| Welcome to EMVATHO HOME. We hope you enjoy your visit. You're currently viewing our forum as a guest. This means you are limited to certain areas of the board and there are some features you can't use. If you join our community, you'll be able to access member-only sections, and use many member-only features such as customizing your profile, sending personal messages, and voting in polls. Registration is simple, fast, and completely free. Join our community! If you're already a member please log in to your account to access all of our features: |
| Sách và chuyện làm sách; Theo Giáo dục & Thời đại | |
|---|---|
| Tweet Topic Started: Mar 17 2006, 04:22 PM (505 Views) | |
| TheBlackSun | Mar 17 2006, 04:22 PM Post #1 |
|
Administrator
|
Lâu nay, do “sách trường” rộng cửa và các “đầu nậu” hăng hái xông vào nên các cửa hàng có treo biển hiệu “cho thuê truyện” (thậm chí: cho thuê chuyện!) cũng hối hả ra đời. Vào bất kỳ một hàng cho thuê truyện nào cũng sẽ thấy hàng dăy gáy sách thẳng tắp, bóng lên v́ băng keo và được đóng cẩn thận bằng dây thép hai ly. Trong khi những cuốn sách t́nh ái sướt mướt, tay ba tay tư kiểu Lửa thù v́ em, T́nh trả cho em, Lời cuối cho em, T́nh không hối tiếc... hiện diện như phơi bày niềm kiêu hănh v́ được tồn tại tự do; th́ lại có một loại khác thiên về bạo lực với những cú “pắc... hự!” của các thám tử dở tây dở ta, tung hoành từ bên này tới bên kia đại dương được mô phỏng, chắp vá cẩu thả. B́a của những cuốn sách này bao giờ cũng là một bức ảnh ghép các chàng nàng, nếu không mang dáng vẻ đăm chiêu sầu thảm, mắt nh́n xa xăm th́ cũng là những người hùng túm tóc đuôi gà buộc khăn đỏ, tay áo sắn cao, lăm lăm súng lục và xa xa là hậu cảnh máu đổ đầu rơi, ôtô lộn ngược! Dù trong cửa hàng sách quốc doanh hay tư nhân, có quầy sách chuyên ngành hay cửa hàng có sách vở sắp xếp lộn xộn, th́ vẫn thấy nổi lên một số loại sách có tính chất thời thượng. Đáng kể nhất là đủ loại từ điển, từ cỡ bỏ túi chữ nhỏ li ti đến cỡ đồ sộ người yếu sức khoẻ có lẽ phải vác lên vai. “Ăn theo” từ điển có vô số cuốn sách dày mỏng khác nhau để hướng dẫn học tiếng nước ngoài, từ ngữ pháp thực hành đến sách chỉ bảo dịch thuật với 30 ngày có thể dịch trơn tru! Bên cạnh tầng tầng lớp lớp sách tin học lại có sách truyền bá mẹo làm giàu, phương pháp thành công trong sự nghiệp được giới thiệu như là cẩm nang cho những ai đang nuôi khát vọng đổi đời. Thống trị trong các cửa hàng sách c̣n phải kể tới loại sách được khái quát dưới cái tên “cổ học phương Đông” của Khổng Tử, Mạnh Tử, Lăo Tử, Thích Ca.... Trong hoàn cảnh số người am hiểu Hán học và triết học phương Đông đang ngày càng hiếm hoi như cánh én trong tiết thu tàn th́ sự ra đời của loại sách này quả là cố gắng phi thường của các nhà xuất bản. Cách đây dăm năm, loại sách được coi là bestsrller của J.H.Chase, J.Collins, S.Sheldon... vốn ít người biết tới th́ nay lại đóng vai tṛ đại diện cho văn học phương Tây hiện đại và đang trực tiếp góp phần đẩy Chuông nguyện hồn ai, Đi t́m thời gian đă mất... vào quầy hạ giá. Trong số này, phải nhắc tới M.Crichton, sau Công viên kỷ Jura không được đón nhận vồ vập như người ta tưởng, th́ ngay lập tức có hai nhà xuất bản cùng dịch và cùng in một cuốn tiểu thuyết