau, vị quư khách ấy vội vàng từ giă nhà tôi, nói dối là đă t́m được việc làm. Câu chuyện trên kia, tôi không dám nói cho ai biết, v́ tôi chỉ hiểu nó bằng khiếu thông minh riêng, mà không bắt được tang chứng. Ṛng ră trong hai năm trời t́m kiếm, mẹ tôi thấy chị Yên ở làng Nhồi, gần tỉnh lỵ Thanh Hóa, yên phận bên một người chồng ngày ngày xe đá về tạc những h́nh tượng xinh xinh... Tôi sống bên núi Nhồi, bên chị tôi, trong hơn một năm trời nữa, hưởng lại, lúc cuộc đời bắt đầu chớm buồn, những ư vị đậm đà của một mối t́nh cao quư. * * * ở Hà Nội, nhiều lúc tôi bạc bẽo quên mất người chị nuôi của tôi đi, v́ phấn son và phù hoa đă quyến tôi đi xa ngày trước quá. Trong một bức thư gửi ra Hà Nội thăm tôi, mẹ tôi báo tin chị Yên đă chết, một tháng sau chồng và hai tháng trước đứa con trai. Mẹ tôi thêm: "à, ra nó bị trùng làm đấy con ạ. " Thế là hết ! Màn đời đă hạ xuống, sau tấn kịch đau đớn nhất của gia đ́nh tôi. Trên đỉnh núi Nhồi ngày nay, vẫn c̣n nhô lên một mô đá, tượng h́nh người mẹ dắt con, đợi chồng trong quăng bao la vô hạn. Và ngày nay, mỗi lần về Thanh Hóa, ngồi trong tàu, đưa mắt nh́n mô đá cũ, tôi ngờ đó là h́nh dáng người chị dắt em... 2-1939. ngày gặp gỡ Vẳng nghe tiếng ếch bên tai Giật ḿnh c̣n ngỡ tiếng ai gọi đ̣... Ngày nhỏ, mỗi lần chán chúng bạn, tôi vẫn hay lại bên mẹ tôi cầu khẩn người kể lại sự cưới xin giữa người và ba tôi, rồi để tôi đem thuật lại với hàng xóm. Tôi c̣n nhớ nơi mẹ tôi ngồi kể chuyện là một cái hè bằng đất nện trước nhà. Từ đó, tôi vừa nghe chuyện, vừa nh́n ánh nắng chiều nghiêng xế, và những bóng lá lung linh. Có khi đương giữa câu chuyện, tôi véo má mẹ tôi mà hỏi: -Đố mẹ biết bao giờ đến Tết ? Đố mẹ biết con được bao nhiêu tiền phong bao? Mẹ tôi khẽ gỡ tay tôi ra, lặng lẽ nói tiếp và lặng lẽ ru tôi ngủ mất lúc nào ! Tuy nhiên, trong giấc mơ kỳ dị, tôi vẫn h́nh dung được cả đám cưới, chú rể là ba tôi, cô dâu là mẹ tôi và... tôi là người dự lễ ! Dần dần tôi lớn lên. Qua mẩu đời sum họp của hai người ạinh ra tôi, tôi nhận thấy một định mệnh khe khắt, một duyên phận tăm tối và buồn rầu. V́ thế, tôi được biết rằng phần nhiều, hay tất cả cũng được, những bà mẹ Việt Nam đều phải đau khổ ngay từ lúc lọt ḷng. Mọi sự do "Trời" định, các tâm hồn đó chỉ biết vâng theo, một cách nhẫn nhục, một cách lặng lẽ, một cách chua xót vô cùng ! Bao nhiêu thế kỷ rồi, những tiếng thở dài mất tăm trong đêm tối, những mái đầu bù rối nghiêng xuống bổn phận hằng ngày, tầm thường và nhỏ mọn. Cuộc hôn nhân của mẹ tôi, đến nay, tôi mới thấm thía được hết cái đơn giản, cái nghi lễ của nó. Và đến ngày nay, tôi mới hiểu mẹ tôi hơn lúc nào hết, người con gái lái đ̣ trên sông Ghép ngày xưa, người mẹ Việt Nam một cách dịu dàng và cao quư. * * * Cách đây hơn năm mươi năm. Một buổi chiều mùa hè vàng rực. Trên bờ sông Ghép lặng lẽ của tỉnh Thanh Hóa, dân làng Ngọc Giáp bỗng thấy bóng một người ngoại quốc, tay xách một gói vải xanh và đầu chụp chiếc mũ rơm đă vàng ỏng. Người khách lạ có chiếc trán rất lạ: nó nhỏ nhưng nhô ra một cách bướng bỉnh. Nhất là đôi mắt, sắc như dao, bén như nước, nh́n vật ǵ th́ như hút vật ấy. Hai cái đặc điểm đó nhất định không được tạo bằng thuỷ thổ Việt Nam, mà là bằng tinh hoa của một dân tộc khác. Một vẻ ǵ xương xương, rắn rắn độn khắp ḿnh người khách, biến cái thân thể thoạt trông th́ gầy kia ra sự chịu đựng khó nhọc, ở đấy, một nghị lực bền vững tiềm tàng. Khách mặc một bộ quần áo bằng lĩnh Quảng Đông, nguyên màu đen, nhưng sau khi trải nhiều phong trần, đă đổi sang màu xám kệch. Y phục ấy gợi được trong ḷng người gặp, bao nhiêu là cảm giác thanh thú, hương vị xa xôi. Từ đằng xa, những gợn lụa phơ phất như những gợn gió trùng dương, và khi lại gần th́ gió trùng dương lại chỉ toàn xông lên một mùi cá mặn ! Linh hồn Trung Quốc phát lộ ra trong từng bước đi, điệu đứng, trong sự trầm mặc, trông t́m, trong cả cách đưa năm đầu ngón tay có móng dài vẩn ghét lên găi sồn sột chiếc đầu gần như húi trọc tếch. Đêm về trong những bước nhẹ, hắt hiu bốc hơi lên mặt sông. Nắng tắt dần dần chỉ c̣n ánh vàng pha sắc tím. Hoàng hôn ở đây không như hoàng hôn ở Giang Tây, Hồ Bắc, hoàng hôn ở đây ưu hoài như một chinh phụ nhớ chồng. Và như một gă giang hồ chạnh ḷng khóc nước. Tuy nhiên, đôi mắt trong và Sáng kia không hề vẩn bởi màu sắc thê lương, vẫn quắc lên nh́n những đợt sóng nhuyễn nhàng ḅ quanh mấy con thuyền ngái ngủ. Cử chỉ lạnh lẽo đó thật là trái hẳn với cảnh sông nước buồn rầu, cái cảnh tầm thường nhưng đă làm chuyển dời bao nhiêu cuộc đời ngang dọc. Khách ngồi xuống vệ cỏ, không để ngắm cảnh chiều, mà để tháo cái gói vải từ bao lâu vẫn đeo ở tay, lấy ra một gói cơm nắm. Rồi không dao, không đũa, khách bẻ ngoắt nửa nắm cơm, đưa lên miệng, trong khi mấy ngón tay lần gỡ từng miếng cá khô. Đôi lúc khách ngừng nhai, chép miệng cho thấm xuống đáy ḷng cái hương vị đậm đà của bữa cơm lưu lạc. Chỉ sau mươi phút, không c̣n một miếng cơm, một khúc cá nào sót lại trên mảnh lá chuối héo. Tất cả lương thực ngọt ngào trôi qua cổ họng, đảo