| Welcome to EMVATHO HOME. We hope you enjoy your visit. You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free. Join our community! If you're already a member please log in to your account to access all of our features: |
| Xóm C̣ng | |
|---|---|
| Tweet Topic Started: Jun 26 2006, 03:14 PM (325 Views) | |
| TheBlackSun | Jun 26 2006, 03:14 PM Post #1 |
|
Administrator
|
Nếu mai này sản vật của đồng ruộng không c̣n th́ bản sắc đồng quê chắc sẽ phai nhạt. Hồn quê rồi sẽ tẻ lạnh và khi đó hồn người chân quê sẽ hoang vắng như đồng không mông quạnh... Vào, ra xóm C̣ng (ấp 11, xă Phong Thạnh Ddông, huyện Giá Rai) duy nhất chỉ có một con đường đất. Cơn mưa đầu mùa bất thần chụp xuống, tôi và xe tôi bị giam trong cái xứ "khỉ ho c̣ gáy" nhất của đất Bạc Liêụ Những cơn mưa đầu mùa thường giống như một người đàn bà chuyển dạ khó khăn. Không gian lặng yên, oi bức, sấm chớp nh́ nhằng, rền rĩ xa xạ.. Bầu trời cứ vật vă, chuyển động măi mới trút xuống một cơn mưa tối đất. Sau cơn mưa, mùi ẩm của đất xông lên. Xa xa, khói đốt đồng lừng lững giữa trời chiềụ Đồng xăm xắp nước, chiều chín đỏ một góc trời, tiếng ếch nhái nổi lên vang trên đồng xạ Và ḷng tôi chợt rộn ràng những mùa xưa cũ. Ngày ấy, sau những trận mưa đầu mùa là làng tôi bước vào ngày hộị Trai gái trẻ già túa lên đồng để đón nhận của cải của thiên nhiên. Các loại cá lóc, cá rô, cá trệ.. bụng đầy trứng, lổm ngổm ḅ lên đồng t́m vũng nước ngọt để đẻ trứng. Ddất chưa có nước, bắt cá dễ dàng, bắt một hồi đă quảy không nổị Ddến tối th́ đi bắt ếch. Dân ở các xóm xung quanh đổ ra cánh đồng giữa, cả cánh đồng bỗng sáng rực ánh đèn như một thành phố về đêm. Tiếng ếch kêu, tiếng người ư ới gọi nhaụ.. như một cuộc tập trận lớn. ếch nhiều vô kể, tại các vùng mả, đại lạng..., ếch bắt cặp thành bầy và dạn vô cùng, cứ đến mà chộp từng cặp bỏ vào giỏ. Hồi đó, ếch nhái bán chẳng ai muạ Ăn không hết, có nhà c̣n làm mắm ếch để ăn mùa hạ. Tảng sáng là ngày hội của lũ con nít làng. Những bước chân sáo tung tăng trên đồng xăm xắp nước để tranh nhau bắt ốc, bắt cua đồng và hái rau dừa, rau đắng... Hồi xưa cua đồng không ai bày bán ngoài chợ như bây giờ mà chỉ để cho heo ăn. Heo nái đẻ mà được ăn cua đồng th́ sữa nhiều lắm. C̣n ốc th́ lũ nhỏ chúng tôi đem luộc lá ổi, rồi bê nguyên rổ nghi ngút khói ngồi dưới tàng me cổ thụ của làng mà xúm xít lại lể ốc chấm cơm mẻ ăn chơị Giữa không gian miền quê trong lành và oi ả của trưa hè, cả lũ ăn mồ hôi mồ kê vă rạ Vậy đó, nhà nghèo, quê nghèo lại trong buổi loạn ly, chúng tôi chưa được học một bài về t́nh yêu quê hương đất nước mà tự nhiên cái hồn đồng đất quê hương nó nhập vào hồn người, nó dạy ḿnh làm người rồi thấy cánh đồng của làng như người mẹ sinh ra lúa, cá, ếch..., nuôi ḿnh lớn lên. Tư B́nh, trưởng ấp xóm C̣ng, người suốt một ngày dẫn tôi giới thiệu về phong trào đưa màu xuống ruộng khi công tŕnh ngọt hoá bán đảo Cà Mau vừa đưa nước ngọt về, nói với tôi :"Mưa đầy xóm C̣ng giống như Côn Ddảo rồi đó, anh phải đành ở lại một đêm thôị