| Welcome to EMVATHO HOME. We hope you enjoy your visit. You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free. Join our community! If you're already a member please log in to your account to access all of our features: |
| Câu Ḥ Thôn Dă | |
|---|---|
| Tweet Topic Started: Jun 25 2006, 10:31 AM (310 Views) | |
| TheBlackSun | Jun 25 2006, 10:31 AM Post #1 |
|
Administrator
|
Ḱ này, mời các văn thi sĩ nhà ta theo chân nhà văn Đan Hà t́m về lại với những câu ḥ, mà có thể nói đây chính là một nét đặc sắc của Văn Hóa Việt Nam đấy ... chúng ta có thể sẽ rất thân quen với lời ru của bà, điệu ḥ của mẹ, qua những ṿng nôi, chiếc vơng ầu ơ ... nhưng, trong nhịp sống sôi động ngày nay, nơi mà kĩ thuật số, nên khoa học đă thay con người hầu như là chiếm trọn cuộc sống của chúng ta . Có máy hút bụi, máy rửa chén, rồi xe đạp cũng dần được thay thế bởi xe Cub, Honda, rồi dần dần là Nouvo, Furture, Dylan ... và, nh́n những đứa trẻ xa dần, xa dần những điệu ḥ, điệu lư, lời ru của bà, của mẹ . Khi mà những người mẹ càng tân thời hơn, ru con bằng Phim Hoạt H́nh, bằng những Đoạn Quảng Cáo, rồi trẻ em ngày nay thích đọc truyện tranh đánh đấm, bạo lực và t́nh cảm của tuổi mới lớn hơn là t́m cho ḿnh một tṛ chơi dân gian nào đó .... Những lúc ấy, Sun thấy cần biết bao những câu ca dao, những câu ḥ à ơi của Bà, của Mẹ mà qua đó chúng ta thấy được lũy tre xanh đầu làng, con cá, con cua, cái c̣ng, và những t́nh thương ngọt ngào của Cha, của Mẹ ... Mời các Bạn, một lần nữa, quay về với những cội nguồn của dân tộc nhé. Rất mong sẽ c̣n nhận được thêm rất nhiều bài góp ư từ các Bạn. Nhiều người khi mới đến quê hương tôi nơi Quảng trị, thường hay có cảm giác e ngại, sợ sệt, v́ khi mới nghe đến một vùng đầy lam sơn chướng khí, mảnh đất eo hẹp được giới hạn bằng một bên là biển, một bên rừng. Khí hậu quanh năm hai mùa với mùa hè nắng cháy, nắng nung người làm héo cỏ khô cây; mùa đông th́ mưa dầm ướt đất, mưa không ngớt làm sũng lầy những vùng cao nguyên đất đỏ, làm úa tàn lúa mạ của vùng đồng bằng. Trong những ngày vừa chớm thu, các khu rừng lá cây sắp ngă màu vàng và rụng dần, bắt đầu những cơn mưa ngâu lành lạnh, gió thổi mạnh làm rung đổ những giọt nước mắt của "Chức nữ thương nhớ Ngưu lang", như trong một chuyện cổ tích dân gian xa xưa nào, câu chuyện đầy thơ mộng và lăng mạn mà khi nghe kể lại chắc không ai lại không khỏi bùi ngùi! Tiếp theo là những cơn băo làm trốc gốc đổ cây, rồi tiếp đến là lụt lội ướt át. Không có năm nào lại không xảy ra thiên tai làm hư hại mùa màng, làm hao tổn không biết bao nhiêu mồ hôi nước mắt của người dân quê đă đổ xuống trên ruộng vườn nương rẫy, tạo nên cảnh đói rách lầm than. Câu tục ngữ thường truyền tụng nơi đây là: "Làm cho có để mưa gió mà ăn" là vậy, mỗi năm có hai mùa,mùa tháng ba th́ cũng nhờ Trời mưa thuận gió ḥa nên thu hoạch được đầy đủ, c̣n vụ mùa tháng tám thường hay bị thất thu, cho nên nông dân phải trồng thêm các loại hoa màu phụ như khoai sắn để phụ lực... (No ḷng chớ phụ môn khoai, đến năm Thân Dậu lấy ai bạn cùng!). Họ thường nói đến nạn đói của năm Thân Dậu (là hai năm 1944-1945), như nhắc nhở cho con cháu biết một bài học dắng cay, để mà tiết kiệm để mà tích trữ lương thực, của cải cho những việc bất thường như: quan, hôn, tương, tế...