lộn trong cái dạ dày vô bệnh, để biến thành những ḍng máu hùng cường luân lưu nuôi mạch sống, và nuôi lớn măi cái chí nguyện giang hồ. n xong, khách xoa tay đứng dậy, bước xuống bến sông rửa mặt và vốc nước uống, rồi lại trở lên nằm, đầu gối trên bọc hành lư. Tất cả những công việc ấy như đă được ấn định theo một phương pháp, nên có mạch lạc và quá củ hẳn hoi. Khách nằm rất b́nh tĩnh, tay chân duỗi thẳng, mặt hướng lên không gian, tâm thần nhập định. Nhưng nếu để ư, ta sẽ thấy loáng trên bụng khách một lưỡi dao nhọn như lá bùa hộ mệnh đặt ở đấy từ bao giờ. Trời quang lấp lánh sao, hứa một đêm phẳng lặng. Gió sông lên đầy. Làng mạc, xa xa, ch́m mờ trong bóng tối, đôi lúc để lọt ra vài tiếng chó sủa ma. Mấy điểm đèn hạt đậu run trên sông như những con mắt buồn từ kiếp trước. Bỗng, giữa khoảng triền miên rộng răi, ngân đưa một điệu hát lơ lửng bay trên ḍng nước, một điệu hát đ̣ đưa, trầm trầm, lặng lẽ: Muốn sang nhưng ngại vắng thuyền, Muốn về bên ấy nhưng duyên lỡ rồi! Nhịp hát gần lại và xa đi theo chiếc thuyền nhỏ, cô độc, ảo năo, trong sự tỏ bày kín đáo của một tấm ḷng thương nhớ mênh mông. ở trên bờ sông bên này, người khách đă đứng dậy, tay nắm chuôi dao, mắt nh́n cái vệt lửa của chiếc thuyền đặt mờ trên mặt nước. Thuyền h́nh như lại gần, v́ sóng vỗ vào mạn đ̣ mỗi lúc một mạnh. Và sau khi nhận đúng là một chiếc đ̣ chở khách, người lữ hành của đất nước Trung Quốc ḥ lên: -Tồ ui ! (Đ̣ ơi!) Sóng nước trả lời lại cái giọng kêu quái gở bằng một bóng vang lạnh lẽo. Tiếp đến tiếng từ dưới sông vọng lên, cái tiếng nhỏ nhẹ của người con gái xứ Trung Bộ: -Ai gọi đ̣? Một phút yên lặng. Người khách lạ khó nhọc lắm mới kiếm được câu trả lời: -Ng...ộ...ộ! à "tui tây" (à tôi đây) Nói xong khách xăm xăm bước xuống đ̣, trước vẻ ngạc nhiên vô cùng của thiếu nữ. Đ̣ quay mũi, thiếu nữ yên lặng chèo. Tiếng sóng khua, làm rộn vào ḷng nàng một nỗi lo sợ kín đáo. Vừa chèo, nàng vừa liếc nh́n người khách lạ mà thoạt trông, nàng có cái cảm tưởng hăi hùng như gặp một tên giặc cướp Tàu ô ghê gớm. Đ̣ đă ra giữa sông. Một làn gió thổi mạnh. Người khách lạ lúc này đă như rời bỏ những tư tưởng riêng, bắt đầu ngoảnh lên nh́n thiếu nữ. Đó là một cái nh́n rất lẹ, nhưng rất chắc, cái nh́n vẽ rơ ra một sự quáết định, khiến thiếu nữ bậm môi lại, và tuy trong bóng sao mờ mờ, e thẹn nh́n lảng ra ngoài xa... Một thoáng cười chạy qua môi khách, làm dịu hẳn vẻ hung tợn vừa rồi khiến thiếu nữ sợ hăi. Là v́ lần đầu tiên trong đời, nàng chịu cái nh́n sắc mắt đó. Nó không t́m ở người nàng những điểm đẹp đẽ, mà chỉ cốt khám phá những điều kiện cần thiết cho sự gây dựng hạnh phúc gia đ́nh, sự vững bền của ṇi giống. Và biết đâu, trong khi nghĩ đến những gương cần mẫn đă từng lấp lánh phản chiếu cái đẹp huyền bí, thần thánh của góc trời phương Đông, người lữ hành kia đă không quan niệm người đàn bà Việt Nam như đă quan niệm người đàn bà Trung Quốc? Cho nên, dưới bóng sao đêm ấy, trên ḍng sông khuya, người con gái Việt Nam đă che đôi má ửng hồng trước một người khách lạ và cùng lúc không hiểu sao, nàng thấy ngậm ngùi chua xót... |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 09:06 AM Post #8 |
|
Administrator
|
-Nhà "nị" ở đâu? Người con gái ngơ ngác một lúc lâu, rồi mới hỏi: -Nị? Nị là ǵ? Tôi không hiểu. Khách cũng ngẩn người trong vài phút mới t́m được cách cắt nghĩa: -Nị là...nị! Là... Một ngón tay theo câu nói bỏ dở, chỉ thẳng vào thiếu nữ khiến nàng không nhịn được cười: -A! Nị là cô? Khách lộ vẻ sung sướng đột ngột như người học tṛ không thuộc bài vừa được bạn nhắc: -Cô ở đâu? Thiếu nữ mỉm cười, đưa tay chỉ một cái xóm nhỏ gần đấy, nơi hắt hiu Sáng vài chấm đèn dầu lạc loáng thoáng qua hàng rào tre thưa mỏng. Trong đêm, vẳng đưa tiếng chày giă gạo, đều đều rơi vào giữa cảnh tĩnh mịch, như kéo giăn thời khắc buồn bă không bao giờ tàn. Đ̣ ghé bến. Người khách toan đưa đồng xu cầm sẵn trong tay cho thiếu nữ, bỗng lại ngần ngại: -Cho "tui" ngủ một đêm ở nhà cô nhé ? Thiếu nữ đặt con sào lên thành đ̣, ấp úng: -ạng hỏi mẹ tôi ấy. Tôi không biết ! Nói đoạn nàng bước vội đi trước, nhưng đôi lúc chậm chân lại, v́ biết người khách đang rảo bước theo. Đến một cái ngơ tre, thiếu nữ cất tiếng gọi: -Mẹ này, có ông khách "Tàu" xin ngủ trọ. Một bà cụ trạc năm mươi tuổi, tay cầm chiếc đèn con, từ trong nhà đi ra: -Ai ? Ai mà trọ với ngủ? Người khách lạ cúi đầu chào bà cụ một cách kính cẩn. Bà cụ đáp lễ xong, quay lại bảo người con gái: -Con xem dọn nhà trên, rồi nhường cái giường cho ông ấy nằm. Bà cụ nói vừa dứt, cô gái đă vùng chạy vào bóng tối, đem theo cái mặt chắc là phải đỏ hơn ban năy nhiều. -Trong khi ngồi tiếp chuyện khách, bà cụ thành thực hỏi: -"Chú" đă xơi cơm chưa, để tôi bảo cháu nó nấu? "Chú" khách cũng thành thực trả lời: -"Tui " ăn cơm rồi. Tui ăn ở ngoài bờ sông! Câu trả lời tự nhiên và ngờ nghệch đó khiến bà cụ mỉm cười và khiến cô gái đương ngồi đun nước gần đấy, cũng sặc cười theo. Nh́n cả hai miệng cười cùng một lúc, người khách ngơ ngác đưa mắt liếc hai bà con chủ nhà: -Cười? Cười "tui"? Bà cụ đỡ lời: -à, cháu nó thấy ông lạ. Đêm ấy là đêm đầu tiên trong cuộc đời giang hồ, người lữ khách đặt lưng trên chiếc giường tre ẽo ợt, giữa những tiếng và h́nh ảnh khác hẳn với những cái quen biết ở quê hương. Mái nhà tranh lợp sơ sài, để chảy xuống mặt khách một ḍng ánh trăng hạ tuần, và ngừng lại ở đấy thành những đồng hào mới long lanh. Gió thổi trong vườn cau, xào xạc. Tĩnh mịch dễ làm đuối ḷng người. Lữ khách lúc này, đă thấy chết chí phiêu lưu, bôn tẩu, để cảm khái trong niềm thương nhớ, trong giây phút chạnh ḷng tưởng đến một mảnh đất xa xôi. Lữ khách ngạc nhiên ghé tai vào cơi yên lặng, cái yên lặng mênh mông và u uất, không bị phá bởi một tiếng súng bắn cướp nào như ở quê hương. Mấy tiếng tù và khuya rúc lên, bay vào gian nhà vắng. Lắng biết mọi người đă ngủ yên cả, vị thần tử của giang sơn Trung Quốc vắt chân chữ ngũ, khe khẽ ngâm một bài thơ cổ, qua nỗi xúc động đột nhiên tụ lại trong người: Uỵt loọc, vú thày sướng mủn thín, Coong phống, d́ phổ, tui sàu ḿn, Cú chấu sèng ngồi Hồn sán ś, Dề pun, chống séng tâu hac ạin. (Nguyệt lạc, ô đề, sương măn thiên Giang phong, ngư hỏa, đối sầu miên, Cô Tô thành ngoại Hàn San tự, Dạ bán, chung thanh đáo khách thuyền...) Ngay lúc ấy, từ gian buồng bên nổi lên mấy tiếng ǵ như chuột rúc. Lữ khách, thấy đứt mạch cảm hứng, càu nhàu trong bóng tối: -ấy dà! Cẩm tố xỉ a ! (Chà! Lắm chuột thế! ) Nhưng đó không phải là tiếng chuột rúc. Đó là tiếng người con gái chở đ̣ ban tối cười qua hai làn môi kín đáo khép lại. 1-1940 . Bài Phong kiều dạ bạc của Trương Kế, thời Đường. EM D́n trong số những người đọc tôi hôm nay, ít nhất cũng có đến một trăm người quen em gái tôi. Tôi nói một trăm, v́ muốn để cho em tôi đỡ tủi, khi mưa xuân lướt về trên những mái nhà đầm ấm, và nắng xuân chợt bừng qua kẽ lá như ánh Sáng chiếu lại từ những tấm ḷng của các thiếu nữ đương tơ. Ngót bảy năm nay, chúng tôi xa nhau, ai biết em tôi đă qua bao nhiêu cuộc thử thách, người con gái vốn đă gầy yếu sẵn khi c̣n ở chung với chúng tôi? Và cả em nữa, em anh S, biết đâu em sẽ lại không đọc anh, đọc chính em, ngạc nhiên thấy đời em giống in như thiên truyện anh viết, và hết cả hồ nghi khi nh́n đến cái tên kư thân thiết dưới này. Nhưng em sẽ ở đâu đọc anh, gần anh, xa anh, hay không c̣n gần và xa anh nữa, trên đời này ? Xuân đến! Mưa bay! Người ta bảo nhỏ anh rằng trong tháng Giêng tốt lành sẽ có nhiều đám cưới. Anh không tin, mà tin làm sao, v́ qua ánh Sáng ngày xuân, anh vẫn thấy ḷng buồn vô hạn. * * * Sau bốn năm ba tôi mất, trước hai năm tôi lên tỉnh học, em gái tôi, tôi nhớ đúng thế, vào đời. Cuộc đón rước đầu tiên ở ngưỡng cửa đời sống là một cuộc ḥ hẹn giữa em tôi và người bạn trai của em. Năm đó, em tôi mười lăm tuổi. Như thế em tôi c̣n là chậm biết đời nếu ạo ạánh với những thiếu nữ bây giờ mới mười ba tuổi đă tỏ ra lịch lăm. Những khách nợ lâu đời nhất của d́ ghẻ tôi -em tôi và tôi là đôi con cùng cha khác mẹ -được em tôi lục ra và đi đ̣i hết. Em tôi trang điểm cẩn thận trước khi đi, và đi thật lâu. Tôi c̣n nhớ mùi nước hoa lần đầu em xịt lên tóc, một thứ hương vị ảo năo đặc biệt cho mũi tôi lúc bấy giờ. D́ tôi nh́n em trang điểm th́ gắt nhưng không phải là đe nẹt, mà lại ngụ ư khen. Riêng tôi, tôi nhận thấy em tôi đă đổi khác. Người con gái họ Hồ đó có lẽ sắp làm nên chuyện ǵ phi thường đây. Thành thử, hễ em tôi đi đ̣i nợ, là tôi trốn học đi theo. Chúng tôi "đuổi" nhau qua nhiều phố, cuối cùng, em tôi đến "đ̣i nợ" một người con trai nhỏ nhắn, xinh đẹp, đứng đợi em ở một phố vắng vẻ vùng ngoại ô. Ai đă từng có một người em gái tự do, tất hiểu ḷng tôi lúc đó, một nửa căm giận, một nửa e thẹn, chỉ sợ em biết được anh ṭ ṃ ḍ theo. Sự bắt được tang chứng kia càng làm tôi phục ba tôi là thông minh, khi một hôm, no thuốc phiện rồi, người nhắm mắt lại, rồi lại mở mắt ra, bảo với tôi đương loay hoay định ăn cắp một cái bánh ngọt trên khay: -Ba biết con thèm ăn bánh lắm, nhưng sao con không xin ba? Ba đương mải nghĩ về em D́n của con. Ba chỉ sợ sau này nó hư. Tướng nó không được tốt lắm. Chỉ có anh Hai con là tử tế thôi. Tôi nũng nịu bảo ba tôi: -Thế con không tử tế à ba? Lúc nào ba hút thuốc phiện chẳng có con ở ngay bên là ǵ. C̣n anh Hai th́ chỉ biết chạy đi chơi. -Phải, con tử tế với mấy cái bánh. Nhưng thôi, các con nhờ trời cũng khá cả, cái đứa hư nhất ba sợ là con D́n. Và ba tôi đă nói đúng. Tôi cũng nghĩ đúng. Một dịp cho tôi khoe cái tài trinh thám với anh tôi: -Đố anh biết đi đ̣i nợ là ǵ? -Là đi bắt nợ, là đi thúc nợ. -Là... Tôi vít cổ anh tôi xuống, nói khẽ: -Là đi với trai, em D́n nó đi với trai đấy. Anh tôi c̣n trẻ, nên cũng hăng hái hỏi tôi: -Thật à? Bé thấy con D́n ở đâu? Hay ai bảo? Nói mau lên, anh sốt ruột nghe lắm rồi đây! Tôi kỹ càng thuật lại chuyện và cười bảo anh tôi: -Anh em ḿnh được như cái thằng cu ấy, cũng thích đấy nhỉ. Ngày hôm sau, chúng tôi lại đi ŕnh, và lại bắt gặp em gái tôi. Nhưng chúng tôi chỉ trông nhau mà không ai dám ra đánh mắng người con trai như ở nhà đă định. Măi đến