Welcome Guest [Log In] [Register]
Welcome to EMVATHO HOME. We hope you enjoy your visit.


You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free.


Join our community!


If you're already a member please log in to your account to access all of our features:

Username:   Password:
Add Reply
Lễ Hội ...đi kèm với Vụ Lợi
Topic Started: Mar 17 2006, 04:41 PM (500 Views)
TheBlackSun
Member Avatar
Administrator
Không ǵ xa lạ với văn hóa bằng tinh thần thực dụng. Song đáng tiếc là tinh thần thực dụng ấy lại đang có mặt và chi phối cách tổ chức của một số lễ hội và trong chừng mực nào đó, làm hỏng các lễ hội thiêng liêng ấy.

Thật khó h́nh dung đời sống văn hóa những năm gần đây mà lại bỏ qua câu chuyện lễ hội. Trong khi các rạp chiếu bóng trở nên vắng vẻ, và nhiều rạp hát chỉ sống thoi thóp, thậm chí cả đến những trận bóng đá trong nước cũng để trống cả khoảng lớn trên khán đài th́ nhiều lễ hội lại diễn ra như một cảnh diễn sôi động và cùng lúc có sức thu hút tâm trí hàng triệu người. Một phương diện khác, có thể quan sát để không cần đi đến lễ hội mà vẫn có thể bảo nó đang bùng nổ, là những lời mời mọc hàng ngày kêu gọi người ta đến với lễ hội ... Vào dịp đầu xuân, ở mục thông tin quảng cáo của truyền h́nh, nơi lâu nay là đất tung hoành của các loại bia, dầu nhờn và xa xỉ phẩm, bỗng xuất hiện những ḍng khiêm tốn, nhă nhặn: Chùa X... làng (xă) Y... mới được trùng tu, mời bà con cô bác về dự. Nếu như kể đến cách thức tuyên truyền quảng cáo sang trọng hơn, chẳng hạn nhân ngày đầu xuân, có cả những trang báo miêu tả kỹ lưỡng hội này lễ nọ th́ phải nhận hoạt động văn hóa này đă t́m ra được những cách thức tốt nhất để ... không ai yên được với nó.

Có vẻ như đây là lúc mà các hoạt động lễ hội ở vào thời điểm "trăm hoa đua nở" và trong khi nhiều người vẫn rủ nhau đi tiếp, lác đác bắt đầu thấy có tiếng phàn nàn, mà lời phàn nàn đầu tiên đáng để ư là: Sao nhiều lễ hội thế ? Theo trí nhớ của một người nổi tiếng là "cường kư" như nhà văn Tô Hoài, những năm từ 1945 về trước, ở vùng Bưởi quê ông, đây không phải là việc làm dàn đều: Cúng bái th́ làng nào cũng cúng bái. Nhưng hội th́ không chắc. Chỉ có một số làng như thế nào đó mới có hội và hội ở đây mở ra không chỉ cho dân làng ấy (dân sở tại) mà c̣n cho dân làng khác đến xem. Quay nh́n cảnh đua đả mở lễ hội hiện nay, người ta không khỏi tự nhủ: h́nh như lễ hội đang trở thành món thời thượng, thành mốt, cả mốt tham dự lẫn mốt đứng ra làm chủ lễ, chủ hội ?! Nếu giả thiết này đúng, th́ tức là một hiện tượng, tưởng như hoàn toàn có sắc thái truyền thống lại đang tồn tại theo quy luật của thị trường - điều oái oăm khó giải thích mà cũng khó rành mạch với nhau trong thái độ, cái chính là ở chỗ đấy.

Xét trên lư thuyến về lễ hội, tức thử nh́n lễ hội dưới góc độ văn hóa, có thể nhận thấy từ xưa, con người đă đến với lễ hội với hai định hướng. Một là, t́m về sự thiêng liêng để tinh thần có dịp thăng hoa cộng cảm với đời sống linh diệu mà đôi khi trong sinh hoạt hàng ngày, nó bị đánh mất. Hai là, t́m về cộng đồng, đám đông để củng cố thêm sự tự tin, ḷng ham sống. Đi hội tức là trong một khoảnh khắc ngắn ngủi nhưng thú vị, người ta cảm thấy như được vượt ra khỏi sự thống khổ của đời sống thường nhật, để tha hồ sống thỏa thích, sống theo ư muốn.