( năm Thân Dậu tại Quảng trị xảy ra nạn đói kinh hồn, gây cảnh chết chóc cho cả hàng trăm ngàn người, v́ năm ấy bị xảy ra một cuộc khủng hoảng về chính trị và kinh tế rất trầm trọng, trong lúc người Nhật vừa đến tiếp thu lănh thổ từ tay người Pháp, th́ tức tốc áp đặt một thể chế quá khắc nghiệt đối với người dân, như ruộng vườn không được trồng lúa mà phải trồng đay, trồng dâu nuôi tằm để khuếch trương nền kỷ nghệ v/v...). V́ thế mà nẩy sinh ra những phong trào từ trong dân chúng đứng lên chống Pháp, kháng Nhật và như thế là chiến tranh lại tiếp diễn đến triền miên! Cho đến thời cận đại th́ các cường Quốc lại sử dụng mảnh đất Quảng trị như là một phương tiện, một nơi chốn để tranh giành ảnh hưởng Quốc tế, "Họ dùng làm vùng phi quân sự" cho các cuộc thí nghiệm vơ khí đạn dược, hằng ngày đă đổ xuống hằng ngàn tấn bom cùng với thuốc khai quang đă tàn phá hết nhựa sống của thiên nhiên, hàng rào điện tử với băi chông ḿn, kẽm gai dăng khắp đây đó đă tạo nên cảnh chết chốc và gây thương tật cho dân chúng địa phương. Hiện tượng ấy cho đến bây giờ sau hơn hai mươi năm chấm dứt chiến tranh, nhưng những vũ khí giết người ấy vẫn c̣n nằm đó, đầy dẫy như dang chờ chực những ai bất hạnh!... V́ thế cho nên những người khi mới chân ướt chân ráo đến vùng Quảng trị th́ họ thường hay than rằng : "Đến nơi đây đất nước lạ lùng, nghe con chim kêu cũng sợ nghe con cá vùng cũng run!". Cảm giác ấy không phải chỉ đối với những người vừa mới đến, mà người dân địa phương sống lâu năm tại đây cũng cảm thấy không thoải mái, không an nhàn! V́ ngoài khí hậu khắc nghiệt, lam sơn chướng khí, chiến tranh tàn phá c̣n có thú dữ hoành hành nữa! Như tại địa phương có câu tục ngữ: "Nác khe mèo, beo làng Rọng", (những con suối phát xuất từ vùng Tân lâm, Khe sanh đầu nguồn của con sông Vĩnh định, có con suối mang tên là"Khe mèo" v́ nước suối trong vắt, đứng trên bờ có thể nh́n xuyên suốt dưới ḷng khe, thấy được sỏi cát nằm dưới đáy, nước trong đến thế cho nên mới gọi là suối trong như mắt mèo, thế nhưng khi múc nước đem đun sôi th́ nước ấy lại biến thành màu ti'm nhạt, nước uống rất độc. Cũng có thể giữa vùng thâm u cây cối là môi trường thích hợp cho muỗi ṃng và các loại côn trùng có mang vi khuẩn truyền bệnh. Cư dân ở đây phần nhiều đều "mặt bủng da ch́" nhất là trẻ em bỡi hậu quả cuả các chứng bệnh sốt rét và sán lăi! Ngành Y tế tại đây th́ lại thiếu thốn đủ thứ nên không đáp ứng nhu cầu cho một chương tŕnh pḥng ngừa và trị liệụ( Nhớ lại trước đây khi c̣n làm lính, đi hành quân trên các vùng cao nguyên như Khe sanh, Lao bảo, Ba ḷng, A sao, A lướị.. Đơn vị chúng tôi không ai tránh khỏi bệnh sốt rét rừng, mặc dầu ai nấy đều phải mang theo đầy đủ các loại thuốc pḥng ngừa bệnh sốt rét và dầu nóng để trừ muỗi, vắt... C̣n tại vùng Cuà là một thung lũng được bao bọc chung quanh bằng rừng núi, có một ngôi làng nằm giữa trũng thấp có nhiều chỗ làm ruộng, cho nên dân làng đặt tên là "làng Rọng", làng nầy nằm gần một khu rừng có rất nhiều thú dữ như cọp, heo rừng thường hay kéo về phá hoại mùa màng cũng như đe dọa tính mạng cuả dân làng, để đề pḥng những bất trắc có thể xẩy ra, họ phải cất nhà sàn để ở hay làm nhà bằng cây rừng thật chắc