của ông, một cuốn giữ nguyên tên gọi Mặt trời mọc, một cuốn đổi tên cho có vẻ mafia là Bạch tuộc Phù Tang! Thị trường sách phong phú và bề bộn là có căn nguyên sâu xa của nó, và bắt đầu có lẽ là từ những người làm sách. Chẳng thế mà lâu nay, để truy nguyên xem ai đă mang đứa con tinh thần của ḿnh ra quăng quật trên “sách trường” mà chẳng buồn xin phép hoặc cảm tạ ông thân sinh của nó lấy một câu, nhiều bạn bè văn chương hỏi tôi: “Ông có biết ai làm Tuyển tập truyện ngắn A (hoặc Tuyển tập truyện ngắn B)?”. Lần tôi trả lời có, lần th́ lắc đầu, bởi trí nhớ dẫu siêu phàm đến đâu tôi cũng không thể nhớ hết những loại tuyển tập đang dàn hàng ngang trên các quầy sách trong Nam ngoài Bắc bấy nay. Tài t́nh là ở chỗ, đọc một tập được người ta quảng cáo là truyện ngắn hay lại thấy hay th́ ít “thiếu hay” th́ nhiều, đọc một tập được người ta quảng cáo là truyện ngắn trẻ lại thấy có mặt vài bác đă nhặt nhạnh được hơn năm chục “chiếc lá vàng rơi” và đủ tư cách là người thay mặt gia đ́nh kư giấy khai sinh của nhiều cây bút cùng in trong tập! Rồi từ tuyển tập của các tác giả trẻ đến tuyển tập các tác giả nữ trẻ, từ tuyển tập các tác phẩm đầu tay đến tuyển tập các truyện ngắn “ngắn”, từ thơ t́nh chọn lọc đến thơ t́nh sinh viên, từ truyện cười An Nam đến truyện cười thế giới v.v và v.v..., tất cả cùng phơi phới đứng trên giá sách và làm nên bức tranh sinh động nhưng khôi hài của thời buổi sách báo cũng trở thành hàng hóa. Kinh tế thị trường lên ngôi, các “đầu nậu” sách ra đời, đối với nhiều người trong số họ hai chữ “bản quyền” dường như là một quy ước của người ngoài hành tinh. Mặc cho tác giả rền rĩ kêu ca, những người tuyển chọn vẫn vượt mọi khó khăn để tra tấn máy photocopy đặng làm nên những cuốn sách do họ “chủ tŕ” nhưng thường quên mất vai tṛ “chủ chi”! Hệ quả là các nhà văn nhà thơ ngơ ngác nh́n nhau và thi thoảng mới có vị quăng mẻ lưới hú họa cầu âu, may rủi thế nào lại vớ được ông “đầu nậu”, ông chẳng kịp ca bài “chàng buông vạt áo em ra” đành dứt ḷng mở hầu bao chi một hai triệu, miệng không ngớt thảm hại hóa công việc làm ăn: “Sách vở độ này ế ẩm quá, em đang định vài hôm nữa thu hồi chút vốn mời bác đến chơi, anh em ḿnh tính toán với nhau, em quên bác sao được! Mà bác cứ hay đi đâu ấy, em gọi điện măi không gặp”. Nhà văn thốt lời cảm ơn, yên trí giắt lưng, tí tởn ra về, bụng bảo dạ: “May mà túm được lăo, nếu không th́...!”. Năm 2000, tôi đến thăm bạn bè ở Hội Văn nghệ tỉnh kia. Họ đưa tôi xem bức thư của ông X thông báo việc ông ta quyết định đưa mấy người bạn tôi vào danh sách “81 thi nhân Việt Nam hiện đại”. Tiếp đó ông đề nghị họ gửi thơ, tiểu sử cùng 300.000 đồng để làm một tuyển tập “mai hậu lưu lại cho con cháu”. Tôi b́nh luận, ông này láu cá thật, ông đánh thức tính hiếu danh của người khác để kinh doanh, nếu toàn bộ “81 thi nhân Việt Nam hiện đại” hưởng ứng lời hiệu triệu, ông sẽ có 24.300.000 đồng in sách vừa kinh doanh không phải bỏ vốn vừa được cái tiếng là người biết tôn trọng, nâng niu các giá trị văn chương. Bạn tôi bảo: “Cha X muốn nghiên cứu, muốn làm sách, muốn lưu lại cho đời th́ cứ tự ḿnh làm, tại sao lại lôi chúng tớ vào. Chắc cha này tưởng bọn tớ háo danh. Bỏ ra 300 ngh́n là có tên trong danh sách “thi nhân Việt Nam hiện đại” ai mà chẳng khoái, nhất là anh giáo về hưu như tớ đây, vài năm mới được một bài thơ đăng báo. Thú thật trong danh sách này khối vị tớ c̣n chưa biết tên, hay tại tớ ở tỉnh lẻ ít đọc nên ít biết”. Tôi nói vun vào: “Mỗi người làm sách đều có tiêu chí riêng, biết đâu với tiêu chí của ông X, bác lại xứng đáng th́ sao?”, thế là bạn tôi cáu sườn: “Chú định lỡm anh như ông X đấy à?”