sau này, tôi mới kịp nhận thấy chúng tôi nhát gan và vô lư, nhưng lúc tỉnh ngộ như thế, th́ em gái tôi đă vào đời! Gia đ́nh tôi là cuộc phân tranh ngấm ngầm và ra mặt giữa hai phe. Mẹ tôi và d́ ghẻ tôi đánh nhau luôn, nhất là từ ngày ba tôi mất. D́ ghẻ tôi đă nhanh nhẹn chiếm được hết của cải của ba tôi, và khôn khéo sang tên d́ ngay từ hồi ba tôi c̣n sống. Mẹ tôi không có cái ǵ cả, ngoài ba thằng con trai phải nuôi, và cái bàn thờ của ba tôi phải dọn sửa. Mẹ tôi bảo d́ tôi là con một đứa hái củ nâu. D́ tôi chối phắt cái gốc tích ấy đi, và trả lại cho mẹ tôi hai tiếng "lái đ̣". Rồi hai người đánh nhau. Anh Cả tôi chạy can hai người ra, anh Hai tôi đóng cửa cho hàng phố khỏi thấy, c̣n em tôi và tôi th́ khóc. Chúng tôi không biết ai phải, ai trái, nhưng chúng tôi người nào bênh mẹ người ấy. Em gái tôi phân bua với tôi: -Mẹ anh tồi quá, cứ đánh mẹ em luôn. -Mẹ em tồi ấy. Cậy có của lộng quyền. Giữa hai chúng tôi có một cái ǵ ngăn trở. Chúng tôi tuy cùng ở chung một nhà, ăn cùng mâm, nhưng thực ra th́ xa cách. Mẹ tôi t́m đủ cơ hội để d́m d́ tôi xuống, và cố nhiên, như bắt được một thứ khí giới độc ác và màu nhiệm, người vin ngay lấy câu chuyện theo trai của em tôi để nói bóng gió. Hôm hai người căi nhau, tôi được gọi ra làm chứng. Tôi thấy d́ tôi ngồi trên sập, trước mặt một cái tráp trầu không vỡ đổ, nghiến răng hỏi tôi: -Có thực chính mắt anh trông thấy con tôi theo trai không? Tôi không đáp và đưa mắt nh́n em gái tôi đứng thút thít khóc ở xó nhà v́ vừa bị mấy cái tát. Tiếng d́ tôi vẫn dằn mạnh: -Anh cứ nói đi để tôi đánh tan xác nó ra, đồ không có người dạy! Mẹ tôi xen vào: -Đừng có nỏ mồm. Bảo ai không có người dạy? Không được chạm đến con tôi! Giữa lúc tôi chưa biết nói làm sao cả, th́ em gái tôi chắp tay đưa lên bụng, kín đáo lạy tôi mấy cái. Ḷng thương một người con gái yếu ớt làm tôi quên hẳn sự hiềm khích giữa người trong nhà. Tôi đáp rất gọn: -Không, con nói dối đấy chứ! Tức th́ d́ tôi vênh mặt lên: -Nghe nữa đi, nghe cái đồ nói dối nữa đi! Và tức th́ hai cái tát của mẹ tôi cháy bỏng trên má tôi: -Ai dạy mày nói điêu, mày hai lưỡi! Nhưng tôi lại chỉ c̣n có một lưỡi, khi ngồi ăn cơm với mẹ tôi: -Đúng là con D́n đi với trai, mẹ ạ. Ban năy nó lạy con đừng nói. Mẹ tôi lườm tôi và im lặng. Một chiều kia, đi học về, tôi ngạc nhiên thấy em gái tôi bị trói chặt như con lợn nằm ngoài sân, nhăn mặt dưới những vụt roi mây chập ba lại. Bên cạnh em, những tờ thư vất bừa băi, cái xanh, cái tím, cái vàng, cái lá mạ. D́ tôi sai anh Hai tôi đọc to lên từng cái một. Mỗi lần một bức thư đọc dứt, là một lần roi mây vụt xuống đít em tôi. Tôi ngẩn người nghe cái giọng nói khôn khéo ngọt ngào mà tôi được biết lần thứ nhất. Nó lọt tai và mát ḷng quá. Đôi khi người con trai gọi em tôi là "quư nương" và tự xưng là "kẻ này". Tôi giấu một bức thư vào túi rồi đem ra học thuộc ḷng. Em tôi chắc không muốn nghe lắm, nên nhắm mắt lại. Thực không ǵ đẹp bằng yêu nhau, xấu bằng yêu nhau! -Đấy, em anh, anh xử lấy. Bây giờ ba nó chết rồi, tùy anh định liệu. Anh Cả tôi vốn hùng hổ nên đáp: -Gọt gáy bôi vôi, đem trôi sông nó đi! Em tôi nghe hai tiếng " trôi sông" th́ nức nở khóc. D́ tôi nóng mắt, cúi xuống, giật từng cái áo của em mặc ra. Đột nhiên không ai bảo ai, ba anh em chúng tôi cùng quay mặt đi. Riêng tôi, tôi thấy nổi dậy trong ḷng nỗi công phẫn đối với cách giáo dục tàn nhẫn kia. Và suốt đời, tôi không quên được cái thảm cảnh của một người con gái bị xử ngược chỉ v́ phạm một tội rất thông thường là yêu v́ nhẹ dạ. Sự đó rất có ảnh hưởng đến đời t́nh ái của tôi, một cuộc đời chỉ toàn thấy những dang dở v́ lẽ tôi không biết giữ trong tay những hạnh phúc mau biến. Sau trận đ̣n hôm ấy, em tôi trở nên buồn bă. Cuối cùng, d́ tôi nhốt em tôi vào một cái buồng tối, khoá kỹ, chỉ cho giao tiếp với bên ngoài qua cái cửa sổ nhỏ. Tôi linh cảm rằng, tuy chúng tôi đă được yên ḷng về cách nhốt em tôi như thế, một sự ǵ nghiêm trọng vẫn lảng vảng quanh nhà chúng tôi. Quả nhiên, một đêm kia thức dậy, tôi đứng ở trên gác nh́n xuống đường phố, chợt thấy một bóng người động đậy trong bóng cây. Ngay lúc đó, cánh cửa dưới nhà kêu lên, và người vú già tay cầm một tờ giấy trắng tiến lại phía cái bóng. Tôi ngẫm nghĩ và hiểu biết. Sáng mai, tôi chạy xuống nhà, lại căn buồng nhốt em gái tôi, bảo em: -Sao em dám đưa thư cho vú già đem cho cái thằng nào đấy ? Em tôi đáp lại bằng một giọng cương quáết, rắn rỏi, một giọng nói làm tôi rùng ḿnh, không ngờ có thể có được ở trên môi người con gái mới mười lăm tuổi: -Tại v́... em nhớ người ta quá ! -Thế em không sợ người nhà đánh à ? -Trừ phi anh nói. Nhưng em biết anh tử tế, chắc chẳng bao giờ anh muốn em khổ hết; anh c̣n nhớ ngày nào chúng ta giữ trâu và ăn ổi với nhau không? Tôi không quên được ngày đó. Nó là cái kỷ niệm đẹp đẽ của đời tôi mà em tôi vừa nhắc lại. Một cánh đồng cỏ xanh mượt nằm ngủ dưới chân đồi, mới ba giờ chiều đă mờ, v́ bóng núi che khuất mặt trời đổ lên đó. Chúng tôi thả trâu cho tự do ăn cỏ, ḷng thanh thản dưới một bầu trời