chắn. Đêm đêm muốn đi đâu th́ họ dùng cây đót bó lại thành bó, đốt lên làm đuốc soi đường và trừ thú dữ (tiếng địa phương gọi là cái chền) ngoài ra họ c̣n làm bẫy để sập thú rừng. Trâu ḅ cũng phải làm chuồng chắc chắn bằng cây rừng (gọi là cái ràn) chứ không thể buộc khơi khơi ngoài đường như các nơi khác. Nhưng khi đến sinh sống tại Quảng trị một thời gian rồi th́ họ đâm ra ghiền, không phải họ ghiền v́ bùa mê thuốc lú, không phải họ ghiền v́ nơi chốn ấy đă đem lại cho họ một cuộc sống vững chải về kinh tế, để được an nhàn mà vui sống cảnh điền viên! Bởi v́ ngoài thiên tai, c̣n là nơi đă chịu nhiều oan nghiệt về chiến tranh dai dẳng, khiến cho tâm hồn họ phải chai ĺ, đời sống th́ với những bất trắc chực chờ, đói nghèo và thiếu thốn đủ thứ ... Như vậy điều ǵ đă khiến cho họ phải gắn bó với cuộc sống nơi đâỷ Có lẽ chỉ c̣n là t́nh cảm, chỉ c̣n những kỷ niệm nào đó đă ghi lại trong tâm hồn họ, khiến cho họ phải luyến lưu phải gắn bó... Kỷ niệm ấy có thể là hương ḷng của Tiên tổ , có thể là nếp sống chất phác mà hiền hoà, đơn sơ mà hồn nhiên cùng với t́nh keo sơn của bà con làng xóm... Những mối liên hệ ấy là một chất keo gắn liền đời sống với nhau như anh em một nhà. (t́nh cảm ấy cũng có thể là t́nh đồng bào, được bắt nguồn từ huyền thoại Mẹ Âu cơ sinh trăm trứng, nở thành trăm con, năm mươi con lên núi, năm mươi con xuống biển nhưng núi và biển vẫn nằm trong một Tổ quốc, cho nên con cháu sau nầy đều vẫn là anh em) . Các cuộc sinh hoạt làng xă, họ thường gặp gỡ nhau ở ngoài đồng ruộng, trong các buổi hội hè, gặp nhau trong những ngày mùa đang gánh lúa về trên con đường làng thơm mùi tóc rạ, họ chia xẻ cùng nhau những niềm vui khi đứng nh́n ra cánh đồng chín vàng trĩu đầy bông lúa và nhất là những điệu ḥ câu hát của những đêm giă gạo dưới trăng... Ḥ ơị.. Đứng bên ni khe ngó qua bên tê khe thấy bụi tre, bụi trừa bụi đựng Ngó xuống dưới sông nọ có mấy ḥn đá, ḥn dựng ḥn nằm Thiếp với chàng là đạo nghĩa trăm năm Dẫu mai sau không thành chồng vợ, nhưng sớm viếng tối thăm cũng t́nh! Những h́nh ảnh như bụi tre, ḥn đá chỉ là những biểu tượng để ví von, so sánh mà thôi, chứ nó không liên quan ǵ đến t́nh cảm của con người, mà ở đây "đạo nghĩa" mới là quan trọng, nó chính là rường cột của giềng mối, là chất keo để ràng buc và bảo vệ cái t́nh cảm thiêng liêng đă in sâu trong tâm khảm của mọi ngườị Những người đă sống chung với nhau cùng xóm, cùng làng th́ dẩu không phải là bà con họ hàng, không phải là anh em ruột thịt, dẫu không thành t́nh nghĩa vợ chồng với nhaụ.. Nhưng cùng chia xẻ những niềm vui nỗi buồn, hay thăm viếng và giúp đở lẫn nhau trong lức hoạn nạn, th́ đó cũng là những an ủi cần thiết cho chúng ta trong đời sống nầy rồi (Bà con xa không bằng láng giềng gần mà!). T́nh cảm ấy cũng không hẳn chỉ dành cho những người đă chung sống với nhau lâu năm, mà c̣n đối với những người mới cùng hạnh ngộ, cho dù chỉ là một khách văng lai: Ai về phố Hi , sông Cầu Để thương để nhớ, để sầu cho aỉ Để sầu cho khách văng lai Để thương để nhớ cho aỉ để sầu! Để sầu cho khách văng lai, hay để sầu cho người ở lạỉ Cũng chỉ là những câu hỏi được lặp đi lặp lại như một nỗi i dùng dằng giữa kẻ ở người đi, như nỗi luyến tiếc một cái ǵ thật mơ hồ, nhưng biết rồi đây