. Không biết nhiệt t́nh của các “thi nhân Việt Nam hiện đại” đă đạt tới mức nào, nhưng cho tới nay vẫn chưa thấy cuốn sách xuất hiện, chắc là bởi hậu thế c̣n chưa ra đời! Gần đây lại thấy bạn tôi thông báo mới nhận được thư của bà Y vẫn với nội dung đề nghị gửi thơ, tiểu sử và cùng 300.000 đồng, nhưng lần này “chiếc bánh vẽ” có vẻ thơm tho ngon lành hơn. Tôi lại b́nh luận: cứ đà này, chẳng mấy chốc các bác làm thơ sẽ được mấy vị “đầu nậu” thông báo sắp được đề cử trao giải Noben, chuẩn bị sang Sờtốckhôm dự lễ! Lại nhớ đầu năm 2000, ở NXB Văn hóa người ta cho ra mắt cuốn Văn hóa Việt Nam truyền thống và hiện đại do hai ông L.H.H và H.Đ.N tuyển chọn. Thấy ở b́a một người ta giới thiệu cuốn sách là “nghiên cứu của các giáo sư chuyên gia về văn hóa” tôi liền xem mục lục, phát hiện ḿnh có hai bài tôi sung sướng lịm người, chẳng ǵ cũng được xếp vào hàng “giáo sư chuyên gia về văn hóa”. Nhưng đọc xong lại buồn, khối vị vô danh tiểu tốt như tôi cũng được gọi là “giáo sư chuyên gia về văn hóa”. Rồi ông H.Đ.N đưa tới một cuốn và nói khó về chuyện nhuận bút. Tôi đồng ư, song nói thêm: đây là cuốn của Nguyễn Ḥa, c̣n cuốn của Ngọc Oanh th́ sao? Ông N ngớ người khi biết Ngọc Oanh là bút danh của tôi, ông nói sẽ bàn với ông L.H.H. Hai ông bàn thế nào mà nấy năm nay vẫn chưa thấy trả lời! Nhưng theo thời gian, tôi vẫn chưa thể dứt khỏi quan hệ cá nhân với cuốn sách này chỉ v́ tôi với người tuyển chọn có “quư danh” giống nhau. GS TS Huỳnh Khái Vinh, PGS Phan Ngọc, học giả Nguyễn Chí T́nh... tưởng tôi làm sách đă đề nghị cho một cuốn làm kỷ niệm, c̣n nhuận bút bỏ qua. Tôi giải thích rành rọt với các ông, c̣n trong ḷng th́ hỉ hả: “Bác Nguyễn Chí T́nh có 46 trang in không được chia cho một cuốn, ḿnh có 16 trang lại được một cuốn là lỡi rồi”, và tôi thầm cảm ơn ḷng ưu ái của hai ông L.H.H và H.Đ.N! Nếu ai hỏi tôi bộ phận xă hội nào đang sống trong thời công nghiệp hoá mà vẫn tuyệt đối trung thành với những quan niệm của thời nông nghiệp xa xưa, không do dự tôi sẽ trả lời: một bộ phận các ông bà “đầu nậu” hoặc đang hành nghề tuyển chọn, biên soạn sách vở! V́ lẽ rất đơn giản là họ đang phát huy hết sức hữu hiệu năng lực làm việc của máy photocopy, máy quét, máy in... nhưng họ vẫn nguyện một ḷng sống chết với quan niệm coi tác phẩm văn học là sản phẩm văn hóa dân gian (folklore) và nhà văn chỉ là những anh Mít, anh Xoài, khá lắm cũng chỉ đạt tầm cỡ Ba Giai - Tú Xuất, để họ có thể khai thác theo ư muốn. Năm 1998, nhân kỷ niệm 40 năm ngày thành lập Tạp chí Văn nghệ Quân đội, nhóm tuyển chọn gồm Lê Thành Nghị, Lê Ngọc Tú, Ngô Vĩnh B́nh phối hợp với ông L.H.H xuất bản tại NXB Văn học bộ sách Văn nghệ Quân đội - Truyện ngắn hay và đoạt giải (1957 - 1997) gồm ba tập. Bản thảo bộ sách hoàn thành cuối năm 1997, Lời giới thiệu do Lê Thành Nghị viết vào ngày 15.11.1997. Thời gian chưa