Sáng đẹp. Đôi lúc tiếng ạáo của dân Mường từ xa vẳng lại, là những thanh âm độc nhất hiu hắt trong cái rộng răi, cô quạnh của linh hồn. Chúng tôi đánh trâu ḅ lên đồi vào lúc mờ Sáng, và trở về nhà khi nắng vàng chỉ c̣n nửa đốt ngón tay trên đầu bụi trúc. Đàn vật nối nhau theo hàng một, từ trên đồi uể oải xuống, làm thành một cái ḍng màu xám chảy chầm chậm trong ánh mờ nhạt của hoàng hôn. Ngoài mấy người con gái mà tôi mến rất nhẹ nhàng và rất kỳ dị, em tôi là người bạn nhỏ hiền hậu của tôi ngày ấy. Chúng tôi cùng để ḷng ước mong những chuyện không thể có, em tôi mơ được một căn nhà ngói dựng trên đồi, và tôi khờ khạo hơn, giản dị hơn, được b́nh yên chăn trâu trọn kiếp. Hai tôi lấy hoa ạim cài lên đầu, lên áo, và cùng cho rằng hương hoa ạim thơm, tuy thực ra nó vô cùng nhạt nhẽo. Chính ở cái chốn mà mây gió c̣n giàn nguyên màu dĩ văng đó, chúng tôi lớn lên hồn nhiên giữa bài thơ tưng bừng của sự sống, hồn nhiên nhận biết cái tang máu mủ lần thứ nhất xảy ra trong cuộc đời chúng tôi: ba tôi mất. Cái chết lặng lẽ của người trái hẳn với tháng ngày sôi nổi người sống, làm nhiều khi tôi ạinh ḷng ngơ ngẩn trước thiên luật không thể cưỡng lại gieo xuống muôn loài. Đời sống lôi cuốn chúng tôi về những hoàn cảnh khác. Chúng tôi đau đớn thấy mây gió ngày xưa dần dần xa vắng bên những giấc mộng chỉ c̣n là nỗi thương tiếc nức nở giữa cuộc đời. Người con gái ngây thơ, vô tội là em tôi ngày xưa, bây giờ đang yêu thắm thiết, yêu mê say và đang phác họa trong óc những bước đường liều lĩnh sau này. Một Sáng, giấc mơ của tôi bị cắt đứt v́ mấy tiếng kêu hốt hoảng của d́ ghẻ tôi: -Trời ơi, con D́n nó trốn mất rồi ! |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 09:11 AM Post #9 |
|
Administrator
|
Nếu bạn là người đến sau các lượt post trước, vui ḷng kéo đến cuối trang để xem chi tiết từ đầu. Thanks Tất cả mọi người cùng chạy vội lại bên d́. Gian buồng nhốt em tôi đă từ bao giờ bật khoá. Rương của em tôi bị nậy nắp, bao nhiêu áo quần cũ, mới đều mất hết. Tôi chợt nhận thấy, trước quang cảnh đó, một sự ǵ hoang vắng lạ lùng, một nỗi ǵ lạnh lẽo không hẳn buồn rầu, nhưng kinh ngạc. D́ tôi lăn ḿnh vật vă khắp nhà. Anh Cả tôi suy nghĩ về cách trốn đó. Anh Hai tôi thông minh hơn, chạy t́m em ở khắp các xó giường giăng đầy mạng nhện. Tôi th́ chỉ biết yên lặng. Bỗng tôi để ư đến đôi mắt của ba tôi trong bức ảnh đặt trên bàn thờ, đôi mắt như quắc nh́n tôi. Nét mặt người buồn v́ ạám. Tôi ngờ như có sự trách cứ huyền bí nào đó, sự trách cứ chính đáng gieo xuống tôi, v́ tôi là một kẻ phạm tội: tôi đă quá dung thứ sự thầm nén của em gái tôi. Cuộc trốn đi được ngót ba tháng, th́ một hôm, chúng tôi nghe tin em D́n bị người con trai từ bỏ. Sự đoạn tuyệt đột ngột đó rất phiền phức và khó hiểu với tôi. Nhưng anh Hai tôi lại tỏ ra rất tường tận, kinh nghiệm. Anh giảng cho tôi biết: -Đại phàm yêu nhau mà lấy nhau là hỏng. -Thế yêu nhau mà không lấy nhau là không hỏng à anh ? -Cái đó c̣n tuỳ mỗi người một duyên số. Câu triết lư vu vơ của anh tôi thế mà đúng. Người ta yêu nhau chỉ để yêu nhau. Lấy nhau tức là tham lam, ích kỷ. Mà đă yêu nhau, sao lại không thể can đảm xa nhau, không thể cao thượng chịu dứt cái t́nh đau đớn được? ái T́nh, mà cái tên thứ hai ở thế gian này là Đau Khổ, không bao giờ cho phép người ta được thỏa nguyện. Chỉ có cha mẹ mới có quyền định đoạt được cuộc đời của con, và "Trời" muốn thế, v́ các bậc đă phải mang nặng đẻ đau, ắt được đền bằng một bài tính đố chính họ t́m lấy con số đáp! Xa nhau là yêu nhau thêm lên, v́ hai trái tim vẫn tưởng nhau đẹp đẽ, nghĩa là vẫn sung sướng đánh lừa được nhau, vẫn mơ hồ và... tưởng tượng! Em gái tôi không hiểu thế sự dám liều lĩnh đem cái tuổi mười lăm của ḿnh ra thử thách một chuyện vượt lên trí óc, dại dột đem ḿnh làm gương cho người sau, cho tôi. Em tôi đi được ba tháng th́ d́ ghẻ tôi cũng đi theo. Người đàn bà này đường hoàng đi ra bằng lối cửa chính, đem theo tất cả những của cải mồ hôi, nước mắt của ba tôi. Người khách thương ba mươi năm trời lăn lộn để gây chút sự nghiệp mong manh, không biết lúc này, ở thế giới bên kia, có thấy rằng chỉ những cuộc hôn nhân chính đáng mới tạo được nên những người vợ hiền và con chính đáng? C̣n những sự lấy nhau v́ nhục dục, v́ tham vọng, chỉ là cách tự thỏa măn và không có nghĩa ǵ? Từ bao lâu nay, tôi vẫn tin rằng mẹ tôi sung sướng. Nhiệm vụ một người vợ hiền, mẹ đảm Việt Nam đă được làm trọn vẹn, và danh vọng xứng đáng ấy được lấp lánh ở một chỗ cao quư nhất trong trái tim người. Cái phần thưởng đến với người tuy quá chậm và khó, nhưng chính sự khó và chậm ấy đă khiến tôi yêu mến nước Nam của tôi bằng một tấm ḷng trọng đại, một mối t́nh vô ạong, nhất là quê hương thứ hai của tôi lại không được huy hoàng rực rỡ! Một năm trôi qua. Mùa xuân đến. Chúng tôi đón Tết trong nhà nhỏ, ba anh em cùng ngồi quây quần bên mẹ, quanh một nồi bánh chưng sôi. Gió bên ngoài rét lắm, lật trái những tấm lá thấp thoáng trong ánh lửa từ bếp chiếu ra. Mưa rơi ngoài cửa. Bàn thờ ba tôi Sáng trưng lên