Ddể tôi kêu thằng Bảy Bi qua, sai nó đi soi ếch kiếm mồi, tối tụi ḿnh lai rai". Nói xong, Tư B́nh lấy tay làm loa hướng sang con rạch nhỏ để gọi Bảy Bị Xóm này nhà cất chụm đầu trên bờ một con kinh nhỏ, chạy ngoằn nghoèọ Trên bờ khi có mấy cây c̣ng lớn. Hèn ǵ người ta gọi là xóm C̣ng Sau lưng xóm là một "dang" đồng ruộng chừng 5-7 km2. Bảy Bi chống xuồng sang. Ddó là một con người ốm, khô như que củị Theo lời giới thiệu của Tư B́nh th́ đây là một bậc tiên chỉ trong nghề soi ếch ở đồng nàỵ Tôi ngẫu hứng đ̣i theo soi ếch, Bảy Bi không tỏ ra hào hứng cũng không chối từ. Bảy Bi đưa tôi quảy giỏ, c̣n anh th́ hông đeo một cái b́nh ắc quy, đầu đội chụp đèn 12 vol và tay cầm cây dao yếm. Gió đêm lướt vào da thịt mát rượị Mặt đồng trơ rạ, xa xa một vùng loang loáng nước. Chúng tôi lội bộ hơn 1 km lên giữa đồng. Tiếng ếch nhái xa xa, một vài ánh đèn nhấp nháy như ma trơị Ddồng bây giờ sau buồn quá thể. Lội hơn một tiếng đồng hồ, Bảy Bi mới chộp được một con ếch giờ cẳng khẳng khiụ Bảy Bi giảng cho tôi nghe kinh nghiệm soi ếch : "Mắt ếch màu đỏ, nhưng nhiều con vật khác như cóc, chuột, nháị.. cũng màu đỏ. Thợ săn ếch phải có con mắt tinh tường phân biệt được mắt ếch và vô số con vật khác. Mắt chuột th́ khoảng cách giữa 2 con mắt khít hơn. Mắt cóc, nhái th́ khi gặp ánh đèn pha nó rướn lên nh́n, c̣n ếch th́ bắt gặp ánh đèn là nó mọp sát đất mắt nhắm nghiền. Trong khoảnh khắc như chớp mắt, người thợ phải nhận ra rồi áng chừng cự ly và đi phăng tới để soi đèn xuống đất mà t́m..." Khuya một chút, Bảy Bi đặt chiếc giở ở cái vũng xăm xắp nước rồi rủ tôi leo lên bờ mâu ngồi vấn thuốc hút. Anh bảo :"Ddây là cách dụ ếch truyền thống của xứ Bạc Liêu ḿnh. Nghe ếch đực trong giỏ kêu, ếch cái tưởng bạn t́nh réo gọi nhảy đến xung quanh giỏ, ta cứ ung dung phục đèn lên mà chộp. Tôi hỏi :"Thế làm sao phân biệt được ếch đực, ếch cáỉ" Bảy Bi bảo :"Biết chứ! ếch đực th́ kêu quệt... quệt... c̣n ếch cái th́ kêu cục... cục...". Ngày xưa, có những ông dùng miệng kêu y như tiếng ếch đực, xứ nầy có ông Ba Quản, chết già rồi, hễ ông giả tiếng ếch kêu là các nàng ếch say như thiếu nữ nghe tiếng sáo Trương Chị Có bận, một bạn già soi ếch của Ba Quản th́ tưởng là gặp được con ếch mồi hay, liền ṃ sang... Hai ông bạn già gặp nhau cười ngất". Theo lời Bảy Bi th́ ngày nay người ta c̣n áp dụng những kỹ thuật hiện đại trong nghề soi ếch. Nghĩa là không cần nuôi ếch mồi, cũng chẳng tốn công giả tiếng ếch kêụ Người ta dùng cassette thu tiếng ếch đực kêu rồi phát ra để dụ ếch, hiệu quả cũng không kém. Lại gần một tiếng đồng hồ trôi đi, Bảy Bi mới phựt đèn lên soi vào chỗ đặt giỏ dụ ếch. Và anh chỉ chộp được một con ếch cái thật tọ Lội thêm đến gần 2 giờ sáng mà trong giỏ chỉ có 5 con ếch và tuyệt nhiên tôi chẳng thấy một con cá lóc, cá rộ.. nào lên đồng t́m nước ngọt đẻ trứng như ngày xưạ Thấy tôi thấm mệt Bảy Bi ra lệnh về. Anh bảo : "ếch, cá bây giờ chỉ c̣n một phần mườị Chứ anh coi xóm này 20 năm trước chỉ có 27 căn nhà, giờ lên đến gần 100 hộ. Người