sẽ tàn phai theo ly biệt! Nghe nó thật là ngổn ngang trăm mối, bởi v́ câu hỏi trước th́ chỉ thuần tuư là một câu hỏi, chỉ cần một câu trả lời là xong thí dụ như: (nếu biết rằng em đă lấy chồng, anh về lấy vợ thế là xong!) , như vậy là đă được giải quyết một cách thoả đáng rồi, không c̣n ǵ để mà phân vân nữa cả. Thế nhưng câu hỏi cuối cùng mới chính là vấn đề cần phải suy luận, v́ nó vừa là một câu hỏi mà cũng vừa là một lời than! Một câu mà thành ra hai câu, một câu hỏi và một lời than chăng? Cũng có thể lắm chứ, (Để thương để nhớ cho aỉ để sầụ..), mới nghe th́ cũng chỉ lặp lại câu hỏi trước, nhưng nh́n kỹ th́ đoạn sau lại được (hay bị) đảo ngữ, cho nên không biết đây là câu hỏi hay câu trả lời đâỷ Chữ "để sầu" treo lơ lững ở phía đàng sau như một nỗi than trách ai đó, nó không c̣n nằm trong phạm vi câu hỏi nưă, mà nó đă rớt lại đằng sau như c̣n lưu luyến một cái ǵ, thật thiết tha biết mấỷ Câu hỏi kế tiếp cũng bắt nguồn từ manh nha t́nh cảm: Ra về có nhớ em không? Hay là xuôi buồm thuận gió biệt mong xa chừng! Ở đời cảnh hợp tan th́ làm sao mà tránh khỏỉ Vẫn biết vậy nhưng khi đă dan díu với nhau rồi, th́ ai bắt ḿnh phải xa lánh những ước mơ thầm kín? Của một lần đă cùng ai hẹn biển thề non! Đă một lần cùng ai nói câu ước hẹn, cho nên nỗi phân vân cứ đeo đẳng măi không thôi! Ra về sao đặng mà về? Bỏ non bỏ nước, bỏ mấy lời thề cho ai! Bỏ non, bỏ nước... th́ chắc là có thể bỏ được, v́ đây không phải là nơi "chôn Nhau cắt Rốn", đây không phải là quê hương xứ sở chi của ḿnh, th́ đến hay đi cũng không thành vấn đề chi mấỵ.. Nhưng c̣n "mấy lời thề" nó mới là rắc rối làm saỏ Bỏ lại cho ai đâỷ ... Đối với những người mới quen biết th́ họ chỉ bóng gió, với lời lẽ tuy chơn chất nhưng thiết tha, tuy quê mùa nhưng gói ghém một t́nh cảm thiệt thâm thúy đến đường nàọ.. C̣n đối với những người (xa xôi chi đó mà lầm, phải hương hương bén, phải trầm trầm thơm) th́ saỏ Họ có đối đăi với nhau như thế chăng? Có lẽ là không đâu, v́ họ có cần chi phải "bóng gió" cho thêm mệt, lại phải đi ṿng vo tam quốc cho hao xăng tốn nhớt? Cho mệt trí phí sức, cứ đi thẳng một dường mực tàu, để "thâu ngắn đường về", mặc dầu đôi khi vẫn biết rằng: "Thẳng mực tàu th́ đau ḷng g " đấy! : Mấy anh chưa vợ quanh năm Đêm đông lạnh giá anh nằm với aỉ Thiệt nghe cũng khó trả lời đây có phải không các bạn "tu mi nam tử"? Ai đâu lại đi hỏi cắc cớ như thế nầy, biết mần răng mà trả lời cho xuôi thuyền mát máỉ Biết làm sao mà trả lời cho nghe được cái lỗ taỉ Làm sao mà mở ra một con đường uyên nguyên cho cơi đi về khỏi cô đơn giá lạnh? Bởi v́ anh vốn là một kẻ quê mùa dân dă, nghèo khó một đời th́ làm sao dám cùng người để "gối phụng chăn loan"? Bởi v́ anh chỉ là một gă tiều phu đốn củi th́ làm sao dám mơ ước được nằm với aỉ Bởi v́ thân phận của anh "Khó nghèo ở chốn sơn lâm, mai than chiều củi, gặp trầm họa may", cái họa may nầy cũng hiếm hoi lắm đó, v́ trầm là một loại gỗ quư hiếm, th́ làm sao mà bắt được giữa hư không? Cho nên câu hỏi nầy xem ra đă bí lối, không t́m được câu trả lời th́ thấy cũng mất mặt cả "đấng nam nhi", mà câu trả lời không được chí lư th́ làm sao tránh khỏi miệng đời hay ḍm ngó, thị phỉ Cho nên cũng có người phải suy nghĩ nát óc để t́m ra câu trả lời để