dưới một hàng nến đỏ nghiêm chỉnh như một toán quân đi chào cờ. Mắt mẹ tôi long lanh ướt. Người nh́n vào bếp lửa, đầu gối giơ cao để che lấp đôi mắt, chăm chú giở củi, nhưng thực ra là để che sự cảm động. Giữa lúc đó, người vú già ghé vào tai tôi: -Cậu ra cho cô D́n hỏi. Cậu ra một ḿnh thôi ! Tôi ngạc nhiên đứng dậy, nói thác với mẹ tôi là đi tiểu rồi mở cửa bên chạy ra đường. Tôi thấy em tôi đứng nép dưới hiên một nhà người hàng xóm, rét run cầm cập. Tuy không trông rơ mặt và người em, nhưng tôi cũng biết được em gầy và yếu đi nhiều lắm. Em tôi nh́n tôi rồi hỏi: -Anh ra có ai biết không? Mẹ em làm ǵ đấy? Tôi giấu chuyện d́ tôi bỏ nhà đi, và đáp: -Không ai biết cả v́ anh nói dối anh đi tiểu. Cả nhà đang nhớ em, sao em không vào? -Anh đừng nói cho ai biết em về nhé! Em van anh đó. Em xấu hổ lắm. Em lại đây thăm nhà v́ em nhớ mẹ, nhớ các anh. Tôi nghẹn ngào bảo em: -Thôi em cứ về, mẹ em năm nay ăn Tết ở nhà ông ngoại. Chả ai đánh em nữa đâu. Nước mắt em tôi trào ra, em nức giọng: -Không, em không vào. Em đến chúc Tết anh là đủ. Xong, em đi... Tôi hốt hoảng: -Em đi đâu ? -Em vào Sài G̣n. Mười giờ tối hôm nay có tàu. Em chỉ c̣n ở đây được hai giờ nữa thôi. Năm nay anh có được nhiều tiền phong bao không? Chắc bánh chưng ở nhà ngon lắm nhỉ? -ừ ngon lắm, em vào mà ăn. -Em đă bảo em không vào mà lại. Em lại đây cốt được trông thấy anh và xin anh... mấy xu mừng tuổi gọi là nhớ lại ngày nào anh mừng tuổi em! Tôi sờ vào túi, móc ra được năm đồng xu, ngần ngại đưa cho em tôi: -Anh nghèo lắm em ạ. Em tôi đón lấy số tiền, và cười đau đớn: -Thế là nhiều rồi anh ạ. Thôi em đi nhé ! Nói dứt, em tôi lủi vào bóng tối, trong lúc tôi chợt nhớ ra, hỏi với: -Em... em vào Sài G̣n với ai ? Tôi bước vào nhà buồn bă, sau khi đưa ống tay áo lên quệt nước mắt, giữa lúc mẹ tôi đă đứng dậy thắp hương trên bàn thờ ba tôi, v́ tiếng pháo giao thừa bắt đầu nổ. Xuân về! Mẹ tôi yên lặng khấn khứa, đoạn quay lại phía chúng tôi, giọng nói của người như nhắc lại cả một dĩ văng thiếu tươi đẹp: -Không biết con D́n năm nay bao nhiêu tuổi nhỉ ? 12-1943 Sáng trăng suông Chị đỏ Đương có một cuộc đời không đỏ chút nào. Tóc chị rối ren như tâm hồn chị bận rộn, bập bùng và sầu thảm như ánh đèn dầu lạc ạoi không đủ Sáng một góc nhỏ trong căn nhà tranh. Chị đỏ Đương lạc chồng từ năm mười tám tuổi. Chồng chị, một buổi Sáng kia, ngừng lưỡi cày đang thao thao rẽ những luống cổ điển trên mảnh đất ngh́n đời, để nghe ngóng một tiếng gọi từ nơi nào vẳng lại: "Sà Gọng ! Sà Gọng !" ấy thế là người dân đinh của xă Ḥa Trường kia, giữa lúc máu trai chạy cuồng loạn trong người, đă ném cày, bỏ vợ, vất bà con, bước lên tàu sang... sang Tân Thế Giới.Và chị đỏ Đương đỏ mắt đợi chồng. Nhưng anh đỏ Đương không bao giờ c̣n trở lại. Chị đỏ Đương khóc đến đau mắt, và ba mùa thu qua, ba mùa thu của một tấm ḷng nghi ngờ, thắc mắc, ba mùa thu đă trải lên đời chị đỏ Đương, như đă trải lên xă Ḥa Trường, sự nguôi quên, lặng lẽ. Chân trời xanh. Mặt hồ lặng. Người thiếu phụ Việt Nam đă thấy chết trong ḷng niềm đợi chờ đau xót, bây giờ trở lại với cuộc sống b́nh thường, nhỏ mọn, nối Sáng theo chiều, qua mùa hạ sang mùa thu. Chung quanh chị đỏ Đương không ai nhắc đến anh đỏ Đương nữa. Mà có nhắc đến th́ nghĩa ǵ mấy cái tiếng khô khan này: -à, ở măi bên kia Tân... khí giới! Xa. Xa. Và xa. Ḷng chị đỏ Đương tưởng tượng làm sao ra cái màu xanh mênh mông của biển cả, để với qua đó một bóng người đă mang đi nửa cuộc đời của chị. Chị đỏ Đương cần phải lấy chồng. Người làng ai cũng thấy vậy. Và chị đỏ Đương rất thẹn mỗi lần người ta khuyên chị bước đi bước nữa trong đời. Là v́ chị đỏ Đương c̣n đẹp, có phần đẹp hơn trước đây, tuy không bao giờ chị dám chắc rằng ḿnh đẹp hết. Đôi lúc, chị đỏ Đương ạoi trộm bóng ḿnh lên mặt giếng, ngắm vội vàng, rồi thẹn thùng đưa mắt nh́n xung quanh, như sợ có ai vừa chợt thấy. Mùa xuân năm đó... * * * Cuộc đời thơ ấu của tôi đang diễn ra trong tiếng chim ca, trên bờ sông làng Chung Thượng giáp ngay nách làng chị đỏ Đương. Con đường đưa tôi đến nhà trường, hơn nữa, lại chạy qua trước nhà chị, một căn nhà nhỏ núp trong bóng dừa xanh, khiến tiếng nói của chúng tôi thêm thân nhau, cuộc đời chúng tôi thêm gần gũi. Đôi mắt người thiếu phụ ấy đă nhiều lần nh́n tôi qua hàng rào, và cái nụ cười chị từng nở trong bóng mát của một tấm ḷng giàu thương yêu cũng như nhiều cực nhục, khiến tôi sung sướng nghĩ đến một ngày rất gần đây, tôi sẽ có chị đỏ Đương trong số những người thân thích. Tôi chỉ biết rằng chị đỏ Đương rất đẹp, đẹp kín đáo, và tôi lựa ngay được một người để gán cho chị. Người đó là anh Hai tôi. Rồi tôi mang theo trong ḷng từ đấy, trên dải đường đă b́nh yên thu ngắn cuộc đời học ạinh của tôi lại, cả một giấc mộng to tát, giấc mộng phác vẽ, xây đắp hạnh phúc không cho ḿnh, mà là cho một người, cho hai người thân thích. Tôi nh́n nhận chị đỏ Đương bằng một vẻ niềm nở riêng, và chị đỏ Đương đăi lại tôi theo hàng thân thích. Hàng rào râm bụt che khuất căn nhà chị đỏ Đương vẫn mùa mùa nở hoa, ngày