nhiều th́ vơ vét của cải của đồng đất càng nhiềụ Với lại dân thành thị bây giờ họ cũng khoái ăn thịt ếch lắm". Vâng! Thịt ếch bây giờ lên ngôi, trở thành món đặc sản, c̣n có thị trường xuất khẩu nữạ Một bận đi Lạng Sơn thấy xe mang biển số 69A chở toàn ếch sang Trung Quốc, tôi hỏi :"ếch cũng xuất khẩu nổi à ?". Chị chủ hàng mắt môi loè loẹt, trả lời :"Chứ sao! Năm chục ngàn một kư đó. Các đại gia phía Bắc là "hảo" thịt ếch lắm. Họ nói ếch mà hầm thuốc bắc th́ ăn tráng dương cường thận, đùi người ăn ếch sẽ săn chắc và to như đùi ếch". Nói xong chị chủ hàng cười tinh quáị Rơ ràng nhu cầu về ếch và các đặc sản khác ngày càng lên cao, nhưng chẳng thấy ai khuyến cáo phát triển đàn ếch... cho nên, lực lượng soi ếch phải nhảy vào vơ vét của cải của thiên nhiên, Theo lời Bảy Bi th́ đàn ếch càng ít đi th́ cách bắt ếch ngày một nhiều thêm. Ngày xưa, người ta chỉ soi ếch vào mùa sa mưa, c̣n ngày nay ếch được săn bắt cả 4 mùa với các phương pháp săn bắt như : chỉa, câu, móc... C̣n cá đồng th́ Bảy Bi bảo cũng cùng chung thảm trạng. Người ta bắt cá từ khi chúng mới đẻ (cá ḷng ṛng). Có người c̣n đưa công cụ hiện đại vào sát hại cá như sục điện. Ddó là một công cụ phóng ra làn điện 220V, nó làm huỷ diệt hoàn toàn từ cá con đến cá mẹ trong một vùng nước vài m2. Rồi th́ nông thôn đă h́nh thành những đội quân cắn câu, giăng lưới, đặt lọp... chuyên nghiệp. Họ giăng bủa bao vây khắp đồng đất, khiến cá tôm hết đường sống nổị Có lẽ ngoài nguyên nhân trên, Bảy Bi c̣n chưa biết những nguyên nhân khác. Hôm tôi đến hỏi về môi trường đồng ruộng của Bạc Liêu th́ một cán bộ khoa học của Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường tỉnh bảo :"Nguy cấp lắm... Theo Viện Sinh thái tài nguyên sinh vật cho biết th́ môi trường nước đồng ruộng đă báo động đỏ. Hàm lượng thuốc trừ sâu và phân hoá học trong nước đang ở trong t́nh trạng dư lượng. Các loại thuốc Nhà nước chống chỉ định như DdT-op, ĐT-op, Đlipp... có khả năng huỷ diệt các động vật thuỷ trên diện rộng và kéo dài vẫn được tư thương lén lút đưa vào cho nông dân dùng. Mặt khác, nước sinh hoạt đô thị, nước các nhà máy công nghiệp, chất thải xăng dầụ.. không thông qua xử lư đă làm ô nhiễm môi trường của ếch nhái và tôm cá. Nạn cháy rừng, đào bới móc tầng sinh phèn và phèn tiềm tàng lên làm ô nhiễm môi trường nước. Việc chuyển đổi hệ sinh thái từ ngọt sang mặn ồ ạt để nuôi tôm những năm gần đây đă làm tuyệt diệt hệ sinh thái động vật nước ngọt. Người ta tính trong toàn bán đảo Cà Mau có đến hơn 30 ngàn hecta đất bị chuyển đổi một cách áp đặt, trái với quy luật tự nhiên..." Tôi và Bảy Bi về tới nhà, Tư B́nh đă thức chờ sắn, anh pha một b́nh trà "quạu" để tẩy trần chúng tôi , rồi xách xoong đi nổi lửa làm ếch. Cách làm ếch của Tư B́nh cũng lạ, không lột da, anh nhúng nước sôi rồi dùng dao cạo sạch hết nhớt trên ḿnh ếch, sau đó luộc với lá sả. ếch chín, anh đem xé phay trộn rau răm, chấm muối ớt. Chế biến đơn giản như thế mà "đưa cay" ngọt tuyệt trần. Tiệc nhậu 3 giờ sáng đêm đó c̣n có thêm một ông lăo hơn 60 tuổi là cha vợ Tư B́nh. Ông bảo :"Thằng Bảy Bi mà bắt có 5 con ếch th́ đố cha thằng nào ở đồng này bắt được ếch. Ruộng đồng ǵ mà riết rồi kiếm cái ăn không rạ Ddể qua nói cho em nghe - ông già xoay qua tôi - hồi nẳm, vào mùa sa mưa là cả làng này chộn rộn như có hội hè. ếch, cá đầy đồng cứ ra mà hốt. Sau mùa sa mưa th́ đến mùa lúa, người ta ra đồng cắm câu, thượt, nhấp ; đến gió bấc hiu hiu th́ mùa làm hầm... kiếm cái ăn dễ dàng như cho tay vào túi móc rạ Ddặc biệt là tháng giáp Tết tới ra giêng là mùa tát đ́a hộị Nhà nào cũng có đ́a nên tát luân phiên và vạn vần đổi công với nhau bắt cá đ́a, mần cá làm mắm. Mỗi khẩu đ́a hồi đó tả cả ngàn kư cá. Cả xóm cứ ỳ ỳ xèo xèo suốt từ tháng chạp đến ra giêng, vui lắm...". Ngẫm nghĩ câu chuyện của ông già th́ thấy đời sống ngày xưa của nông dân thật sướng. Thuở c̣n nhỏ, tôi thường nghe người ta ngân nga hai câu ca dao: "Bạc Liêu ăn cá bỏ đầu, Sài G̣n thấy vậy xỏ xâu đem về." Lời ca dao khí khiếm nhă nhưng có khẳng định cái giàu có nổi tiếng của đất Bạc Liêụ Một là lúa gạo, hai là muối và ba là cá. Không nơi nào ở Nam Kỳ lục tỉnh sánh kịp. Bây giờ đọc lại hai câu ca dao đó th́ xấu hổ chết đi được. Ddất Bạc Liêu bây giờ đă nghèo kiệt, đồng hoá với đất ven đô Sài G̣n rồị Tư B́nh nói :"Anh biết không ? Hồi chiến tranh, xóm C̣ng nổi tiếng kiên cường bám trụ. Giặc phong toả dữ dội nhưng dân ở đây quyết "một tấc không đi một ly không rời". Tôi nghĩ, ngoài lư do v́ cảm t́nh với cách mạng th́ có một lư do quan trọng là đồng ruộng ở đây giàu có. Bước ra sau hè là quơ được cái ăn, chiến tranh ác liệt cỡ nào cũng không sợ đóị Ddất bây giờ đă không c̣n đủ sức ấp ủ, nuôi nấng đời nông dân nên nhà nông đành cất bước ra đị Sáu tháng mùa khô ở xóm C̣ng giống như thời chạy loạn, thanh niên trai tráng trong làng quảy nóp, vác vá đi Cà Mau hoặc lên khu chế xuất Biên Hoà làm thuệ Cả đồng đất Bạc Liêu hiện nay đang trong cơn hội chứng bỏ đồng ra đị Sau Tết, cứ đến tại các bến xe, bến tàu mà xem thấy đen đặc người quê ra đi làm thuê, bỏ lại sau lưng đồng đất trắng một màu hoang vụ Ddứng trước cánh đồng, nơi đă ấp ủ nuôi dưỡng ḿnh lớn lên, nơi đă ghi dấu những kỷ niệm ngọt mát nhất của một đời ngườị.. bỗng dưng tôi có cùng tâm trạng với ông Nguyễn Bính. Về "hương đồng gió nội". Cánh đồng của tôi cũng đang bị một cơn lốc của thời hiện đại tấn công, nó lấy đi sản vật của đồng ruộng, nó xoá dần những ngày hội, những nét đặc trưng của làng quê, làm cho đồng đất trở nên vô hồn... Thế là tôi hoảng sợ, sợ cái hồn quê tẻ lạnh không nhập được vào hồn người, nên cái đức hạnh lớn nhất của đời nông dân là yêu ruộng cày rồi cũng sẽ phôi phạ Công nghiệp hoá, hiện đại hoá rồi phải xảy ra trên đồng đất này theo quy luật tất yếu của sự phát triển. Nhưng phải làm ǵ để giữ được nét văn hoá độc đáo của đồng quê miền Tây ? Ddó là một câu hỏi ở quê tôi c̣n bỏ ngỏ. |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| « Previous Topic · Quê Hương Tôi · Next Topic » |






9:14 PM Jul 11