đủ để ông L.H.H giải quyết một vài “tồn đọng” của cuốn sách th́ tháng 2.2000, một “nhóm biên soạn” phiếm chỉ nào đó đă tuyển chọn, in ấn và phát hành tại NXB Hải Pḥng cuốn Văn nghệ Quân đội - Truyện ngắn hay và đoạt giải (1957 - 1999). “Nhóm biên soạn” này hầu như không mất một chút công sức tuyển chọn, thậm chí họ vô tư đến độ sử dụng luôn Lời giới thiệu trong bộ sách của Lê Thành Nghị, Lê Ngọc Tú, Ngô Vĩnh B́nh, việc duy nhất khiến họ vất vả là chuyển ngày viết Lời giới thiệu từ 15.11.1997 sang ngày 22.12.1999! Chuyện không dừng lại ở đó, tháng 5.2002, một nhóm tuyển chọn khác tiếp tục in ấn và phát hành tại NXB Văn học cuốn Truyện ngắn hay và đoạt giải - Tạp chí Văn nghệ Quân đội (1957 - 2002). Tương tự như cuốn sách do NXB Hải Pḥng phát hành, cuốn sách thực chất vẫn là sử dụng nguồn tư liệu của bộ sách gồm ba tập trước đây, riêng Lời giới thiệu, ngoài việc mông má hai chi tiết cho thích hợp với thời gian, số lượng, c̣n lại không thay đổi dù chỉ một dấu phảy! Bực ḿnh ở chỗ, vài tác giả ngỡ tôi làm sách, bèn e dè hỏi về bản quyền, nhuận bút, sách biếu của họ, riêng một bác nổi tiếng theo trường phái “ngôn ngữ tự do” th́ gọi điện thoại trách cứ tôi bằng những lời lẽ không tiện dẫn ra ở đây. Bực ḿnh tôi kiểm tra và được biết cuốn sách ra đời trên cơ sở liên kết giữa NXB Văn học với ông L.H.H và ông là người chịu trách nhiệm về “tác quyền, nhuận bút”. Ṭ ṃ, tôi hỏi một trong ba người đứng tên tuyển chọn th́ nhận được câu trả lời: Tôi không tham gia tuyển chọn, ông ấy tự ư đưa tên tôi vào, sách in ở miền Nam, gửi ra đây tôi mới biết ḿnh có đứng tên! Bảo rằng toàn bộ các vị “đầu nậu”, các vị tuyển chọn, biên soạn đều mang một đoạn gien “chỉ khoái chủ tŕ, không khoái chủ chi” cũng hơi bị quá lời, bởi đây đó vẫn có vị làm ăn đàng hoàng, tuân thủ phương châm cùng nhà văn “dựa vào nhau mà sống”. Trong kinh tế thị trường và trong chừng mực nhất định, sự có mặt của họ góp phần điều chỉnh quan hệ cung - cầu của hoạt động sáng tạo - phổ biến các tác phẩm văn học, bởi không phải khi nào và nhà văn nào cũng có khả năng đem tác phẩm của ḿnh đến với công chúng. Do vậy, giữa người làm sách và các nhà văn có quan hệ chặt chẽ về lợi ích. Tuy nhiên ngoài yêu cầu chữ “tín” cần được bảo trọng như một giá trị đạo đức doanh nhân, xuất bản và phát hành sách c̣n có những yêu cầu riêng v́ đây là hoạt động đem các giá trị tinh thần đến với công chúng. Chối bỏ hoặc xem thường các yêu cầu đó, th́ xét đến cùng, việc xuất bản và phát hành sách của các “đầu nậu”, các tuyển chọn viên, biên soạn viên chỉ c̣n là hành vi trục lợi trên tài sản của người khác mà thôi! |
|
Ừ th́! Mọi ngóc nghách t́nh yêu có thể anh đă từng đi qua, Anh cũng đă từng khóc, từng say đắm và cũng từng nông nổi. Đến một lúc trái tim chai sạn trước những vết thương, Anh lại trở về là chính anh, cái cậu bé ngốc nghếch ... Thích tự đi t́m cho riêng ḿnh một t́nh yêu ảo ảnh. Chỉ xin em đừng là gió, gió rồi cũng sẽ bay đi. Em đừng là loài chim - đến một ngày sẽ t́m về phương trời khác. Em đừng là con sóng - êm đềm...say đắm rồi...tan vỡ. Cũng đừng là cơn mưa ướt hết lối anh về. Em đừng là ǵ cả ...v́ em là tất cả trong anh !
| |
![]() |
|
| « Previous Topic · Tùy Bút · Next Topic » |






8:03 AM Jul 11