ngày tươi thắm. Bên kia hàng rào, qua những kẽ lá loáng thoáng, về những buổi Sáng mùa đông, tôi vẫn thấy hơi nóng bốc lên từ cái miệng thắm nước trầu không, theo câu hỏi: -Em đi học sớm thế? Có rét lắm không? -Chả rét chị ạ. Em có áo bông rồi. Một lần, mừng được tin anh tôi sắp về ăn Tết, tôi chạy đến bảo chị đỏ Đương: -Chị đỏ ạ, anh em sắp về Tết đấy. Mời chị xuống nhà em mà xem. -Thế à ? Tôi tiếp theo, quên rằng những câu nói tự nhiên của ḿnh đang làm cho một cô gái quê e thẹn: -Thật đấy, ai nói dối chị. Anh em ở Hà Nội về ấy mà. Tết chị đến chơi với anh em nhé. Nói xong, tôi sung sướng cười, trong khi chị đỏ Đương đưa tay vin cành cây, ngó xuống đất, ngón chân cái di đi di lại ḥn đất trong vườn... -Hà Nội chắc là vui lắm đấy, em nhỉ ? Tôi đáp như khi đứng trước các bạn cùng tuổi: -Mà nào em có biết Hà Nội là cái... cóc ǵ. Nhưng chắc là vui v́ nghe anh em bảo thế. Không đợi cho tôi sắp nói nữa, chị đỏ Đương bước vào nhà, sau khi bảo tôi: -Thôi, em đi học không lại muộn. Trời thôn quê xanh ra, cao lên, soạn sửa đón ba ngày của một mùa thái b́nh, thịnh vượng. Gió trong ruộng đă thoáng lẫn hương xuân, và trong khi tắm biếc thêm lđá tre mườn mượt nhung, đă làm rớm chảy sự tươi thơm trong những tấm ḷng trai trẻ. Trăm ngh́n lần ḍ hỏi nỗi thanh tịnh của ḍng sông, điệu hiền ḥa của chim gió, tôi cảm nghĩ đến những tiếng pháo sắp sửa cười vang để rồi, bất thần, ngừng bước chân, tôi đưa tay viết lên không gian hai chữ con con, xinh xinh, mà tâm hồn tôi đă nhiều lần nhắc đến: Tết! Chỉ c̣n ba ngày nữa là hết năm. Tôi mong đợi kỳ hạn về của anh tôi bằng cách ngẩn người đếm từng tiếng trống trễ nải, những tiếng trống chậm chạp lắm mới đập được vào tai tôi, trong khi, từ đằng xa, tôi ngạc nhiên thấy người khán già đă nhấc hẳn lên cái dùi gỗ... Chị đỏ Đương không có vẻ đợi Tết. Chị không biết trông chờ, mong ước, th́ nghe làm sao được sự vần vũ màu sắc của không gian, thấy làm sao được nỗi rộn ràng của thời tiết. Chị đỏ Đương gói bánh, giă gị và nhờ những công việc này chị, biết rằng sắp Tết. Hôm chạy một mạch từ nhà lên báo với chị tin anh tôi về, tôi vẫn thấy chị đỏ Đương ngồi yên lặng nấu bánh. -Chị đỏ ạ, anh em đă về đấy. Chị xuống nhà em ngay đi ! Nói xong, tôi đặt vào bàn tay chị hai chiếc bánh trứng gà, nói là quà của... anh tôi biếu chị. Lần đầu tiên, tôi thấy người thiếu phụ ấy buồn bă rơ rệt, lần đầu tiên đang vui, tôi bỗng thấy ḷng ḿnh rạo rực, thắc mắc v́ tôi trót lỡ lời. Chị đỏ Đương không nói, không nh́n tôi, đôi mắt hướng cả về phía lửa cháy như người tính toán một điều ǵ. Sợ chị không bằng ḷng, tôi hỏi gặng: -Chị đỏ giận em à ? Chị đỏ Đương ngoảnh lên nh́n tôi, mỉm cười gượng gạo: -Không, chị không giận, nhưng chị không muốn lên. -Chị chê nhà em chật à ? -Không phải, nhưng chị không muốn lên. -Thế th́ em bảo anh em... đến với chị vậy ! Chị đỏ Đương sặc lên cười. Tiếng cười dữ dội quá, lạnh lẽo quá, v́ nó đột nhiên, v́ chưa bao giờ chị đỏ Đương cười như thế hết. Ra đến ngơ, tôi c̣n quay với lại: -Chị Đương đừng giận em nhé! Có tiếng đáp lửng lơ: -Không ! * * * |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| TheBlackSun | Jul 9 2006, 09:14 AM Post #10 |
|
Administrator
|
Nếu bạn là người đến sau các lượt post trước, vui ḷng kéo đến cuối trang để xem chi tiết từ đầu. Thanks Tôi ngồi lọt vào giữa đám đông người nhà quây quần trên chiếc phản ngựa đặt hỏa ḷ, v́ hôm đó là Sáng mồng một Tết. Anh tôi hỏi tôi: -Lâu nay bé học có khá không ? Tôi đáp: -Em học cũng được anh ạ. Nhưng em có chuyện này muốn nói với anh... Mẹ tôi mỉm cười, nói xen vào: -Nó muốn nói đến con đỏ Đương ở làng bên đấy. Con ấy nó đă có chồng rồi, nhưng thằng va đi Tân... khí giới đă mấy năm không thấy về. Sợ có sự gièm pha không tốt cho người tôi yêu mến, tôi nói trước: -Chị ấy tốt đáo để. Anh cứ lấy đi, đến lúc chồng chị ấy về th́ đă... xong rồi! Anh Hai tôi ngồi yên lặng. Măi sau anh mới chậm răi: -Cứ kể ra lấy vợ nhà quê cũng tốt. Đỡ được mẹ. Nhẹ cả cho ḿnh. Ngay chiều hôm ấy, lấy chỗ t́nh quen biết, tôi đến mừng tuổi chị đỏ Đương và nhân tiện để anh tôi xem mặt chị. Thấy chúng tôi đến, chị đỏ Đương luống cuống cầm gậy ra đánh chó, rồi quên cả chào hỏi khách, chị cứ nắm lấy tay tôi mà yên lặng. Cảnh nhà chị đỏ Đương thanh bạch quá, Tết đến càng làm thanh bạch thêm. Mấy que hương đen ngậm ngùi cháy trên bàn thờ vắng vẻ, vài bông hoa giấy trơ trẽn tḥ ra ngoài chiếc b́nh sứ, không đủ điểm Sáng sự u tịch đă có từ nhiều đời. Chị đỏ Đương sống bên một người chị gái lỡ thời, tàn tật, thiếu hạnh phúc sum vầy, nhưng lại giàu ḷng nhân đức. Hai tâm hồn ấy, một đă bị sa thải khỏi cảnh hoa nắng của đời, và một mang nặng cái dĩ văng t́nh duyên không đẹp, đă ghé lại bên nhau, như bóng chiều nghiêng xuống túp lều rách, và cùng cảm hiểu nhau trong thứ tiếng nói thầm kín của đau thương. Chị đỏ Đương có thật để ḷng rung động trong buổi sơ ngộ với anh tôi hay không, tôi không dám chắc. Nhưng bảo rằng người con gái ấy đă để thoáng lẫn ư nghĩ muốn lập một gia đ́nh thứ hai, tôi đă có một