họa may cứu văn t́nh thế! May thay một đấng nho thâm uyên bác đă thay thế chúng ta để "gở rối tơ ḷng"!: Em hỏi chi chuyện ấy cho mất công Nếu nóng th́ anh nằm ngủ thẳng, mà lạnh th́ nằm cong khó ǵ? Lành thay, lành thay mọi việc đă được giải quyết ổn thỏa rồi, v́ anh đây đâu phải c̣n cái diện "ăn chưa no, co chưa ấm" nữa đâu, mà phải đi mắc mưu cái phận "thuyền quyên" đánh cờ c̣n chưa sạch nước cản? Nếu c̣n câu nào hóc hiểm nữa th́ cứ đem ra, nếu anh trả lời không đặng th́ anh nguyện sẽ "làm phận đàn bà như em!". Anh trèo lên cây sung cũng biết mùi sung sướng Anh chê tơ anh kén lụa, th́ lụa cũng là tằm Em đố anh một năm mười hai tháng, tháng mô không rằm rứa anh? Đối th́ phải đáp, hỏi th́ dĩ nhiên phải trả lời nhưng câu hỏi nầy cũng hơi có phần gay cấn, v́ tháng nào lại tháng không có rằm? "Nó" đă khôn ngoan đi nằm chính giữa để khỏi mất phần mền, dù ai có kéo qua kéo lại th́ trên thân nó cũng đủ chăn ấm với nệm êm, bây chừ biết t́m mô ra một thằng "dại" đă được nằm giữa mà lại bỏ mất phần mền đây em? Thôi th́ "phóng lao th́ phải theo lao", đă lỡ leo lên lưng cọp rồi th́ ai dại ǵ nhào xuống cho bị cọp vồ? Vẫn biết tơ với lụa th́ cũng phát xuất tự tằm, mà con tằm th́ cũng chỉ là loài sâu chớ quư hồ chi đây mà anh phải chọn? Nhưng một năm mười hai tháng mà tháng mô lại không có rằm th́ lại là một câu hỏi "bất thường"! Nhưng dù sao đi nữa th́ anh cũng phải vận dụng cái "trí thông minh" để trả lời cái câu lắt léo: Em trèo lên cây cam cũng biết là cây cam khổ Em che chài em chọn lái, th́ lái cũng là gai Một năm mười hai tháng, tháng đào hoa kết trái là tháng không rằm em ơi! Đối đáp như vậy th́ c̣n bắt bẻ vào đâủ V́ chài và lái th́ cũng lấy từ cây gai để thất để nối, mặc dầu lá gai c̣n dùng để làm bánh ít, được nhiều công dụng cho dân quê như cũng chỉ là loài cây cỏ dại mọc khắp ven rừng, th́ có ǵ quư báu đâu mà phải chọn lựả C̣n "tháng đào hoa kết trái" th́ mới chính là cái tháng hiếm quư nhất trên đời, cho nên tháng ấy không có "ngày rằm" là phải, nếu ai không tin th́ hăy cứ trồng hoa đào mà đợi xem! Bởi v́ tháng ấy nó đằm thắm như t́nh cảm của các thanh niên thiếu nữ ở nơi đồng quê thôn dă t́nh cảm ấy nó thơm ngát như cỏ nội hoa đồng, chân phương như một màu bát ngát của cánh đồng lúa vàng, đang nằm trải dài phơi ḿnh trong nắng sớm... T́nh cảm ấy đă gói ghém một bản chất đôn hậu nhưng chân thành, đă thể hiện qua điệu ḥ câu hát của miền dân dă. Tâm sự ấy đă gắn liền với nếp sống hàng ngày như hơi thở, đem nguồn vui đến như bao tiếng cười ḍn tan của trai gái trong làng, mỗi lần gặp nhau đầu ngơ. Khi mới mở mắt chào đời chúng ta đă nghe tiếng ru của Mẹ, tiếng hát của anh, câu ḥ của chị...Ḥa cùng bao niềm yêu mến của bà con xóm giềng, là những chất liệu đă nuôi dưỡng cho chúng ta khôn lớn, ấp ủ cho chúng ta có một tâm hồn phong phú về nền văn học dân gian, mà nó vẫn tiềm tàng trong chúng ta, nó vẫn chiếm ngự nguy nga giữa ḷng mọi người dù c̣n ở nơi quê nhà, hay không may phải ngh́n trùng xa cách! V́ nền văn học ấy đă chất chứa đầy tính chất của dân tộc Việt, tạo nguồn vui cho gia đ́nh và xă hội .. Nhà văn Đan Hạ . |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| « Previous Topic · Quê Hương Tôi · Next Topic » |






9:14 PM Jul 11