Từ xưa tới nay, hai hướng này đă là động cơ thúc đẩy người ta lo dọn băi, dựng rạp, tŕnh diễn các tṛ vui trong dịp hội làng, hoặc kiên nhẫn theo những vệt đường ṃn, t́m tới những vet đường ṃn, t́m tới những lễ hội lớn, quy tụ cư dân một vùng đất. Có cảm tưởng là h́nh thức lễ hội xưa thích hợp một cách tuyệt vời với trạng thái tâm lư của con người lúc ấy. C̣n giờ đây th́ sao ? Ư niệm thăng hoa suy cho cùng vẫn ch́m sâu trong mỗi cá nhân, song chắc chắn, sức tác động của nó không c̣n như cũ. Đốt đuốc đi t́m cũng không sao t́m thấy người đi hội để mong ướm thử hài tiên và trở thành vợ vua, như cô Tấm ngày nào ! Trong ngưỡng vọng về nguồn lờ mờ ám ảnh cả cộng đồng, người ta chỉ cảm thấy phải tiếp xúc với những đền đài di tích, phải biết chút ít về lịch sử như mọi người th́ mới phải đạo. Người ta đi để "xả hơi", du ngoạn, ngắm cảnh. Và nhất là đi để được sống trong hội, khổ sở về hội, và trở về, nh́n vào mắt những người hàng xóm với chút tự hào nho nhỏ là ḿnh đă đi hội. Tóm lại, đi để cảm thấy ḿnh đă sống giống như tất cả mọi người, để khỏi cảm thấy lạc lơng, cái lư sâu xa là thế. Đây là nói về khách thập phương, bao gồm viên chức, tư nhân cũng như nhà nước, và các loại dân đô thị, đang tạo nên không khí nô nức của các lễ hội. Đám dân đô thị này c̣n đi, th́ người dân các địa phương có hội c̣n tích cực phục vụ. Đôi bên hợp cả lại, làm nên những lễ hội tấp nập hơn bao giờ hết và cũng xa lạ với lễ hội ban đầu hơn bao giờ hết ... Mặc ! Lễ hội cũng phải thích ứng với hoàn cảnh chứ ! Giá có ai bài bác, người ta đă có đủ lư lẽ để đáp lại.

Trong một tham luận đọc tại một cuộc hội thảo quốc tế về lễ hội truyền thống tổ chức ở Hà Nội 2 - 1993, một giáo sư tiến sĩ chuyên về văn hóa dân gian đă nhận xét "Con người dâng lên đối tượng được tin những vật hiến tế, vật tang cúng. Ít hay nhiều, tùy theo từng trường hợp. Để đổi lại, họ yêu cầu đối tượng được tin trả lại cho họ, phù hộ giúp đỡ họ cái cần" (Niềm tin và lễ hội (Tô Ngọc Thành) in trong Lễ hội truyền thống trong đời sống xă hội hiện đại, NXB Khoa học xă hội, 1994, trang 268-269).

Với những người này, đến với lễ hội giờ đây thực sự là chuyện đi lễ, nói nôm na là đi cầu tài, là t́m sự hỗ trợ của thần thánh trong những mưu đồ hốt bạc. Chả thế mà người ta tranh nhau bộc lộ ḷng chân thành và trên nét mặt người có lễ vật hậu hĩ hơn, cứ thấy lồ lộ một niềm tin như đinh đóng cột, tin rằng đấng thiêng liêng thế nào cũng phù hộ ḿnh đầy đặn hơn những kẻ sửa lễ sơ sái. Chừng đoán ra rằng sau những chuyến lễ bái như thế này, đám dân đô thị sẽ hái ra của, nên người địa phương nơi lễ hội cũng t́m mọi cách để kiếm chác. Hàng bán được đưa ngay bên những nơi linh thiêng nhất để quát với giá thật đắt và nếu trước khi ra về, có dúi vội cho đám khách thập phương một số thứ hàng kỷ niệm loại rởm th́ không bao giờ người ta lại hối hận cả. Thôi th́ lạy trời lạy phật, mỗi bên một tí, cho hợp với lẽ công bằng ! Lại đă thấy có những trường hợp, sự vụ lợi tiến sát đến điều giả dối, chẳng hạn biến một ngôi đền vốn thuộc dâm từ thành đền thờ dân tộc, hoặc sửa sang tô điểm một điểm du lịch vừa khai trương thành một nơi có ư nghĩa lịch sử. Trong cơn say lễ hội, sự đắp điếm c̣n đương quá lộ liễu ấy bắt đầu bị nghi ngờ, nhưng chưa ai buồn lên án. Và nó vẫn tồn tại. Biết đâu, chả có lúc, thời gian sẽ mang lại cho thứ di tích mới được kiến tạo ấy một vẻ rêu phong, và các nhà khoa học lại đổ xô vào mà phát hiện, nghiên cứu. Lúc bấy giờ sự vụ lợi mới thật đắc ư về khả năng bách chiến bách thắng của nó.
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua,
Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi.
Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương,
Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ...
Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh.
Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi.
Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác.
Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ.
Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về.
Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !


Posted Image
Offline Profile Quote Post Goto Top
 
« Previous Topic · Tùy Bút · Next Topic »
Add Reply

Theme designed by Lighty of Outline. Theme coded by Pando of GForce and ZNR.