nhận xét không quá sai lệch. Điều khiến chị đỏ Đương dùng dằng trước ngưỡng cửa cuộc sống mới, đó chính là cái h́nh bóng chỉ c̣n là h́nh bóng thường run run ở một nơi mà chị mơ hồ đoán là xa lắm, có thế thôi. Anh Hai tôi th́ đă nếm mùi ăn chơi ở Hà Nội. Anh đă biết qua thế nào là chán nản, cái cảm giác tẻ ngắt, vô vị, rớt lại sau những buổi tiệc đời, sau những cái xoay lưng hung tàn của mấy người con gái. Rồi giữa lúc ḷng anh rộn cảm sự hoang vắng, u tịch, anh tự nhiên nghĩ đến gia đ́nh, cứu cánh của những tâm hồn bị ruồng bỏ. Lần ấy, anh tôi nói trước: -Năm mới, nhân dịp được về chơi, tôi đến mừng tuổi cô. Chị đỏ Đương cúi mặt xuống, giọng nói run run: -Cảm ơn anh... Chị đỏ Đương chỉ nói được có thế, rồi bỏ tôi đi têm trầu, pha nước. Tôi đứng lấp ló sau thân cây cột, mỉm cười với anh tôi, đôi mắt nh́n anh ḍ hỏi... Ra về, thấy tôi xoắn xuưt đến chuyện cưới chị đỏ Đương, anh tôi gắt lên nhưng với vẻ hiền hậu: -Trẻ con... th́ biết ǵ ! Cách đấy ít lâu, theo lời yêu cầu của anh tôi, mẹ tôi sang bên nhà chị đỏ Đương dạm ngơ. Lễ ăn hỏi thật là đơn giản với những người thoạt ạinh ra đă sống một cách đơn giản. Chị đỏ Đương trốn biệt vào trong buồng, nghe qua kẽ vách, và nh́n trộm cũng qua đó. Tiếng người anh chị đỏ Đương hỏi: -Bây giờ th́ cô định thế nào? Có bà bên làng sang bỏ trầu đấy. Mấy phút yên lặng trong buồng rồi có tiếng đáp vọng ra, tiếng đáp của người chị ruột chị đỏ Đương: -Cô ấy... bằng ḷng rồi ! Tiếng "rồi" bị ngạt trong cái bàn tay chụm lại. Trên đường về nhà, anh tôi giơ cho xem một cái bă trầu không và nói: -Đương nó ở trong buồng, nó ném ra cho anh. -Thế là anh chị xong xuôi với nhau rồi đấy ! Thực ra th́ công việc chưa xong xuôi được. Anh tôi phải trở ra Hà Nội làm, và việc xin cưới phải gác lại đến sang năm. Hôm anh Hai tôi lên tỉnh, nơi sẽ đáp tàu ra kinh đô xứ Bắc, chị đỏ Đương cũng trảy chợ, sắm hàng. Cùng đi một đường, trong cùng một ngày, hai người bạn ấy đă trao đổi rất nhiều tâm sự với nhau, giữa những bông cỏ may phân phất theo một chiều gió đ́u hiu... Tôi dừng lại ở đầu làng, trông theo họ, hai cái bóng mà tôi ước ao gần nhau măi, mất dần đi trong lớp nắng mờ... Rồi tôi mang theo trong ḷng, từ đấy, trên dải đường đă b́nh yên thu ngắn cuộc đời học ạinh của tôi lại, cả một giấc mộng to tát, giấc mộng cao quư, phác vẽ, xây đắp hạnh phúc không cho ḿnh, mà cho một người, cho hai người yêu dấu. Trong cảnh yên lặng của những ngày thôn dă, mất đi đều đều, không tăm không tiếng, đôi lúc người phu trạm gầy khổ đến gơ cái gậy tre trên cổng nứa, trao cho tôi những phong thư từ Hà Nội chuyển về. Những bức thư ấy, tôi đều đem đọc cho chị đỏ Đương nghe, và chị đỏ Đương đều xin tôi đem về giữ lấy. Tôi c̣n nhớ măi một đoạn này: -Hôm anh ra Hà Nội, không nỡ xa Đương, v́ tàu chạy rồi, anh c̣n thấy Đương lau nước mắt. Em nên v́ anh đối với Đương tử tế, v́ dầu sao, Đương cũng đă là con mẹ, là chị em. Phải, chị đỏ Đương đă là chị tôi. Và tất cả những người như chị đỏ Đương đều là chị tôi hết. Cứ ǵ phải chung sống dưới một mái nhà, chia uống một ngụm nước, cùng ngắm một ḍng sông, người ta mới yêu được nhau? T́nh yêu, nếu thực là t́nh yêu, th́ không có quê hương, cố quận, bởi nó tỏa ra từ một tấm ḷng nghệ sĩ mênh mông, tự nó đă sẵn có sức hun nấu, và thâu suốt qua, và bao trùm lấy tất cả những ǵ đáng được sự thờ kính thiêng liêng. Tôi yêu chị đỏ Đương của tôi và nhiều chị đỏ Đương khác, v́ tôi yêu vô cùng cái dải đất cần lao này, cái dải đất thoát được ra ngoài sự lọc lừa, phản trắc, cái dải đất chỉ bị bạc đăi mà không bạc đăi ai bao giờ. Anh tôi đă không bao giờ c̣n trở lại làng Chung Thượng nữa. Những năm trụy lạc, tù tội đă làm cách biệt con người ấy với cuộc t́nh duyên ngày xưa, và làm phai dần những lời thề thốt cũ. Rồi tôi cũng ra Hà Nội để chứng kiến cuộc đời lệch lạc, thiếu tin tưởng của anh tôi. Xa lắm rồi, lđá tre xanh vây kín xă Hoà Trường êm ái, và xa lắm, h́nh bóng người thiếu phụ thuở trước, tay vín cành găng, cố hỏi tôi bằng một giọng kín đỵo: -Anh em sao lâu về thế nhỉ ? Cách đây vài năm, tôi được tin chị đỏ Đương đă lấy chồng và đă có con ẵm. Tôi đem chuyện ấy nói với anh Hai tôi th́ anh cười chua chát: -Người định nhưng trời đặt, ai biết đâu ! * * * Một hôm, nhân có việc trở lại chốn cũ, tôi tạt đến thăm chị đỏ Đương. Tôi t́m lại nhà chồng chị, bày đặt ra chuyện mua thóc và hỏi thăm về mùa màng. Tôi cốt nói to để chị đỏ Đương hay rằng tôi đă về. Nhưng đáp lại cách ân cần kín đáo ấy, một điệu hát ru con từ gian buồng bên đưa lại, một điệu hát năo ruột, đều đều: Hầu hơi... Trăm năm đành lỗi hẹn ḥ Cây đa bến cũ, con đ̣ khác đưa... Tôi nhận ra tiếng chị đỏ Đương. Một cảm giác ǵ chán nản chạy lướt qua đầu óc tôi, chạy khắp người, khiến tôi rùng ḿnh khó chịu. Tự nhiên, tôi không muốn gặp chị đỏ Đương nữa, bước ra ngoài, trong lúc bóng đêm hắt hiu về đầy cả bốn phía. Trời Sáng trăng suông. 11-1943 |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| « Previous Topic · Văn Học & Cuộc Sống · Next Topic » |







2:17 AM Jul 12